ถูกฟ้องหนี้บัตรเครดิตและสินเชื่อส่วนบุคคล

อ่านหมายให้ครบว่าฟ้องที่ศาลใด คดีหมายเลขอะไร และวันนัดไกล่เกลี่ยหรือสืบพยานคือวันใด เพราะคดีบัตรเครดิตและสินเชื่อส่วนบุคคลถือเป็นคดีผู้บริโภคที่พิจารณาในศาลแขวงหรือศาลจังหวัดแผนกคดีผู้บริโภคตามภูมิลำเนาจำเลยหรือที่มูลคดีเกิด ต้องตรวจสอบเอกสารแนบท้ายฟ้องว่ามีสัญญา ใบแจ้งยอด และรายการคำนวณยอดหนี้ครบถ้วนหรือไม่ ห้ามเพิกเฉยเด็ดขาดเพราะหากขาดนัดยื่นคำให้การศาลอาจพิพากษาให้แพ้คดีตามฟ้องโดยไม่มีโอกาสต่อสู้เรื่องดอกเบี้ยเกินอัตราหรืออายุความ ควรปรึกษาทนายความหรือศูนย์ไกล่เกลี่ยของศาลก่อนถึงวันนัดเพื่อเตรียมประเด็นต่อสู้และแนวทางประนอมหนี้

ศูนย์ไกล่เกลี่ยของศาลจะเชิญทั้งสองฝ่ายเข้าห้องพูดคุยแยกจากห้องพิจารณาคดีปกติ โดยมีผู้ประนีประนอมที่ศาลแต่งตั้งช่วยหาข้อยุติ ไม่ใช่การตัดสินคดี ลูกหนี้สามารถเสนอผ่อนชำระเป็นงวดตามความสามารถจริง เช่น ผ่อนสามสิบหกถึงหกสิบงวด และมักได้รับการลดดอกเบี้ยผิดนัดหรือค่าธรรมเนียมทวงถามบางส่วนลงจากที่ธนาคารหรือบริษัทบัตรเครดิตเรียกไว้เดิม หากตกลงกันได้ศาลจะบันทึกเป็นสัญญาประนีประนอมยอมความและมีคำพิพากษาตามยอมทันที ทำให้คดีสิ้นสุดโดยไม่ต้องสืบพยาน แต่หากตกลงไม่ได้คดีจะถูกส่งกลับไปพิจารณาต่อตามกระบวนการปกติ ลูกหนี้ควรคำนวณความสามารถในการผ่อนจริงล่วงหน้าเพื่อไม่ให้ผิดนัดซ้ำหลังทำสัญญาประนีประนอม

หนี้บัตรเครดิตถือเป็นหนี้ที่ผู้ประกอบธุรกิจเรียกเอาค่าที่ได้ออกเงินทดรองไปก่อน มีอายุความสองปีนับแต่วันที่ผิดนัดชำระหรือวันที่ถึงกำหนดชำระงวดสุดท้ายตามที่ตกลง ส่วนสินเชื่อส่วนบุคคลหรือสินเชื่อเงินสดที่ไม่ใช่บัตรเครดิตซึ่งเป็นสัญญากู้ยืมเงินทั่วไป มีอายุความห้าปีนับแต่วันผิดนัด หากธนาคารหรือบริษัทฟ้องเมื่อพ้นกำหนดอายุความแล้ว จำเลยต้องยกอายุความขึ้นต่อสู้เป็นข้อต่อสู้ในคำให้การเอง เพราะศาลจะไม่หยิบยกให้เองหากจำเลยไม่ยกขึ้นอ้าง การชำระหนี้บางส่วนหรือทำหนังสือรับสภาพหนี้หลังผิดนัดจะทำให้อายุความเริ่มนับใหม่ ดังนั้นควรตรวจสอบวันที่ผิดนัดจริงและประวัติการชำระเงินย้อนหลังให้ชัดเจนก่อนยื่นคำให้การ

ได้ ศาลมีอำนาจตรวจสอบว่าดอกเบี้ยที่เรียกเกินกว่าประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยหรือกฎหมายกำหนดหรือไม่ โดยทั่วไปดอกเบี้ยบัตรเครดิตถูกจำกัดเพดานตามประกาศ ธปท. และหากมีการคิดดอกเบี้ยผิดนัดซ้อนดอกเบี้ยปกติ หรือคิดค่าธรรมเนียมทวงถามหนี้เกินอัตราตามประกาศคณะกรรมการกำกับการทวงถามหนี้ ศาลปรับลดให้เหลือตามอัตราที่ชอบด้วยกฎหมายได้เอง แม้จำเลยไม่ได้ยกขึ้นสู้ในบางกรณีที่ศาลเห็นว่าเป็นเบี้ยปรับที่สูงเกินส่วนตามมาตรา 383 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลูกหนี้ควรนำใบแจ้งยอดบัญชีทั้งหมดมาคำนวณเปรียบเทียบยอดที่ธนาคารฟ้องกับยอดต้นเงินจริงเพื่อชี้ให้ศาลเห็นส่วนต่างที่เกินอัตรา การมีทนายความช่วยคำนวณดอกเบี้ยทบต้นที่ไม่ถูกต้องมักทำให้ยอดหนี้สุทธิลดลงอย่างมีนัยสำคัญ

