คำให้การเป็นหนังสือและ Affidavit ต่อหน้าทนาย

Affidavit คือถ้อยคำที่ผู้ให้ถ้อยคำยืนยันข้อเท็จจริงด้วยตนเองภายใต้การสาบานตนต่อหน้าทนาย ต่างจากการรับรองสำเนาหรือรับรองลายมือชื่อตรงที่เนื้อหาข้างในเป็นคำยืนยันความจริงของผู้ให้ถ้อยคำเอง ไม่ใช่การเทียบเอกสารกับต้นฉบับ ทนายทำหน้าที่บันทึกว่าผู้ให้ถ้อยคำสาบานตนและลงนามต่อหน้าตนจริง แต่ไม่ได้สอบสวนหรือยืนยันว่าเนื้อหาที่กล่าวอ้างเป็นจริงตามนั้นทุกประการ

ผู้ให้ถ้อยคำต้องมาปรากฏตัวจริงพร้อมบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทาง อ่านหรือฟังเนื้อหาที่จะสาบานให้เข้าใจครบถ้วนก่อนลงนาม ทนายจะกล่าวถ้อยคำสาบานให้ผู้ให้ถ้อยคำกล่าวตามหรือยืนยันรับรู้ จากนั้นจึงลงนามต่อหน้าทนายและทนายลงนามรับรองพร้อมวันที่ ขั้นตอนทั้งหมดต้องทำในคราวเดียวติดต่อกัน จะแยกสาบานวันหนึ่งแล้วมาลงนามอีกวันไม่ได้ เพราะคำรับรองยืนยันว่าเหตุการณ์เกิดขึ้นพร้อมกัน

ใช้ยืนยันว่าผู้ให้ถ้อยคำยังไม่ได้สมรสหรือพ้นจากการสมรสเดิมแล้ว มักใช้ประกอบการจดทะเบียนสมรสในต่างประเทศที่ไทยไม่มีระบบออกใบรับรองสถานภาพโสดโดยตรง เนื้อหาต้องระบุชื่อ วันเดือนปีเกิด และคำยืนยันสถานภาพ ณ ปัจจุบันอย่างชัดเจน ทนายรับรองเพียงว่าผู้ให้ถ้อยคำสาบานตนจริง ไม่ได้ตรวจสอบทะเบียนราษฎรหรือทะเบียนสมรสมายืนยันซ้ำว่าคำกล่าวนั้นตรงกับข้อเท็จจริง

ต้องระบุความสัมพันธ์ระหว่างผู้ให้การสนับสนุนกับผู้ยื่นวีซ่า จำนวนเงินหรือลักษณะการสนับสนุนที่ให้ ระยะเวลาที่จะสนับสนุน และแหล่งที่มาของรายได้ผู้สนับสนุนโดยสังเขป มักต้องแนบหลักฐานทางการเงิน เช่น สมุดบัญชีธนาคารหรือหนังสือรับรองเงินเดือนประกอบ ทนายรับรองเพียงว่าผู้สนับสนุนสาบานตนและลงนามจริง ไม่ได้ตรวจสอบว่าตัวเลขทางการเงินที่อ้างถึงถูกต้องหรือเพียงพอตามเกณฑ์ของสถานทูตปลายทางหรือไม่

ไม่ตรวจสอบ ทนายทำหน้าที่เพียงยืนยันว่าผู้ให้ถ้อยคำเป็นบุคคลตามที่อ้างและสาบานตนพร้อมลงนามต่อหน้าตนจริงเท่านั้น ความรับผิดชอบต่อความถูกต้องของเนื้อหาทั้งหมดตกอยู่กับผู้ให้ถ้อยคำแต่ผู้เดียว หากภายหลังพบว่าเนื้อหาเป็นเท็จ ผู้ให้ถ้อยคำต้องรับผิดตามกฎหมาย ไม่ใช่ทนายที่เพียงบันทึกการสาบานตน ผู้ให้ถ้อยคำจึงควรอ่านทบทวนเนื้อหาให้ละเอียดก่อนลงนามเสมอ

