ราคาโอนระหว่างบริษัทในเครือ เอกสารที่ต้องมีและวิธีตั้งราคา

นับจากการถือหุ้นถึงระดับที่กฎหมายกำหนด การมีผู้ถือหุ้นร่วมกัน หรือการที่ฝ่ายหนึ่งมีอำนาจควบคุมทุนหรือการบริหารของอีกฝ่าย ไม่จำกัดว่าต้องอยู่ต่างประเทศ บริษัทไทยสองแห่งที่มีเจ้าของเดียวกันก็เข้าข่ายและต้องเปิดเผยรายการระหว่างกันด้วย

บริษัทที่มีรายได้ตั้งแต่สองร้อยล้านบาทขึ้นไปในรอบบัญชีต้องยื่นแบบรายงานรายการระหว่างกันไปพร้อมแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำปี ส่วนกลุ่มที่รายได้ถึงระดับที่สูงกว่าอาจถูกเรียกให้ส่งเอกสารชุดวิเคราะห์ราคาเพิ่มภายในกำหนดที่หนังสือแจ้งระบุ

หลักการที่ยอมรับกันมีการเทียบราคาที่ไม่เกี่ยวข้องกัน การบวกกำไรจากต้นทุน การหักกำไรจากราคาขายปลีก การเทียบอัตรากำไรสุทธิจากธุรกรรม และการแบ่งกำไร การเลือกไม่ได้ขึ้นกับความสะดวก แต่ขึ้นกับว่าหน้าที่ที่แต่ละฝ่ายทำ ทรัพย์สินที่ใช้ และความเสี่ยงที่แบกไว้ ตรงกับตัวเทียบชุดใดมากที่สุด

โครงสร้างการถือหุ้นและผังกลุ่ม คำอธิบายธุรกิจและสายงานที่สร้างมูลค่า รายการระหว่างกันทุกประเภทพร้อมมูลค่า สัญญาที่ลงนามจริง การวิเคราะห์หน้าที่ ทรัพย์สิน ความเสี่ยง การเลือกวิธีและเหตุผล ผลการหาช่วงอัตราเทียบเคียง และงบการเงินแยกตามสายงานเมื่อมี

ใช้ฐานข้อมูลงบการเงินของบริษัทที่ประกอบกิจการคล้ายกันในภูมิภาค คัดออกบริษัทที่ขาดทุนต่อเนื่อง มีรายการพิเศษ หรือมีลักษณะทำหน้าที่ต่างจากเรามาก แล้วรายงานเป็นช่วงระหว่างควอไทล์ ถ้าผลของบริษัทอยู่นอกช่วงนั้นต้องมีคำอธิบายเชิงธุรกิจที่ตรวจสอบย้อนได้ ไม่ใช่เพียงคำกล่าวลอย

บ่อยที่สุดในบรรดารายการทั้งหมด เพราะต้องพิสูจน์สามชั้น คือมีการให้บริการจริง บริษัทไทยได้ประโยชน์จากบริการนั้น และวิธีปันส่วนต้นทุนสมเหตุสมผล หลักฐานที่ใช้ได้คือบันทึกการประชุม ไฟล์งานที่ส่งมอบ และตารางเวลาทำงานของผู้ให้บริการ ไม่ใช่เพียงใบแจ้งหนี้รายเดือนที่มีข้อความบรรทัดเดียว

ต้องอยู่ในระดับที่ผู้ให้กู้อิสระจะเรียกจากผู้กู้ที่มีความน่าเชื่อถือเทียบเท่า โดยดูสกุลเงิน อายุหนี้ หลักประกัน และฐานะการเงินของผู้กู้ การให้กู้โดยไม่คิดดอกเบี้ยเลยมักถูกปรับปรุงรายได้เพิ่ม และถ้าเป็นการกู้จากต่างประเทศยังต้องพิจารณาการหักภาษีจากดอกเบี้ยที่จ่ายออกไปด้วย

เป็นสัญญาณที่ถูกจับตาแน่นอน เพราะตั้งคำถามได้ว่าฟังก์ชันที่ทำในไทยควรได้ผลตอบแทนขั้นต่ำเท่าไร ทางแก้คือเตรียมคำอธิบายเชิงธุรกิจไว้ล่วงหน้า เช่น อยู่ในช่วงเข้าตลาด รับความเสี่ยงเฉพาะบางประเภท หรือมีรายจ่ายลงทุนก้อนใหญ่ พร้อมตัวเลขที่แสดงให้เห็นเส้นทางกลับมามีกำไร

รายได้ที่ประเมินเพิ่มจะถูกคิดภาษีตามอัตราปกติพร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม และเงินก้อนเดียวกันอาจถูกเก็บภาษีที่ประเทศคู่สัญญาอีกด้าน ทางบรรเทาคือขอให้เปิดกระบวนการหารือระหว่างเจ้าหน้าที่ผู้มีอำนาจของสองประเทศตามอนุสัญญา ซึ่งใช้เวลานาน จึงคุ้มกว่าที่จะทำเอกสารให้แน่นตั้งแต่ต้น

ต้องทำและมักถูกตรวจละเอียดกว่าเดิม เพราะมีทั้งกิจการที่ได้ยกเว้นภาษีและกิจการที่ไม่ได้อยู่ในบริษัทเดียวกัน การปันส่วนรายได้และรายจ่ายระหว่างสองส่วนจึงกลายเป็นประเด็นราคาโอนภายในประเทศที่ต้องมีเกณฑ์ชัดเจนและใช้เกณฑ์เดิมอย่างสม่ำเสมอทุกปี

ทำก่อนปิดงบเป็นทางเลือกที่ดีที่สุด เพราะยังปรับราคาระหว่างปีได้ทันหากพบว่าผลอยู่นอกช่วงเทียบเคียง หากรอจนได้หนังสือแจ้งให้ส่งเอกสารแล้วค่อยเริ่ม เวลาที่มีมักไม่พอสำหรับการหาตัวเทียบและรวบรวมสัญญาย้อนหลังหลายปี

เราทำตั้งแต่ทบทวนโครงสร้างกลุ่ม สัมภาษณ์ผู้บริหารเพื่อวิเคราะห์หน้าที่และความเสี่ยง หาช่วงอัตราเทียบเคียง ร่างเอกสารชุดวิเคราะห์ราคาสองภาษา ยื่นแบบรายงานรายการระหว่างกัน จนถึงเข้าชี้แจงและอุทธรณ์เมื่อถูกตรวจ ประสบการณ์ยาวนานกับกลุ่มบริษัทข้ามชาติทำให้เราออกแบบนโยบายราคาที่ใช้ได้จริงในทางบัญชี ไม่ใช่เอกสารที่วางไว้บนชั้น