ภาษีเฉพาะกิจ สรรพสามิต ธุรกิจเฉพาะ ป้าย และภาษีท้องถิ่นที่ธุรกิจมักลืม

กิจการที่ผลิตหรือนำเข้าสินค้าและบริการในกลุ่มที่กฎหมายกำหนด เช่น เครื่องดื่ม สุรา ยาสูบ น้ำมันและผลิตภัณฑ์บางประเภท รวมถึงบริการบางประเภทที่อยู่ในบัญชีพิกัด กิจการที่เพียงซื้อมาขายไปโดยทั่วไปไม่ต้องเสียในชั้นของตน แต่ควรตรวจว่าราคาที่ซื้อมามีภาระภาษีรวมอยู่แล้วหรือไม่ เพราะกระทบการตั้งราคาขายอย่างมีนัยสำคัญ

ต้องจดและได้รับอนุญาตให้ประกอบกิจการในประเภทนั้นก่อนเริ่ม รวมถึงการแจ้งสถานที่เก็บสินค้าและการขออนุมัติราคาขายที่ใช้เป็นฐานคำนวณ การเริ่มผลิตแล้วค่อยยื่นย้อนหลังเป็นความเสี่ยงที่ไม่คุ้ม เพราะสินค้าที่ผลิตในช่วงยังไม่ได้รับอนุญาตอาจถูกดำเนินการทั้งทางภาษีและทางใบอนุญาต

ขึ้นกับพิกัดของสินค้านั้น บางรายการคิดตามมูลค่าโดยใช้ราคาขายปลีกแนะนำที่แจ้งไว้ บางรายการคิดตามปริมาณ และบางรายการคิดทั้งสองทางแล้วใช้ยอดที่สูงกว่า ประเด็นที่ทำให้เกิดข้อโต้แย้งคือการแจ้งราคาต่ำกว่าราคาที่ขายจริงในตลาด จึงควรทบทวนราคาที่แจ้งไว้ทุกครั้งที่ปรับราคาขาย ไม่รอให้ถูกตรวจสอบก่อน

ใช้กับกิจการบางประเภทที่กฎหมายยกออกจากระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม เช่น การให้กู้ยืมโดยธุรกิจเฉพาะ การรับประกันชีวิต กิจการรับจำนำ ตลอดจนการค้าอสังหาริมทรัพย์เพื่อมุ่งกำไร กิจการทั่วไปที่ขายที่ดินซึ่งถือครองมานานอาจไม่เข้าข่าย แต่การซื้อมาแล้วขายในระยะสั้นมักถูกพิจารณาว่าเป็นทางค้า

ได้ในกรณีที่ประกอบกิจการหลายประเภทในนิติบุคคลเดียว โดยแยกรายได้ตามประเภทและยื่นแบบคนละฉบับ สิ่งที่ต้องระวังคือการปันภาษีซื้อ เพราะภาษีซื้อที่เกี่ยวกับกิจการที่เสียภาษีธุรกิจเฉพาะไม่นำมาใช้เป็นเครดิตในระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม การวางผังบัญชีให้แยกตั้งแต่ต้นช่วยลดงานปรับปรุงปลายปีได้มาก

คิดจากขนาดพื้นที่ป้ายและลักษณะข้อความว่ามีอักษรไทยล้วน อักษรไทยปนต่างประเทศ หรือไม่มีอักษรไทย โดยอัตราจะสูงขึ้นเมื่อสัดส่วนอักษรต่างประเทศมากขึ้น ป้ายที่ติดตั้งใหม่ต้องยื่นแบบภายในกำหนดหลังติดตั้ง และถ้าเปลี่ยนข้อความหรือขนาดต้องยื่นใหม่ ไม่ใช่ใช้แบบเดิมต่อไปทั้งปี

การนับเฉพาะป้ายหน้าร้านและลืมป้ายอื่นในบริเวณเดียวกัน เช่น ป้ายบนกันสาด ป้ายตั้งพื้น และป้ายบนอาคารด้านข้าง ทั้งที่แต่ละป้ายถูกประเมินแยกกัน อีกข้อคือคิดว่าป้ายชั่วคราวไม่ต้องแจ้ง ทางที่ปลอดภัยคือถ่ายรูปทุกป้ายพร้อมวัดขนาดไว้เป็นแฟ้ม แล้วทบทวนแฟ้มนี้ทุกต้นปี