สัญญาประนีประนอมยอมความที่ศาลบันทึกไว้มีสถานะเป็นคำพิพากษาตามยอมทันที หากลูกหนี้ผิดนัดไม่ชำระตามงวดที่ตกลงแม้เพียงงวดเดียวตามเงื่อนไขที่ระบุไว้ในสัญญา เจ้าหนี้มีสิทธิยื่นคำขอให้ศาลออกหมายบังคับคดีได้ทันทีโดยไม่ต้องฟ้องใหม่หรือสืบพยานอีกครั้ง เพราะถือว่าหนี้ทั้งจำนวนถึงกำหนดชำระแล้วตามเงื่อนไขเร่งรัดหนี้ที่มักระบุไว้ในสัญญาประนอม จากนั้นเจ้าหนี้จะดำเนินการสืบทรัพย์และขออายัดเงินเดือนหรือบัญชีธนาคาร หรือยึดทรัพย์สินอื่นเพื่อขายทอดตลาดชำระหนี้ตามยอดที่เหลือทั้งหมดพร้อมดอกเบี้ย ลูกหนี้ที่คาดว่าจะผิดนัดควรรีบแจ้งเจ้าหนี้หรือทนายความล่วงหน้าเพื่อขอเจรจาปรับงวดใหม่ก่อนถึงกำหนดชำระ เพราะหลังผิดนัดแล้วสิทธิต่อรองจะลดลงมาก

เมื่อคำพิพากษาถึงที่สุดแล้วหรือพ้นกำหนดระยะเวลาอุทธรณ์โดยลูกหนี้ยังไม่ชำระ ฝ่ายเจ้าหนี้ต้องขอให้ศาลออกหมายตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดี สังกัดกรมบังคับคดี เพื่อดำเนินการต่อไป ขั้นตอนแรกคือการสืบหาว่าลูกหนี้มีทรัพย์สินประเภทใดบ้าง ไม่ว่าจะเป็นที่ดินหรือบ้าน รถยนต์ หรือเงินฝากในบัญชีธนาคาร โดยมักขอข้อมูลจากกรมที่ดินหรือให้ศาลออกหมายเรียกลูกหนี้มาแถลงทรัพย์สินของตน เมื่อพบทรัพย์ที่ยึดหรืออายัดได้ เจ้าพนักงานจะดำเนินการยึดหรืออายัดแล้วนำไปขายทอดตลาดเพื่อนำเงินมาชำระหนี้ตามลำดับสิทธิ อย่างไรก็ตามกฎหมายยกเว้นทรัพย์สินบางอย่างจากการถูกยึด เช่น เครื่องมือทำมาหากินตามวงเงินที่กฎหมายกำหนดและของใช้จำเป็นในบ้านตามสมควรแก่ฐานะ หากลูกหนี้มีทรัพย์สินที่เสี่ยงถูกยึด ควรรีบติดต่อเจ้าหนี้หรือทนายความเพื่อเจรจาผ่อนชำระก่อนกระบวนการบังคับคดีจะเริ่มขึ้น เนื่องจากเมื่อยึดทรัพย์ไปแล้วการขอระงับหรือถอนการยึดทำได้ยากกว่ามากและมีค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นด้วย

กฎหมายคุ้มครองเงินเดือนส่วนที่จำเป็นต่อการดำรงชีพไว้ไม่ให้ถูกอายัดจำนวนสองหมื่นบาทแรกของเงินเดือนทั้งหมด ส่วนที่เกินกว่านั้นเจ้าพนักงานบังคับคดีจะอายัดได้ไม่เกินร้อยละสามสิบของส่วนที่เกิน เว้นแต่ลูกหนี้มีภาระต้องอุปการะบุคคลอื่นตามกฎหมายซึ่งอาจขอลดสัดส่วนที่ถูกอายัดลงได้โดยยื่นคำร้องต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีพร้อมหลักฐาน เงินโบนัสประจำปีอายัดได้ไม่เกินร้อยละห้าสิบ ส่วนเบี้ยเลี้ยงเดินทางและเงินสวัสดิการบางประเภทที่นายจ้างจ่ายเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะอาจไม่ถูกนำมารวมคำนวณ ทั้งนี้อัตราดังกล่าวเป็นไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งที่แก้ไขเพิ่มเติม ลูกหนี้ที่ถูกอายัดเงินเดือนควรตรวจสอบคำสั่งอายัดว่าคำนวณถูกต้องตามอัตราที่กฎหมายกำหนดหรือไม่ และยื่นคัดค้านต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีได้หากเห็นว่าอายัดเกินสิทธิ