การให้ถ้อยคำอันเป็นเท็จภายใต้การสาบานตนอาจเข้าข่ายความผิดฐานแจ้งความเท็จหรือเบิกความเท็จตามประมวลกฎหมายอาญา มีทั้งโทษจำคุกและปรับ และหากนำไปใช้หลอกลวงหน่วยงานต่างประเทศ เช่น สถานทูตหรือศาล อาจถูกดำเนินคดีในประเทศปลายทางเพิ่มเติมตามกฎหมายของประเทศนั้นด้วย ผู้ให้ถ้อยคำจึงควรเข้าใจก่อนเสมอว่าลายมือชื่อของตนใต้คำสาบานมีผลผูกพันทางกฎหมายจริง ไม่ใช่พิธีการเฉยๆ

แต่ละประเทศมีข้อกำหนดรูปแบบต่างกัน บางแห่งต้องการถ้อยคำเป็นภาษาอังกฤษล้วน บางแห่งต้องการทั้งสองภาษาคู่กันในหน้าเดียว และบางศาลกำหนดให้ต้องมีข้อความอ้างอิงมาตรากฎหมายของประเทศตนเองปรากฏอยู่ด้วย ควรขอแบบฟอร์มหรือตัวอย่างจากศาลหรือหน่วยงานปลายทางก่อนนัดสาบานตน แล้วให้ทนายตรวจว่าเนื้อหาครบตามที่ปลายทางต้องการก่อนลงนามจริง เพราะแก้ไขหลังสาบานแล้วทำไม่ได้

ต้องมี เพราะการสาบานตนต้องเข้าใจเนื้อหาที่ตนเองยืนยันอย่างแท้จริง หากผู้ให้ถ้อยคำไม่เข้าใจภาษาที่ใช้ในเอกสาร ต้องจัดหาล่ามที่เป็นกลางมาแปลเนื้อหาให้ฟังก่อนสาบานตน และล่ามควรลงนามยืนยันว่าได้แปลให้ผู้ให้ถ้อยคำฟังครบถ้วนแล้วในเอกสารเดียวกันหรือเอกสารแนบ ทนายจะไม่ดำเนินการสาบานตนต่อหากเห็นว่าผู้ให้ถ้อยคำไม่เข้าใจเนื้อหาที่จะลงนาม

หากปลายทางต้องอ่านเนื้อหาเพื่อพิจารณา ต้องแปลเป็นภาษาของปลายทางหรือภาษาอังกฤษเสมอ ทางที่สะดวกกว่าคือจัดทำ affidavit เป็นสองภาษาคู่กันตั้งแต่ต้นแล้วให้ผู้ให้ถ้อยคำสาบานตนรับรองทั้งสองภาษาในคราวเดียว แทนที่จะสาบานเฉพาะภาษาไทยแล้วค่อยแปลภายหลัง เพราะการแปลภายหลังต้องผ่านขั้นรับรองคำแปลเพิ่มอีกชั้นและอาจมีถ้อยคำคลาดเคลื่อนจากต้นฉบับที่สาบานจริง

คำสาบานที่จะใช้ต่างประเทศเดินตามลำดับสามจุด: จุดแรกทนายบันทึกว่าผู้ให้ถ้อยคำสาบานและลงนามต่อหน้าตนจริง จุดที่สองกระทรวงการต่างประเทศไทยยืนยันเพียงว่าลายมือชื่อและตราของทนายรายนั้นมีชื่ออยู่ในทะเบียน จุดที่สามคือสถานทูตหรือสถานกงสุลปลายทางซึ่งจะเข้ามาเฉพาะเมื่อประเทศนั้นยังเรียกร้องขั้นนี้ ทุกจุดมองย้อนแค่ตราของจุดก่อนหน้าตัวเอง ไม่มีจุดใดเปิดอ่านเนื้อหาความจริงของคำสาบานซ้ำอีกเลย

