ภาษีบุคคลธรรมดาของชาวต่างชาติและการแลกเปลี่ยนข้อมูลบัญชี

เกณฑ์หลักคือการอยู่ในประเทศรวมกันถึงหนึ่งร้อยแปดสิบวันในปีภาษีเดียวกัน โดยนับรวมทุกช่วงไม่จำเป็นต้องต่อเนื่อง ผู้ที่เข้าออกบ่อยจึงควรเก็บบันทึกวันเดินทางไว้ เพราะตราประทับหนังสือเดินทางเป็นหลักฐานสำคัญเมื่อถูกสอบถาม

ตามคำสั่งกรมสรรพากร ป.161/2566 และ ป.162/2566 ผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีซึ่งนำเงินได้จากต่างประเทศที่เกิดตั้งแต่ 1 มกราคม 2567 เข้ามาไทย ต้องพิจารณารวมคำนวณในปีที่นำเข้า แม้จะนำเข้าคนละปีกับปีที่เกิดเงินได้ ส่วนเงินได้ที่เกิดก่อนวันดังกล่าวอยู่ภายใต้หลักเดิม ทั้งนี้ต้องตรวจประเภทเงินได้ สิทธิตามอนุสัญญาภาษีซ้อน และข้อเท็จจริงของแต่ละปีประกอบ

ควรแยกเงินต้นออกจากดอกผล และเก็บหลักฐานปีที่เงินได้แต่ละก้อนเกิดขึ้น โดยเฉพาะจุดตัดวันที่ 1 มกราคม 2567 ตามคำสั่ง ป.161/2566 และ ป.162/2566 รายการเดินบัญชี สัญญาซื้อขาย และหนังสือรับรองภาษีจากประเทศต้นทางช่วยพิสูจน์ที่มาได้ดีกว่าการแยกยอดย้อนหลังจากบัญชีที่ปะปนกัน

อนุสัญญาเพื่อการเว้นการเก็บภาษีซ้อนกำหนดวิธีบรรเทา โดยอาจให้เครดิตภาษีที่ชำระไว้แล้วหรือยกเว้นเงินได้บางประเภท ต้องมีหนังสือรับรองการเสียภาษีจากประเทศต้นทางประกอบ ไม่สามารถอ้างลอย ๆ ได้

ใช้แสดงต่อผู้จ่ายเงินในต่างประเทศเพื่อขอใช้อัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายตามอนุสัญญาซึ่งมักต่ำกว่าอัตราปกติ ต้องยื่นขอจากกรมสรรพากรพร้อมหลักฐานการยื่นแบบและวันพำนัก จึงควรเผื่อเวลาก่อนถึงกำหนดรับเงิน

สถาบันการเงินระบุลูกค้าที่มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีในประเทศอื่น แล้วส่งยอดคงเหลือและรายได้จากบัญชีให้หน่วยงานภาษีของตน ซึ่งจะส่งต่อให้ประเทศคู่สัญญาเป็นรายปี ผู้ถือบัญชีจึงควรให้ข้อมูลถิ่นที่อยู่ให้ตรงกับที่ยื่นแบบไว้

เพื่อยืนยันถิ่นที่อยู่ทางภาษีและเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของผู้ถือบัญชี การกรอกไม่ตรงความจริงหรือปล่อยว่างอาจทำให้บัญชีถูกจัดชั้นเป็นข้อมูลไม่ครบและถูกรายงานไปหลายประเทศพร้อมกัน จึงควรตอบตามสถานะจริง

ต้องยื่นเมื่อมีเงินได้ถึงเกณฑ์ แม้นายจ้างหักภาษีไว้แล้วก็ยังต้องยื่นแบบสรุปประจำปี เพราะการหักระหว่างปีอาจไม่ตรงกับภาระจริงเมื่อรวมค่าลดหย่อนและเงินได้ประเภทอื่นเข้าไปด้วย

ผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีใช้ค่าลดหย่อนส่วนตัว คู่สมรส บุตร เบี้ยประกัน และเงินสะสมกองทุนได้เช่นเดียวกับผู้เสียภาษีไทย โดยต้องมีเอกสารรองรับ และรายการที่เกี่ยวกับครอบครัวมักต้องแนบคำแปลรับรองของทะเบียนสมรสหรือสูติบัตร

ควรตรวจสถานะให้เรียบร้อยก่อนปิดบัญชีธนาคารและยกเลิกใบอนุญาตทำงาน เพราะหากพบภาระค้างภายหลังจะติดต่อจัดการจากต่างประเทศได้ยาก และการขอคืนภาษีที่ถูกหักเกินไว้ต้องมีบัญชีในประเทศรองรับการรับเงิน

ขึ้นกับข้อบทในอนุสังญาของประเทศผู้จ่ายและการนำเงินเข้ามา บางฉบับให้สิทธิเก็บภาษีแก่ประเทศผู้จ่ายเท่านั้น บางฉบับให้ประเทศถิ่นที่อยู่เก็บ จึงต้องอ่านข้อบทเฉพาะฉบับก่อนสรุป

คำนวณสถานะถิ่นที่อยู่จากบันทึกการเดินทาง วางลำดับการนำเงินเข้าประเทศ จัดทำและยื่นแบบประจำปี ขอหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ทางภาษี เตรียมเอกสารประกอบการขอใช้สิทธิตามอนุสัญญา และตอบข้อสอบถามของธนาคารเรื่องแบบยืนยันตนเอง