ธนาคารและบริษัทบัตรเครดิตมีสิทธิโอนขายหนี้ที่ค้างชำระให้บริษัทบริหารสินทรัพย์หรือบริษัทติดตามหนี้ได้ตามกฎหมาย โดยผู้รับโอนสิทธิเรียกร้องจะกลายเป็นเจ้าหนี้ตามกฎหมายและมีสิทธิฟ้องคดีในนามของตนเองได้เช่นเดียวกับเจ้าหนี้เดิม แต่ต้องแจ้งการโอนสิทธิเรียกร้องให้ลูกหนี้ทราบเป็นหนังสือจึงจะยกขึ้นต่อสู้ลูกหนี้ได้ตามมาตรา 306 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ อายุความของหนี้ไม่เปลี่ยนแปลงตามการโอน ยังคงนับจากวันผิดนัดเดิมเช่นเดิม ลูกหนี้ที่ถูกบริษัทเหล่านี้ฟ้องควรตรวจสอบหนังสือสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องและวันที่แจ้งโอนให้ครบถ้วน หากไม่มีหลักฐานการแจ้งโอนที่ถูกต้องอาจยกเป็นข้อต่อสู้ในชั้นศาลได้ว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง

พระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 กำหนดว่าผู้ทวงถามหนี้ติดต่อลูกหนี้ได้เฉพาะวันจันทร์ถึงศุกร์เวลาแปดโมงเช้าถึงสองทุ่ม และวันหยุดราชการเวลาแปดโมงเช้าถึงหกโมงเย็นเท่านั้น ห้ามติดต่อบุคคลอื่นที่ไม่ใช่ลูกหนี้เพื่อเปิดเผยข้อมูลหนี้ เว้นแต่สอบถามที่อยู่ ห้ามใช้ข้อความหรือพฤติกรรมที่ข่มขู่ ดูหมิ่น หรือทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นการดำเนินการของศาลหรือหน่วยงานราชการ และห้ามส่งเอกสารทวงหนี้ที่เปิดเผยต่อบุคคลภายนอกเห็นข้อความบนซองได้ ผู้ฝ่าฝืนมีโทษทั้งทางปกครองและทางอาญาตามที่กฎหมายกำหนด ลูกหนี้ที่ถูกทวงถามหนี้ในลักษณะผิดกฎหมายสามารถร้องเรียนต่อสำนักงานคณะกรรมการกำกับการทวงถามหนี้ประจำจังหวัดหรือกองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับหนี้นอกระบบ พร้อมเก็บหลักฐานการโทรหรือข้อความไว้ประกอบการร้องเรียน

ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับที่แก้ไขเรื่องค้ำประกัน ผู้ค้ำประกันจะต้องรับผิดเฉพาะภายในขอบเขตและวงเงินที่ระบุไว้ในสัญญาค้ำประกันเท่านั้น จะให้รับผิดเกินกว่านั้นไม่ได้ นอกจากนั้นเจ้าหนี้ยังต้องมีหนังสือแจ้งเตือนไปถึงตัวผู้ค้ำประกันภายในระยะเวลาไม่เกินหกสิบวันหลังจากวันที่ลูกหนี้เริ่มผิดนัดชำระหนี้ หากปล่อยเวลาเกินกำหนดนี้โดยไม่แจ้ง ผู้ค้ำประกันย่อมหลุดพ้นจากความรับผิดในดอกเบี้ยและค่าเสียหายส่วนที่เกิดขึ้นหลังพ้นกำหนดเวลาดังกล่าว และโดยหลักเจ้าหนี้ต้องติดตามบังคับเอาจากทรัพย์สินของลูกหนี้ก่อนเป็นลำดับแรก เว้นแต่ผู้ค้ำประกันจะได้สละสิทธิที่จะให้ฟ้องลูกหนี้ก่อน ส่วนข้อตกลงที่กำหนดให้ผู้ค้ำประกันรับผิดร่วมกันกับลูกหนี้อย่างลูกหนี้ร่วมนั้น กฎหมายที่แก้ไขใหม่บัญญัติให้ข้อตกลงเช่นว่านี้ตกเป็นโมฆะ ดังนั้นผู้ค้ำประกันที่ถูกฟ้องควรตรวจสอบว่าได้รับหนังสือแจ้งภายในหกสิบวันหรือไม่ และเจ้าหนี้ได้ดำเนินการเรียกร้องจากลูกหนี้หลักก่อนแล้วหรือไม่ เพื่อใช้เป็นเหตุต่อสู้ขอลดหรือปฏิเสธความรับผิดของตน