กิจการที่อาจกระทบสุขลักษณะหรือสิ่งแวดล้อม เช่น ร้านอาหาร ร้านเสริมสวย ล้างรถ และกิจการที่มีเครื่องจักร มักต้องมีใบอนุญาตจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและต่ออายุรายปี ค่าธรรมเนียมเองไม่สูง แต่การขาดใบอนุญาตทำให้เจรจาเรื่องอื่นยากขึ้น เช่น การขอสินเชื่อและการรับงานจากคู่ค้าที่ตรวจเอกสาร

ภาษีสรรพสามิตและภาษีธุรกิจเฉพาะยื่นเป็นรอบตามที่กฎหมายกำหนดสำหรับแต่ละประเภท ส่วนภาษีป้ายและค่าธรรมเนียมท้องถิ่นเป็นรายปีตามปฏิทินของท้องถิ่น ความยุ่งยากจริงไม่ใช่ความถี่แต่เป็นการที่รอบเหล่านี้ไม่ตรงกัน จึงควรรวมทุกกำหนดไว้ในปฏิทินภาษีฉบับเดียวขององค์กร ไม่แยกเก็บไว้ตามฝ่าย

โดยทั่วไปมีเบี้ยปรับและเงินเพิ่มคิดตามระยะเวลาที่ล่าช้า และในบางประเภทมีโทษทางใบอนุญาตด้วย เช่น การพักหรือไม่ต่ออายุ สิ่งที่ควรทำเมื่อรู้ว่าขาดคือยื่นเองก่อนถูกเรียกตรวจ เพราะการยื่นด้วยความสมัครใจมักได้รับการพิจารณาต่างจากกรณีที่เจ้าหน้าที่ตรวจพบก่อน

กิจการสรรพสามิตต้องมีบัญชีคุมวัตถุดิบและสินค้าสำเร็จรูปที่กระทบกับปริมาณที่แจ้ง กิจการที่เสียภาษีธุรกิจเฉพาะต้องแสดงที่มาของรายได้แต่ละรายการให้แยกจากรายได้ในระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม และงานป้ายควรมีแฟ้มรูปกับใบเสร็จปีก่อน ชุดเอกสารเหล่านี้คือสิ่งที่เจ้าหน้าที่ขอดูก่อนงบการเงิน

กระทบทั้งต้นทุนและโครงสร้างส่วนต่าง เพราะบางรายการคิดจากราคาขายจึงเพิ่มขึ้นตามราคาที่ตั้ง การตั้งราคาโดยบวกภาษีทีหลังมักทำให้ส่วนต่างจริงต่ำกว่าที่วางแผน วิธีที่ใช้ได้คือคำนวณย้อนจากราคาที่ตลาดรับได้ลงมาหาต้นทุนที่ยอมรับได้ แล้วจึงตัดสินใจเรื่องขนาดบรรจุหรือรูปแบบสินค้า

ทำได้เมื่อมีเหตุผลทางธุรกิจจริง เช่น สายการผลิตต่างกัน ใบอนุญาตต่างประเภท หรือผู้ร่วมทุนต่างกลุ่ม แต่การแยกเพียงเพื่อลดภาระภาษีโดยไม่มีการดำเนินงานที่แยกจริงมักถูกพิจารณาย้อนหลัง ทางที่ยั่งยืนคือจัดโครงสร้างให้สะท้อนการดำเนินงานที่เกิดขึ้นจริง แล้วให้ผลทางภาษีตามมาเป็นผลลัพธ์

ทบทวนปีละครั้งและทบทวนทันทีเมื่อเพิ่มสินค้าใหม่ เปิดสาขา เปลี่ยนป้าย หรือเริ่มให้บริการประเภทใหม่ เพราะความเข้าข่ายเปลี่ยนตามสิ่งที่ทำ ไม่ใช่ตามชื่อกิจการที่จดไว้ ธุรกิจที่พลาดมากที่สุดคือธุรกิจที่ขยายเร็วแล้วยังใช้ผังบัญชีและปฏิทินภาษีชุดเดิมจากปีแรก