สัญญาจ้าง เลิกจ้าง และคดีแรงงาน

กฎหมายไทยยอมรับข้อตกลงจ้างที่ทำด้วยวาจา แต่เมื่อเกิดข้อโต้แย้งเรื่องอัตราค่าจ้าง ตำแหน่ง หรือวันเริ่มงาน ฝ่ายที่ไม่มีเอกสารมักเสียเปรียบ เราจึงแนะนำให้ออกหนังสือระบุขอบเขตงาน ค่าตอบแทน และเงื่อนไขทดลองงานไว้ตั้งแต่วันแรก

กฎหมายไม่ได้กำหนดว่า 119 วันเป็นเพดานระยะทดลองงาน ตัวเลข 120 วันคืออายุงานที่เริ่มเกิดสิทธิค่าชดเชยขั้นต่ำตามมาตรา 118 การเลิกจ้างก่อนครบกำหนดยังต้องตรวจเรื่องการบอกกล่าวล่วงหน้า เหตุเลิกจ้าง และข้อเท็จจริงว่ามีการจ้างต่อหรือไม่ ไม่ควรใช้วันทดลองงานเป็นวิธีหลีกเลี่ยงสิทธิตามกฎหมาย

มาตรา 118 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานกำหนดค่าชดเชยเป็นขั้นตามอายุงาน ตั้งแต่สามสิบวันของค่าจ้างเมื่อทำงานครบ 120 วันแต่ไม่ครบหนึ่งปี จนถึงสี่ร้อยวันเมื่อทำงานครบยี่สิบปีขึ้นไป ต้องตรวจค่าจ้างฐานคำนวณ เหตุยกเว้น และฉบับกฎหมายที่ใช้ในวันเลิกจ้างทุกครั้ง

ค่าชดเชยต้องตรวจอายุงาน ประเภทการจ้าง และข้อยกเว้นตาม ม.118–119 ไม่ใช่เลิกจ้างทุกครั้งได้เงิน ส่วนความเป็นธรรมเป็นอีกประเด็นตาม ม.49 ของกฎหมายศาลแรงงาน การจ่ายค่าชดเชยไม่ยืนยันว่าเลิกจ้างเป็นธรรม ศาลอาจให้รับกลับเข้าทำงาน หรือกำหนดค่าเสียหายเมื่อเห็นว่าทำงานร่วมกันต่อไม่ได้ ต้องประเมินข้อเท็จจริง ไม่รับประกันเยียวยาทุกฐานพร้อมกัน

แยกการไม่ถึงเกณฑ์อายุงาน ข้อยกเว้นสัญญากำหนดเวลาที่เข้าเงื่อนไข ม.118 และเหตุที่ระบุใน ม.119 ไม่ใช่หมดสิทธิรับเงินทุกประเภทเพราะไม่จ่ายค่าชดเชย หนังสือเตือนไม่จำเป็นทุกเหตุ แต่ถ้าอ้าง ม.119 ต้องระบุข้อเท็จจริงในหนังสือเลิกจ้างหรือแจ้งเหตุขณะเลิกจ้าง เหตุที่ไม่แจ้งตอนนั้นยกภายหลังตามบทนี้ไม่ได้ ตรวจค่าจ้างค้าง วันลาและเงินอื่นแยกกัน

สัญญาไม่มีกำหนดเวลาต้องตรวจวันจ่ายค่าจ้างตาม ม.17 และข้อยกเว้น ไม่ใช้สามสิบวันทุกกรณี หากเข้า ม.17/1 นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างที่ควรได้รับตั้งแต่ให้ออกจากงานจนถึงวันที่การเลิกสัญญามีผลตาม ม.17 วรรคสอง โดยจ่ายในวันที่ให้ออกจากงาน ไม่รอรอบเงินเดือนถัดไป เงินนี้คนละฐานกับค่าชดเชย

บังคับได้เมื่อจำกัดขอบเขตงาน พื้นที่ และระยะเวลาไว้พอสมควร หากเขียนกว้างจนปิดทางทำมาหาได้ทั้งอาชีพ ศาลมีอำนาจลดผลบังคับให้เหลือเท่าที่เป็นธรรม เราจึงร่างโดยผูกกับข้อมูลลูกค้าและความลับทางการค้าที่ระบุได้

ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายคุ้มครองแรงงานเช่นเดียวกัน โดยไม่ขึ้นกับสัญชาติ แต่การสิ้นสุดการจ้างกระทบใบอนุญาตทำงานและการอยู่ต่อ จึงต้องวางลำดับเวลาให้เรื่องแรงงานและเรื่องตรวจคนเข้าเมืองเดินไปพร้อมกัน

ระยะขึ้นกับข้อพิพาท หลักฐาน การส่งหมาย การเจรจาและนัดศาล ไม่รับประกันจบในหนึ่งหรือสองนัดหรือภายในหนึ่งปี เตรียมพยานพร้อมกรอบเจรจาที่มีฐาน และตรวจอายุความกับกำหนดคำสั่งระหว่างรอ

แยกอายุความแต่ละสิทธิจากกำหนดโต้แย้งคำสั่ง หากไม่พอใจคำสั่งพนักงานตรวจแรงงานตาม ม.124 ให้ตรวจ ม.125 ซึ่งระบุสามสิบวันนับแต่วันทราบคำสั่ง สำหรับนายจ้าง ลูกจ้างหรือทายาทโดยธรรมของลูกจ้างที่เสียชีวิต ไม่ใช่จากวันเลิกจ้าง หากไม่นำคดีสู่ศาลในกำหนดคำสั่งเป็นที่สุด นายจ้างที่ฟ้องต้องวางเงินต่อศาลตามจำนวนที่ถึงกำหนดจ่ายตามคำสั่ง เก็บหลักฐานการทราบและรับคำสั่งให้ตรวจทันที การร้องเรียนหรือเจรจาไม่ใช่การหยุดทุกกำหนด

ต้องตรวจว่าเป็นใบรับเงินหรือสัญญาประนีประนอม รายการที่จ่าย ข้อพิพาทที่ยุติ ความสมัครใจและสิทธิที่กฎหมายห้ามตัด คำว่าไม่ติดใจทุกข้อไม่ยืนยันว่าตัดสิทธิได้ทั้งหมด แต่ก็ไม่ควรถือว่าสงวนสิทธิแล้วฟ้องได้เสมอ เก็บสำเนาและขอคำแนะนำก่อนลงนาม

ร่างและตรวจสัญญาจ้างพร้อมระเบียบข้อบังคับการทำงาน คำนวณสิทธิเมื่อสิ้นสุดการจ้าง จัดทำหนังสือเลิกจ้างที่ระบุเหตุถูกต้อง เป็นตัวแทนในการไกล่เกลี่ยและว่าความในศาลแรงงาน รวมถึงประสานเรื่องใบอนุญาตทำงานของพนักงานต่างชาติ