เจ้าหนี้มีสิทธิเลือกฟ้องต่อศาลที่จำเลยมีภูมิลำเนาอยู่ในเขตอำนาจ หรือศาลที่มูลคดีเกิดขึ้น เช่น สถานที่ทำสัญญาหรือสถานที่ต้องชำระหนี้ตามที่ระบุในสัญญา ซึ่งบางครั้งอาจเป็นคนละจังหวัดกับที่ลูกหนี้พักอาศัยอยู่ในปัจจุบัน คดีที่ทุนทรัพย์ไม่เกินสามแสนบาทมักฟ้องที่ศาลแขวง ส่วนที่เกินกว่านั้นฟ้องที่ศาลจังหวัดหรือศาลแพ่งแผนกคดีผู้บริโภคแล้วแต่กรณี จำเลยที่เห็นว่าศาลที่ฟ้องไม่มีเขตอำนาจเหนือคดีสามารถยื่นคำร้องคัดค้านเขตอำนาจศาลได้ในชั้นก่อนยื่นคำให้การ หากได้รับหมายจากศาลในจังหวัดที่ไม่คุ้นเคยควรตรวจสอบที่อยู่ในสัญญาเดิมและแจ้งทนายความให้ตรวจสอบเขตอำนาจให้ถูกต้องก่อนเดินทางไปศาล

สัญญาที่ทำผ่านแอปพลิเคชันหรือระบบอิเล็กทรอนิกส์ที่มีการยืนยันตัวตนและกดยอมรับเงื่อนไขถือเป็นสัญญาที่สมบูรณ์ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ มีผลผูกพันและใช้ฟ้องบังคับได้เช่นเดียวกับสัญญากระดาษ โดยเจ้าหนี้ต้องนำสืบหลักฐานทางเทคนิค เช่น ล็อกการยืนยันตัวตนผ่าน OTP หมายเลขโทรศัพท์ที่ผูกกับบัญชี และประวัติการโอนเงินเข้าบัญชีผู้กู้ เพื่อพิสูจน์ว่าจำเลยเป็นผู้ทำสัญญาจริง ลูกหนี้ที่ปฏิเสธว่าไม่เคยกู้หรือถูกผู้อื่นแอบใช้ข้อมูลส่วนตัวสมัครสามารถต่อสู้คดีโดยขอให้ศาลเรียกหลักฐานทางเทคนิคมาตรวจสอบ และหากเป็นกรณีถูกแอบอ้างตัวตนควรแจ้งความไว้เป็นหลักฐานคู่ขนานกับการต่อสู้คดีแพ่ง เพื่อป้องกันปัญหาเดียวกันเกิดซ้ำกับผู้ให้กู้รายอื่น

ได้ แม้ศาลมีคำพิพากษาแล้วลูกหนี้ยังเจรจากับเจ้าหนี้เพื่อขอผ่อนชำระนอกกระบวนการบังคับคดีได้เสมอ เพราะเป็นสิทธิของคู่สัญญาที่จะตกลงกันเอง หากเจ้าหนี้ยินยอมควรทำเป็นหนังสือหรือบันทึกข้อตกลงระบุจำนวนงวด วันครบกำหนดชำระ และผลหากผิดนัดให้ชัดเจน แม้จะไม่ใช่สัญญาประนีประนอมในชั้นศาลแต่ก็ใช้เป็นหลักฐานยืนยันเจตนาชำระหนี้และป้องกันเจ้าหนี้เร่งบังคับคดีก่อนกำหนด หากเจ้าหนี้ได้เริ่มกระบวนการบังคับคดีไปแล้วก่อนตกลงกันได้ ลูกหนี้ควรขอให้เจ้าหนี้ยื่นคำร้องต่อศาลหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อขอเลื่อนหรือระงับการบังคับคดีชั่วคราวไว้ด้วย มิฉะนั้นทรัพย์สินอาจถูกขายทอดตลาดไปก่อนที่ข้อตกลงผ่อนชำระจะมีผลจริง

การฟ้องล้มละลายบุคคลธรรมดาในประเทศไทยตามพระราชบัญญัติล้มละลายกำหนดเงื่อนไขว่าหนี้สินล้นพ้นตัวและมีจำนวนหนี้ไม่น้อยกว่าหนึ่งล้านบาท และมักเป็นเจ้าหนี้เป็นผู้ยื่นฟ้องมากกว่าลูกหนี้ยื่นเอง ดังนั้นสำหรับหนี้บัตรเครดิตทั่วไปที่ยอดรวมไม่ถึงเกณฑ์ดังกล่าว การล้มละลายมักไม่ใช่ทางเลือกที่เหมาะสมหรือเป็นไปได้ในทางปฏิบัติ ทางเลือกที่เหมาะกว่าสำหรับลูกหนี้ทั่วไปคือการเข้าร่วมโครงการปรับโครงสร้างหนี้ผ่านคลินิกแก้หนี้ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยสนับสนุน หรือเจรจาประนอมหนี้กับเจ้าหนี้แต่ละรายก่อนหรือระหว่างถูกฟ้อง หากศาลมีคำพิพากษาให้ล้มละลายจริง ลูกหนี้จะถูกจำกัดสิทธิหลายประการ เช่น เดินทางออกนอกประเทศต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ ผู้ที่เข้าเกณฑ์ควรปรึกษาทนายความเพื่อประเมินความเหมาะสมเป็นรายกรณีก่อนตัดสินใจ

