ภาษีและการบันทึกบัญชีสินทรัพย์ดิจิทัลสำหรับบุคคลและนิติบุคคล

ต้องยื่น เพราะผลประโยชน์ที่ได้จากการโอนสินทรัพย์ดิจิทัลถือเป็นเงินได้พึงประเมินที่ต้องรวมคำนวณในแบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ไม่ใช่รายการที่ยกเว้นเพราะเกิดในกระดานเทรด สิ่งที่ต้องเตรียมคือรายงานธุรกรรมทั้งปีที่แสดงวันที่ ปริมาณ และมูลค่าเป็นเงินบาทในแต่ละครั้ง เพราะการยื่นด้วยยอดรวมปลายปีเพียงตัวเดียวมักตอบคำถามเจ้าหน้าที่ไม่ได้เมื่อถูกขอรายละเอียด

เลือกได้ระหว่างการเฉลี่ยต้นทุนแบบเคลื่อนไหวตามยอดคงเหลือ กับการตัดต้นทุนตามลำดับที่ซื้อเข้ามาก่อน แต่ต้องยึดวิธีเดิมตลอดปีภาษีและเก็บตารางคำนวณไว้ให้ตรวจได้ ปัญหาในทางปฏิบัติคือคนย้ายเหรียญระหว่างกระดานหลายแห่งแล้วต้นทุนขาดหาย จึงควรรวมรายงานของทุกกระดานและกระเป๋าเป็นตารางเดียวเรียงตามเวลา แล้วบันทึกค่าธรรมเนียมโอนแยกไว้ เพราะค่าธรรมเนียมมีผลต่อต้นทุนและกำไรที่คำนวณได้

กฎหมายกำหนดให้ผู้จ่ายเงินได้จากการโอนสินทรัพย์ดิจิทัลมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายในอัตราที่กำหนด แต่ในทางปฏิบัติการซื้อขายผ่านศูนย์ซื้อขายที่ได้รับอนุญาตในประเทศมีแนวปฏิบัติผ่อนปรนต่างจากการซื้อขายกันเองระหว่างบุคคล ดังนั้นหากมีการซื้อขายนอกศูนย์โดยตรง ผู้จ่ายควรตรวจหน้าที่หักและออกหนังสือรับรองการหักภาษีให้ครบ เพราะภาระนี้ตกที่ผู้จ่าย ไม่ใช่ผู้รับ

ต้องดูวัตถุประสงค์การถือก่อน ถือไว้เพื่อขายในการค้าปกติจะใกล้กับสินค้าคงเหลือ ถือไว้ระยะยาวจะใกล้กับสินทรัพย์ไม่มีตัวตน ซึ่งวิธีวัดมูลค่าและการรับรู้ผลต่างต่างกันคนละทาง จึงต้องเขียนนโยบายบัญชีระบุวัตถุประสงค์ วิธีวัดมูลค่า แหล่งอ้างอิงราคา และเวลาที่ใช้ตัดยอดให้ชัด เพราะราคาซื้อขายเปลี่ยนทุกนาที การไม่กำหนดเวลาอ้างอิงทำให้ตัวเลขในงบเปลี่ยนได้ตามคนที่บันทึก

รับได้ในทางแพ่งหากคู่สัญญาตกลงกัน แต่ไม่ใช่การชำระด้วยเงินตราที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย ทางบัญชีต้องแปลงเป็นเงินบาทตามราคาวันที่เกิดรายการเพื่อออกใบกำกับภาษีและบันทึกรายได้ ส่วนต่างของราคาระหว่างวันรับเหรียญกับวันแปลงเป็นเงินบาทเป็นผลกำไรหรือขาดทุนแยกจากรายได้ขาย ควรระบุในใบเสนอราคาไว้ด้วยว่าจะใช้ราคาอ้างอิงใดและใครรับความเสี่ยงราคาในช่วงรอยืนยันธุรกรรม