เกี่ยวข้องเฉพาะขั้นยืนยันว่าตราประทับและลายมือชื่อของทนายที่ปรากฏบน affidavit ตรงกับตัวอย่างที่ขึ้นทะเบียนไว้กับกระทรวง ไม่ได้อ่านหรือตรวจเนื้อหาข้อความที่สาบานไว้เลย หากทนายที่ทำคำรับรองไม่เคยขึ้นทะเบียนตัวอย่างลายมือชื่อไว้ กระทรวงจะปฏิเสธไม่ประทับตรารับรองให้ไม่ว่าเนื้อหา affidavit จะถูกต้องครบถ้วนเพียงใด

ตรวจว่าตราประทับของกระทรวงการต่างประเทศไทยที่ประทับไว้ก่อนหน้าถูกต้องแท้จริง แล้วจึงประทับตราหรือรับรองซ้ำตามระเบียบภายในของประเทศนั้น บางสถานทูตยังกำหนดรูปแบบถ้อยคำเฉพาะที่ต้องปรากฏใน affidavit ก่อนจะรับ จึงควรสอบถามแบบฟอร์มที่สถานทูตยอมรับล่วงหน้าเสมอ แทนที่จะเขียนตามแบบทั่วไปแล้วพบว่าถูกตีกลับเมื่อยื่นจริง

คนไทยต้องพกบัตรประชาชนตัวจริงที่ยังไม่หมดอายุ ส่วนชาวต่างชาติต้องพกหนังสือเดินทางตัวจริง หากมีการเปลี่ยนชื่อสกุลมาก่อนควรนำหลักฐานการเปลี่ยนชื่อมาแสดงด้วยเพื่อให้ชื่อในเอกสารตรงกับบัตรที่ใช้ยืนยันตัวตน ทนายจะปฏิเสธการสาบานตนหากบัตรที่นำมาหมดอายุแล้วหรือรูปพรรณไม่ตรงกับผู้มาปรากฏตัวจริง

สี่เรื่องนี้อยู่นอกอำนาจของทนายเสมอ: เขียนเนื้อหาข้อเท็จจริงแทนผู้ให้ถ้อยคำ ยืนยันว่าสิ่งที่สาบานเป็นความจริง แนะนำถ้อยคำเพื่อให้ปลายทางอนุมัติคำของ่ายขึ้น และออก Apostille เองแบบ civil-law notary เพราะไทยไม่ได้อยู่ในระบบอนุสัญญา Apostille เอกสารจึงต้องเดินตามขั้นตอนกระทรวงการต่างประเทศตามปกติแทน

ทั้งสองคือถ้อยคำยืนยันข้อเท็จจริงภายใต้ความรับผิดชอบของผู้ให้ถ้อยคำเช่นเดียวกัน แต่บางประเทศแยกใช้คำว่า statutory declaration เมื่อทำภายใต้กฎหมายเฉพาะของประเทศนั้นและไม่จำเป็นต้องมีการสาบานด้วยวาจา ขณะที่ affidavit มักผูกกับการสาบานตนอย่างเป็นทางการเสมอ ในทางปฏิบัติของไทย ทนายดำเนินการทั้งสองรูปแบบด้วยขั้นตอนคล้ายกัน โดยต้องยึดตามชื่อและรูปแบบที่ปลายทางกำหนดเป็นหลัก

ใช้ได้ในบางกรณีเท่านั้น เช่น ยืนยันว่าหนังสือเดินทางเล่มเก่าสูญหายและระบุเลขที่เดิมเท่าที่จำได้ แต่ปลายทางส่วนใหญ่ยังต้องการหลักฐานประกอบเพิ่มเติม เช่น ใบแจ้งความจากสถานีตำรวจหรือหนังสือยืนยันจากหน่วยงานผู้ออกเอกสารเดิม affidavit เพียงอย่างเดียวไม่สามารถทดแทนอำนาจของเอกสารต้นฉบับที่สูญหายได้ในทุกกรณี ควรตรวจสอบกับปลายทางก่อนว่ายอมรับรูปแบบนี้หรือไม่