จำเลยที่ไม่มีทุนทรัพย์เพียงพอสามารถยื่นคำร้องขอความช่วยเหลือทางกฎหมายจากสภาทนายความในพระบรมราชูปถัมภ์หรือสำนักงานยุติธรรมจังหวัดซึ่งมีกองทุนช่วยเหลือประชาชนในการดำเนินคดี โดยต้องแสดงหลักฐานรายได้และภาระค่าใช้จ่ายประกอบการพิจารณา นอกจากนี้ศูนย์ไกล่เกลี่ยประจำศาลให้บริการไกล่เกลี่ยโดยไม่มีค่าใช้จ่ายส่วนนี้อยู่แล้วในทุกคดีผู้บริโภค จำเลยยังสามารถยื่นคำให้การและต่อสู้คดีด้วยตนเองได้โดยไม่จำเป็นต้องมีทนายความ เพียงต้องยื่นภายในกำหนดเวลาที่ระบุในหมายและปฏิบัติตามรูปแบบคำให้การที่ศาลกำหนด หากมีประเด็นทางเทคนิคเรื่องอายุความหรือดอกเบี้ยเกินอัตราที่ซับซ้อน ควรขอคำปรึกษาเบื้องต้นจากนิติกรของศาลหรือคลินิกกฎหมายฟรีตามมหาวิทยาลัยและองค์กรพัฒนาเอกชนที่เปิดให้บริการเป็นครั้งคราว

ข้อมูลการผิดนัดชำระหนี้ที่ธนาคารหรือผู้ประกอบธุรกิจส่งเข้าระบบบริษัทข้อมูลเครดิตจะปรากฏในรายงานเครดิตบูโรโดยไม่ต้องรอผลคดีในศาล และคงอยู่ในระบบได้นานถึงสามปีนับแต่วันที่ปิดบัญชีหรือชำระหนี้เสร็จสิ้นตามที่กฎหมายว่าด้วยการประกอบธุรกิจข้อมูลเครดิตกำหนด แม้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความในศาลและชำระครบตามข้อตกลงแล้ว ประวัติผิดนัดในอดีตก็ยังปรากฏต่อไปจนครบระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด เพียงแต่สถานะบัญชีจะเปลี่ยนเป็นปิดบัญชีแล้วแทนที่จะเป็นค้างชำระ การมีประวัตินี้ส่งผลต่อการขอสินเชื่อใหม่ในอนาคตอย่างมาก ลูกหนี้ที่ต้องการฟื้นฟูสถานะเครดิตควรรีบเจรจาปิดยอดหนี้ให้เสร็จสิ้นโดยเร็วที่สุดและขอหนังสือรับรองการชำระหนี้ครบถ้วนจากเจ้าหนี้เก็บไว้เป็นหลักฐาน

หนี้บัตรเครดิตและสินเชื่อส่วนบุคคลส่วนใหญ่เป็นหนี้ไม่มีประกัน เจ้าหนี้แต่ละรายจึงมีสิทธิเท่าเทียมกันในการฟ้องและบังคับคดีตามลำดับที่ยึดทรัพย์ได้ก่อน มิใช่ตามลำดับการฟ้อง ลูกหนี้ที่ถูกฟ้องหลายคดีควรตรวจสอบคดีที่ใกล้ครบกำหนดนัดที่สุดก่อนเพื่อไม่ให้ขาดนัดยื่นคำให้การ และแจ้งทุกคดีให้ทนายความคนเดียวช่วยดูภาพรวมเพื่อวางแผนเจรจาพร้อมกัน หากทรัพย์สินมีจำกัด การเจรจาประนอมหนี้กับเจ้าหนี้ทุกรายพร้อมกันมักได้ผลดีกว่าการปล่อยให้รายใดรายหนึ่งบังคับคดียึดทรัพย์ไปก่อน เพราะเมื่อทรัพย์ถูกขายทอดตลาดแล้วเงินที่เหลือหลังหักค่าใช้จ่ายจะถูกแบ่งตามส่วนให้เจ้าหนี้ที่ยื่นคำขอเฉลี่ยทรัพย์ทันตามกำหนดเวลาเท่านั้น