ให้ดาวน์โหลดรายงานธุรกรรมและรายงานยอดคงเหลือประจำปีจากบัญชีของตนเอง เก็บภาพหน้าจอที่แสดงชื่อบัญชี และเก็บรายการเดินบัญชีธนาคารฝั่งที่โอนเข้าออกเพื่อเชื่อมเส้นเงินให้ครบ สิ่งที่ควรทำเพิ่มคือดาวน์โหลดทุกปีทันทีเมื่อสิ้นงวด เพราะกระดานหลายแห่งเก็บประวัติย้อนหลังจำกัด และเมื่อบัญชีถูกปิดหรือกระดานหยุดให้บริการ ข้อมูลที่ต้องใช้ตอบเจ้าหน้าที่ก็หายไปพร้อมกัน

ผลตอบแทนที่ได้รับถือเป็นเงินได้เมื่อได้รับ โดยวัดมูลค่าเป็นเงินบาทตามราคาวันที่ได้รับ และเมื่อขายเหรียญนั้นภายหลังจะเกิดกำไรหรือขาดทุนอีกชั้นจากส่วนต่างราคา สองชั้นนี้ต้องบันทึกแยกกันไม่ใช่รวมเป็นก้อนเดียว ผู้ที่ขุดในลักษณะกิจการยังต้องพิจารณาค่าไฟและค่าเสื่อมเครื่องเป็นต้นทุนที่พิสูจน์ได้ ซึ่งต้องแยกมิเตอร์หรือมีเกณฑ์ปันส่วนชัดเจนจึงจะใช้เป็นค่าใช้จ่ายได้

ต้องดูว่ากิจกรรมเข้าลักษณะการเป็นศูนย์ซื้อขาย นายหน้า หรือผู้ค้าสินทรัพย์ดิจิทัลตามกฎหมายหรือไม่ ถ้าเข้าลักษณะนั้นต้องได้รับอนุญาตก่อนเริ่มประกอบธุรกิจ การรับแลกเหรียญให้ลูกค้าเป็นประจำโดยคิดส่วนต่างเป็นกิจกรรมที่มีความเสี่ยงถูกมองว่าเป็นผู้ค้าแม้จะทำในกลุ่มปิด จึงควรประเมินโครงสร้างธุรกิจก่อนเปิดให้บริการ ไม่ใช่หลังจากมีลูกค้าแล้ว เพราะการประกอบธุรกิจโดยไม่ได้รับอนุญาตมีโทษทางอาญา

สำหรับบุคคลธรรมดา แนวปฏิบัติผ่อนปรนให้นำผลขาดทุนหักกลบกับกำไรที่เกิดในปีภาษีเดียวกันได้เมื่อธุรกรรมเกิดผ่านศูนย์ซื้อขายที่ได้รับอนุญาตในประเทศ แต่ไม่ยกยอดขาดทุนไปปีถัดไป ส่วนนิติบุคคลคำนวณกำไรสุทธิรวมทั้งกิจการอยู่แล้ว ผลขาดทุนจึงรวมอยู่ในฐานคำนวณตามปกติและมีสิทธิยกผลขาดทุนสุทธิไปใช้ในปีต่อไปตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด ความต่างนี้ทำให้การเลือกถือในนามบุคคลหรือบริษัทเป็นการตัดสินใจที่ควรทำก่อนเริ่มลงทุน

ได้ เราเริ่มจากรวบรวมรายงานทุกกระดานและกระเป๋าให้เป็นตารางเดียว คำนวณต้นทุนตามวิธีที่เลือกและอธิบายได้ จัดทำกระดาษทำการที่แยกกำไรจากการขาย ผลตอบแทนที่ได้รับ และค่าธรรมเนียม แล้วยื่นแบบพร้อมเก็บชุดหลักฐานที่พร้อมตอบเจ้าหน้าที่หากถูกสอบถามย้อนหลัง สำหรับนิติบุคคลเราวางนโยบายบัญชีและรูปแบบการเปิดเผยในงบให้สอดคล้องกับผู้สอบบัญชีตั้งแต่ต้นปี ประสบการณ์ที่ปรึกษามายาวนานทำให้เราจัดชุดเอกสารในแนวที่เจ้าหน้าที่อ่านเข้าใจได้เร็ว ซึ่งลดโอกาสถูกเรียกสอบซ้ำ