ใช้ยืนยันที่อยู่อาศัยปัจจุบันของผู้ให้ถ้อยคำในกรณีที่ทะเบียนบ้านไม่สะท้อนที่อยู่จริง เช่น เช่าบ้านอยู่คนละที่จากทะเบียนบ้าน มักใช้ประกอบธุรกรรมทางการเงินหรือมรดกในต่างประเทศที่ต้องยืนยันถิ่นที่อยู่เพื่อกำหนดเขตอำนาจศาลหรือภาษี ทนายรับรองเพียงว่าผู้ให้ถ้อยคำสาบานตนยืนยันที่อยู่นั้นจริง ไม่ได้ออกไปตรวจสอบสถานที่จริงว่าตรงตามที่กล่าวอ้างหรือไม่

ใช้ได้เพื่ออธิบายว่าบุคคลตามชื่อเดิมและชื่อใหม่คือคนเดียวกัน โดยอ้างอิงหลักฐานการเปลี่ยนชื่อจากอำเภอมาประกอบ ทนายรับรองว่าผู้ให้ถ้อยคำสาบานตนยืนยันความเชื่อมโยงนี้จริง แต่ปลายทางบางแห่งยังต้องการใบเปลี่ยนชื่อฉบับทางการควบคู่กันเสมอ ไม่ยอมรับ affidavit เพียงอย่างเดียวเป็นหลักฐานหลักโดยไม่มีเอกสารราชการรองรับ

ใช้แทนกันไม่ได้ หนังสือมอบอำนาจคือการให้อำนาจบุคคลอื่นทำการแทนตนในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ส่วน affidavit คือคำยืนยันข้อเท็จจริงด้วยตนเอง บางกรณีต้องใช้ทั้งสองฉบับร่วมกัน เช่น มอบอำนาจให้ผู้อื่นไปยื่นเรื่องแทน พร้อมแนบ affidavit ยืนยันข้อเท็จจริงบางอย่างที่ผู้มอบอำนาจต้องกล่าวด้วยตนเองเท่านั้น เอกสารสองประเภทนี้จึงมักเสริมกันมากกว่าทดแทนกัน

ได้ โดยผู้ปกครองที่ไม่ได้เดินทางไปด้วยสาบานตนยืนยันว่ายินยอมให้บุตรเดินทางกับผู้ใดในช่วงเวลาใด พร้อมระบุความสัมพันธ์และแนบสำเนาสูติบัตรของบุตรประกอบ หากปลายทางเป็นประเทศที่กำหนดแบบฟอร์มเฉพาะของตนเอง เช่น บางประเทศในยุโรป ควรใช้แบบฟอร์มนั้นแทนการเขียน affidavit อิสระ เพื่อลดความเสี่ยงถูกปฏิเสธที่ด่านตรวจคนเข้าเมือง

มักต้องระบุความสัมพันธ์ระหว่างผู้ให้ถ้อยคำกับผู้เสียชีวิต สถานะทายาทตามกฎหมาย และยืนยันว่าไม่มีทายาทอื่นนอกเหนือจากที่ระบุเท่าที่ทราบ ปลายทางมักต้องการควบคู่กับหลักฐานราชการ เช่น ใบมรณบัตรและทะเบียนบ้าน ทนายรับรองเพียงการสาบานตนของผู้ให้ถ้อยคำ ไม่ได้ตรวจสอบสายทายาททั้งหมดหรือยืนยันว่าไม่มีทายาทอื่นตกหล่นจริง

โดยทั่วไปไม่จำเป็น เพราะทนายทำหน้าที่เป็นผู้เห็นการสาบานตนและลงนามอยู่แล้ว แต่บางปลายทาง เช่น ศาลบางประเทศ อาจกำหนดให้ต้องมีพยานอิสระอีกอย่างน้อยหนึ่งคนลงนามควบคู่ด้วย ควรตรวจข้อกำหนดของปลายทางก่อนวันนัด หากจำเป็นต้องมีพยาน ควรเตรียมบุคคลที่ไม่มีส่วนได้เสียกับเนื้อหาที่สาบานมาล่วงหน้า