ผู้ประกอบธุรกิจบัตรเครดิตและสินเชื่อส่วนบุคคลที่ถูกกฎหมายต้องได้รับใบอนุญาตจากธนาคารแห่งประเทศไทยและคิดดอกเบี้ยไม่เกินเพดานตามประกาศ ธปท. หากถูกทวงหนี้โดยคิดดอกเบี้ยรายวันสูงลิ่วหรือข่มขู่รุนแรงเกินกว่าที่กฎหมายทวงถามหนี้อนุญาต มีความเป็นไปได้สูงว่าเป็นหนี้นอกระบบที่ใช้ชื่อบัตรเครดิตบังหน้า ลูกหนี้ควรตรวจสอบชื่อผู้ให้กู้ในทะเบียนผู้ประกอบธุรกิจของ ธปท. หากไม่พบชื่อดังกล่าวสามารถแจ้งความต่อตำรวจหรือศูนย์รับแจ้งหนี้นอกระบบของกระทรวงการคลังได้ทันที การฟ้องคดีของผู้ให้กู้นอกระบบในศาลมักมีจุดอ่อนเรื่องสัญญาที่ไม่ชัดเจนหรือดอกเบี้ยเกินอัตราตามกฎหมายอาญาเรื่องการเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา ซึ่งลูกหนี้สามารถยกขึ้นต่อสู้ได้เต็มที่

ผู้กู้ร่วมมีฐานะเป็นลูกหนี้ร่วมตามสัญญา เจ้าหนี้มีสิทธิเรียกให้ลูกหนี้ร่วมคนใดคนหนึ่งชำระหนี้เต็มจำนวนได้ตามมาตรา 291 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ โดยไม่จำต้องแบ่งสัดส่วนหรือฟ้องอีกฝ่ายก่อน ผู้กู้ร่วมที่ชำระหนี้แทนไปก่อนมีสิทธิไล่เบี้ยเอาส่วนที่อีกฝ่ายควรรับผิดชอบคืนได้ในภายหลังตามสัดส่วนที่ตกลงกันหรือเท่ากันหากไม่ได้ตกลงไว้ ในทางปฏิบัติหากถูกฟ้องร่วมกันควรตรวจสอบว่าใครเป็นผู้ได้รับประโยชน์จากเงินกู้จริงเพื่อใช้ประกอบการเจรจาแบ่งภาระ และหากอีกฝ่ายหลบหนีหรือไม่มีทรัพย์สิน ผู้กู้ร่วมที่เหลือควรรีบเจรจาประนอมหนี้กับเจ้าหนี้เพื่อจำกัดความเสียหายแทนที่จะปล่อยให้ถูกบังคับคดีเต็มจำนวน

ลูกหนี้มีสิทธิขอคัดสำเนาใบแจ้งยอดบัญชีย้อนหลังทั้งหมดจากธนาคารหรือขอให้ศาลเรียกเอกสารมาประกอบการพิจารณาหากธนาคารไม่ให้ความร่วมมือ แล้วนำมาคำนวณเปรียบเทียบทีละเดือนว่ามีการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียมที่ไม่เคยตกลง หรือคิดดอกเบี้ยหลังวันที่ปิดบัญชีแล้วหรือไม่ ควรยื่นคำให้การปฏิเสธยอดหนี้บางส่วนอย่างชัดเจนพร้อมเหตุผลและตัวเลขที่คำนวณใหม่ เพื่อให้ศาลรับไว้เป็นประเด็นข้อพิพาทที่ต้องสืบพยาน มิใช่เพียงกล่าวลอยๆ ว่าไม่ตรง ในหลายคดีศาลเคยพิพากษาลดยอดหนี้ลงอย่างมีนัยสำคัญเมื่อจำเลยนำหลักฐานการคำนวณดอกเบี้ยที่ถูกต้องมาแสดง จึงควรให้ทนายความหรือผู้เชี่ยวชาญด้านบัญชีช่วยตรวจสอบก่อนวันนัดสืบพยาน

เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีมีคำสั่งอายัดบัญชีเงินฝากตามคำขอของเจ้าหนี้ ธนาคารต้องระงับการเบิกถอนเงินในบัญชีตามจำนวนที่อายัดทันที ลูกหนี้สามารถยื่นคำร้องขอให้ปลดอายัดบางส่วนได้หากพิสูจน์ได้ว่าเงินในบัญชีเป็นเงินที่กฎหมายคุ้มครองไม่ให้ถูกบังคับคดี เช่น เงินบำนาญข้าราชการ เงินสงเคราะห์จากราชการ หรือเงินเดือนส่วนที่ได้รับการยกเว้นตามกฎหมาย โดยต้องแสดงหลักฐานที่มาของเงินอย่างชัดเจนต่อเจ้าพนักงานบังคับคดี หากเป็นเงินฝากทั่วไปที่ไม่เข้าข้อยกเว้น การอายัดจะดำเนินต่อไปจนกว่าจะชำระหนี้ครบหรือมีการเจรจาประนอมกับเจ้าหนี้ให้ถอนคำขออายัด ลูกหนี้จึงควรรีบติดต่อเจ้าหนี้เพื่อเสนอแผนชำระหนี้ทันทีที่ทราบว่าจะถูกอายัดบัญชี

หากศาลส่งหมายไปยังที่อยู่ตามทะเบียนบ้านหรือที่อยู่เดิมที่แจ้งไว้กับธนาคารและถือว่าส่งโดยชอบตามกฎหมายแล้ว แม้จำเลยไม่ได้รับจริงเพราะย้ายที่อยู่ ศาลอาจดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปได้และมีคำพิพากษาลับหลังจำเลย เมื่อทราบเรื่องภายหลัง จำเลยมีสิทธิยื่นคำร้องขอพิจารณาคดีใหม่ภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ได้ทราบคำบังคับหรือทราบว่าถูกบังคับคดี โดยต้องแสดงให้ศาลเห็นว่ามิได้จงใจขาดนัดและมีข้อต่อสู้ที่อาจทำให้ผลคดีเปลี่ยนแปลงได้ เช่น ประเด็นอายุความหรือยอดหนี้ที่ไม่ถูกต้อง หากยื่นเกินกำหนดสิบห้าวันสิทธิขอพิจารณาใหม่จะหมดไป จึงต้องรีบดำเนินการทันทีที่ทราบเรื่อง และควรปรึกษาทนายความเพื่อเตรียมคำร้องและหลักฐานสนับสนุนให้ครบถ้วน

ตามพระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ ผู้ทวงถามหนี้ติดต่อบุคคลอื่นที่ไม่ใช่ลูกหนี้ได้เพียงเพื่อสอบถามสถานที่ติดต่อลูกหนี้เท่านั้น และห้ามเปิดเผยข้อมูลว่าเป็นหนี้ จำนวนเงิน หรือรายละเอียดการค้างชำระให้บุคคลที่สามทราบโดยเด็ดขาด การโทรหาญาติ เพื่อนร่วมงาน หรือนายจ้างแล้วบอกว่าลูกหนี้ค้างชำระหนี้ถือเป็นการฝ่าฝืนกฎหมายอย่างชัดเจน มีโทษปรับทางปกครองไม่เกินหนึ่งแสนบาทและอาจถึงขั้นโทษอาญาจำคุกในกรณีร้ายแรง ลูกหนี้หรือบุคคลที่ถูกติดต่อควรบันทึกวันเวลา หมายเลขโทรศัพท์ และเนื้อหาการสนทนาไว้เป็นหลักฐาน แล้วร้องเรียนต่อสำนักงานคณะกรรมการกำกับการทวงถามหนี้จังหวัดหรือกรุงเทพมหานคร ซึ่งอาจนำไปสู่การเพิกถอนใบอนุญาตของผู้ทวงถามหนี้รายนั้นได้หากพบว่าฝ่าฝืนซ้ำ

ใช่ หากรถถูกยึดคืนและนำออกขายทอดตลาดโดยผู้ให้เช่าซื้อ เงินที่ได้จากการขายจะนำไปหักยอดหนี้คงเหลือทั้งหมดรวมดอกเบี้ยที่ค้าง หากเงินที่ได้ไม่พอชำระ ผู้ให้เช่าซื้อมีสิทธิฟ้องเรียกส่วนต่างที่ยังขาดอยู่จากผู้เช่าซื้อได้ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภคที่ควบคุมสัญญาเช่าซื้อรถยนต์และรถจักรยานยนต์ ซึ่งกำหนดวิธีคำนวณส่วนต่างและกรอบเวลาแจ้งให้ผู้เช่าซื้อทราบราคาขายไว้ชัดเจน ผู้เช่าซื้อมีสิทธิตรวจสอบว่าการขายทอดตลาดเป็นไปโดยสุจริตและได้ราคาที่เหมาะสมตามท้องตลาดหรือไม่ หากเห็นว่าขายในราคาต่ำผิดปกติสามารถโต้แย้งยอดส่วนต่างที่ถูกฟ้องได้ในชั้นศาล ทั้งนี้ก่อนถูกยึดรถผู้เช่าซื้อยังมีสิทธิเจรจาขอผ่อนปรนหรือคืนรถเองเพื่อลดค่าใช้จ่ายในการติดตามยึดรถ

ควรทำอย่างยิ่ง เพราะธนาคารและผู้ให้สินเชื่อส่วนใหญ่มีแผนกปรับโครงสร้างหนี้ที่พร้อมเจรจาลดอัตราดอกเบี้ยหรือขยายระยะเวลาผ่อนชำระให้ก่อนที่เรื่องจะถูกส่งฟ้องคดี ซึ่งช่วยประหยัดทั้งเวลาและค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดีของทั้งสองฝ่าย ลูกหนี้ที่มีรายได้ลดลงกะทันหันอาจเข้าร่วมมาตรการช่วยเหลือลูกหนี้ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศเป็นระยะ เช่น โครงการคลินิกแก้หนี้ที่ครอบคลุมหนี้บัตรเครดิตและสินเชื่อส่วนบุคคลที่ไม่มีหลักประกันจากหลายสถาบันการเงินพร้อมกัน ทำให้ผ่อนชำระเป็นก้อนเดียวในอัตราดอกเบี้ยที่ต่ำลง ก่อนเจรจาควรรวบรวมหลักฐานรายได้และภาระค่าใช้จ่ายปัจจุบันเพื่อเสนอแผนที่สมเหตุสมผลและทำได้จริง เพราะข้อเสนอที่ผ่อนสูงเกินกำลังจะทำให้ผิดนัดซ้ำและเสียโอกาสในการเจรจาครั้งต่อไป