ขึ้นกับปลายทางเป็นหลัก หากใช้ในไทยเลือกภาษาไทย หากใช้ต่างประเทศส่วนใหญ่ควรทำเป็นภาษาอังกฤษหรือสองภาษาคู่กันตั้งแต่ต้น เพื่อลดขั้นตอนแปลและรับรองคำแปลเพิ่มภายหลัง ผู้ให้ถ้อยคำที่ไม่ถนัดภาษาอังกฤษควรให้ทนายอ่านอธิบายเนื้อหาเป็นภาษาไทยให้เข้าใจครบถ้วนก่อนสาบานตนในฉบับภาษาอังกฤษ เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาภายหลังว่าไม่เข้าใจสิ่งที่ตนลงนาม

ต้องทำ affidavit ฉบับใหม่ทั้งฉบับและสาบานตนใหม่อีกครั้ง เพราะแก้ไขข้อความบนฉบับที่สาบานไปแล้วโดยไม่มีการสาบานใหม่ทำไม่ได้ หากข้อผิดพลาดเป็นเพียงตัวสะกดเล็กน้อยที่ไม่กระทบเนื้อหาข้อเท็จจริง อาจแจ้งปลายทางเพื่อพิจารณายอมรับพร้อมคำอธิบายแนบ แต่หากกระทบสาระสำคัญต้องทำฉบับใหม่เสมอเพื่อความชัดเจนทางกฎหมาย

โดยหลักทนายไทยต้องเห็นผู้ให้ถ้อยคำลงนามต่อหน้าตนเองในสถานที่เดียวกันจึงจะออกคำรับรองได้ การสาบานผ่านวิดีโอคอลยังไม่ได้รับการยอมรับเป็นมาตรฐานทั่วไปในประเทศไทย หากผู้ให้ถ้อยคำอยู่ต่างประเทศและไม่สามารถเดินทางมาได้ ทางเลือกที่เหมาะสมกว่าคือสาบานตนต่อหน้าโนตารีหรือสถานทูตไทยในประเทศที่ตนอยู่แทน แล้วนำเอกสารกลับมาใช้ในไทยตามขั้นที่ประเทศนั้นกำหนด

ไม่มีวันหมดอายุตามกฎหมายในตัวคำรับรองเอง แต่เนื้อหาบางประเภท เช่น single status affidavit หรือ affidavit of support ยืนยันสถานะ ณ วันที่สาบานตนเท่านั้น หน่วยงานปลายทางจึงมักกำหนดกรอบเวลาการยอมรับของตนเอง เช่น ไม่เกินหกเดือน เพราะสถานะที่ยืนยันไว้อาจเปลี่ยนไปตามเวลา ควรสอบถามปลายทางก่อนใช้งานทุกครั้ง

มักต้องแนบสมุดบัญชีธนาคารย้อนหลังตามระยะเวลาที่ปลายทางกำหนด หนังสือรับรองเงินเดือนหรือหลักฐานแหล่งรายได้ และหากสปอนเซอร์เป็นเจ้าของธุรกิจ อาจต้องแนบหนังสือรับรองบริษัทประกอบด้วย ทนายรับรองเฉพาะการสาบานตนของสปอนเซอร์ ไม่ได้ตรวจสอบว่าจำนวนเงินที่แสดงเพียงพอตามเกณฑ์ของสถานทูตปลายทางหรือไม่ ควรตรวจเกณฑ์ขั้นต่ำกับสถานทูตก่อนยื่นเสมอ

เมื่อต้องเร่งเวลา ให้แยกคิดสามช่วง: การสาบานต่อหน้าทนายมักปิดจบได้ในนัดเดียวถ้าเนื้อหาพร้อมและผู้ให้ถ้อยคำว่าง ช่วงกระทรวงการต่างประเทศมีทางเลือกปกติกับทางด่วนที่ใช้เวลาต่างกันพอสมควร และช่วงสถานทูตปลายทางมักกินเวลานานสุดเพราะเป็นดุลยพินิจล้วนของแต่ละแห่ง ลำดับที่ปลอดภัยคือสอบถามคิวสถานทูตปลายทางก่อนเป็นอันดับแรกสุด แล้วจึงกำหนดวันนัดสาบานตนโดยนับถอยหลังจากเส้นตายจริง