บริษัท ข้อมูลเครดิตแห่งชาติเก็บประวัติการชำระหนี้ทั้งที่ปกติและผิดนัดไว้เพื่อรายงานแก่สถาบันการเงินที่ขอตรวจสอบ เมื่อลูกหนี้ชำระหนี้ที่ค้างจนครบถ้วนแล้ว เจ้าหนี้ต้องแจ้งปรับสถานะบัญชีเป็นปิดบัญชีหรือชำระเสร็จสิ้นภายในรอบการรายงานถัดไป ซึ่งปกติไม่เกินหนึ่งเดือนหลังชำระ ประวัติการค้างชำระในอดีตจะยังปรากฏในรายงานเป็นระยะเวลาสูงสุดสามปีนับแต่วันที่ปิดบัญชีเพื่อเป็นข้อมูลประกอบการพิจารณาสินเชื่อในอนาคต ไม่ใช่การขึ้นบัญชีดำถาวรตามที่เข้าใจผิดกันทั่วไป ลูกหนี้ตรวจสอบสถานะได้เองโดยขอรายงานเครดิตบูโรผ่านธนาคารหรือแอปพลิเคชันที่ให้บริการ หากพ้นกำหนดแล้วยังพบสถานะค้างชำระอยู่ ควรทวงถามเจ้าหนี้ให้แก้ไขข้อมูลกับเครดิตบูโรโดยเร็ว

ลูกหนี้บุคคลธรรมดาที่มีหนี้สินล้นพ้นตัวและมียอดหนี้รวมตั้งแต่หนึ่งล้านบาทขึ้นไปอาจยื่นคำร้องขอฟื้นฟูหนี้สินรายย่อยหรือถูกเจ้าหนี้ฟ้องล้มละลายได้ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย กระบวนการฟื้นฟูหนี้สินรายย่อยที่ศาลล้มละลายกลางดูแลเปิดโอกาสให้ลูกหนี้เสนอแผนชำระหนี้ระยะยาวแก่เจ้าหนี้ทุกรายพร้อมกันภายใต้การกำกับของศาล ซึ่งอาจได้ลดหรือปลอดดอกเบี้ยบางส่วนตลอดแผน หากศาลมีคำสั่งให้ล้มละลาย ลูกหนี้จะถูกจำกัดสิทธิบางประการ เช่น การเดินทางออกนอกประเทศและการทำนิติกรรมทางการเงิน จนกว่าจะพ้นจากการล้มละลายตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด การยื่นล้มละลายจึงควรพิจารณาเป็นทางเลือกสุดท้ายหลังปรึกษาทนายความเปรียบเทียบกับการเจรจาประนอมหนี้รายเจ้าหนี้แล้วเท่านั้น

ภายใต้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับแก้ไขใหม่ ผู้ค้ำประกันจะรับผิดเพียงเท่าวงเงินและเงื่อนไขที่ตกลงไว้ในสัญญาค้ำประกันเท่านั้น ไม่ใช่ว่าจะถูกฟ้องร่วมไปกับลูกหนี้เสมอในฐานะลูกหนี้ร่วมแต่อย่างใด และก่อนฟ้อง เจ้าหนี้ต้องส่งหนังสือบอกกล่าวไปถึงผู้ค้ำประกันภายในหกสิบวันนับแต่วันที่ลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ หากพ้นกำหนดนี้แล้วยังไม่แจ้ง ผู้ค้ำประกันย่อมพ้นจากความรับผิดในดอกเบี้ยและค่าสินไหมทดแทนที่เกิดขึ้นภายหลังพ้นกำหนดดังกล่าว อีกทั้งผู้ค้ำประกันยังมีสิทธินำข้อต่อสู้ต่าง ๆ ที่ลูกหนี้มีต่อเจ้าหนี้มาใช้ยันได้เช่นเดียวกัน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องอายุความหรือดอกเบี้ยที่เรียกเก็บเกินอัตราที่กฎหมายอนุญาต และหากผู้ค้ำประกันต้องออกเงินชำระหนี้แทนลูกหนี้ไปก่อน ก็มีสิทธิไปไล่เบี้ยเรียกคืนเต็มจำนวนพร้อมดอกเบี้ยตามกฎหมายจากลูกหนี้ตัวจริงได้ในภายหลัง ดังนั้นก่อนยอมรับผิดตามคำฟ้อง ควรตรวจสอบหนังสือบอกกล่าวที่ได้รับและวันที่ผิดนัดที่แท้จริงให้ครบถ้วนก่อน