บัญชีร้านค้าออนไลน์ กระทบยอดรายรับจากมาร์เก็ตเพลสให้ตรงกับที่ยื่นภาษี

เริ่มจากรายงานรายคำสั่งซื้อ ไม่ใช่ยอดเงินเข้าธนาคาร ให้แตกแต่ละรอบโอนออกเป็นสี่ชั้น คือ มูลค่าสินค้าตามราคาขายหลังหักส่วนลดที่ร้านออกเอง ค่าธรรมเนียมการขายและการชำระเงิน ค่าขนส่งที่แพลตฟอร์มหักแทนบริษัทขนส่ง และรายการปรับปรุง เช่น เงินคืนลูกค้าหรือค่าปรับส่งช้า ยอดขายบันทึกเต็มจำนวนในบัญชีรายได้ ส่วนค่าธรรมเนียมบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายพร้อมภาษีซื้อตามใบกำกับภาษีที่แพลตฟอร์มออก เมื่อรวมสี่ชั้นแล้วต้องเท่ากับยอดโอนพอดี ถ้าไม่เท่าแปลว่ายังมีคำสั่งซื้อที่ยังไม่ปิดหรือรายการปรับปรุงที่ตกหล่น การบันทึกจากยอดโอนสุทธิทำให้ทั้งรายได้ ค่าใช้จ่าย และภาษีขายต่ำกว่าความจริงพร้อมกัน

ต่างกัน คูปองที่ร้านออกเองเป็นส่วนลดที่ให้ในขณะขาย จึงหักออกจากมูลค่าสินค้าก่อนคำนวณภาษีขายได้ แต่คูปองหรือเหรียญที่แพลตฟอร์มออกเงินแทนลูกค้า ร้านยังได้รับค่าสินค้าครบ เพียงแต่เงินส่วนหนึ่งมาจากแพลตฟอร์มแทนผู้ซื้อ ฐานภาษีจึงยังเป็นราคาก่อนหักคูปองนั้นตามมาตรา 79 กรมสรรพากรวินิจฉัยหลักเดียวกันในข้อหารือ กค 0702/1491 ลงวันที่ 13 มีนาคม 2569 ว่าเงินที่คู่ค้าชดเชยส่วนลดให้ภายหลังไม่ใช่ส่วนลดในขณะขาย วิธีปฏิบัติคือแยกคอลัมน์คูปองตามผู้ออกเงินในกระดาษทำการทุกเดือน เพราะรายงานของแพลตฟอร์มบางรายรวมสองประเภทไว้ในช่องเดียว

ร้านที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มต้องออกใบลดหนี้ตามมาตรา 86/10 ในเดือนภาษีที่การคืนสินค้าหรือการลดราคาเกิดขึ้น และถ้ามีเหตุจำเป็นออกไม่ทันจึงออกในเดือนถัดไปได้ ใบลดหนี้นั้นนำไปลดภาษีขายของเดือนที่ออก ไม่ต้องย้อนกลับไปแก้ ภ.พ.30 ของเดือนที่ขาย ในงบการเงินให้ใช้บัญชีรับคืนสินค้าแยกจากบัญชีขาย เพื่อเห็นอัตราคืนต่อยอดขายจริง ส่วนการคืนเงินบางส่วนเพราะสินค้าชำรุดเล็กน้อยก็ถือเป็นการลดราคาที่ต้องมีใบลดหนี้เช่นกัน ข้อควรระวังคือระบบของแพลตฟอร์มมักคืนเงินลูกค้าอัตโนมัติก่อนที่สินค้าจะกลับถึงร้าน ควรมีรายการติดตามสินค้าระหว่างส่งคืนและตรวจสภาพเมื่อรับ เพื่อเรียกร้องจากแพลตฟอร์มได้หากของที่คืนไม่ตรงกับที่ขาย

ตามมาตรา 78 (1) ภาษีขายของสินค้าเกิดขึ้น ณ วันส่งมอบ ยกเว้นกรณีที่ร้านโอนกรรมสิทธิ์ ได้รับชำระ หรือออกใบกำกับภาษีไปก่อนวันนั้น พัสดุเก็บเงินปลายทางที่ส่งถึงมือลูกค้าแล้วจึงอยู่ในเดือนที่ส่งมอบ แม้บริษัทขนส่งจะโอนเงินให้ในเดือนถัดไป ณ สิ้นเดือนให้ตั้งยอดที่ขนส่งถือไว้เป็นลูกหนี้ค่าเก็บเงินปลายทาง แล้วกระทบกับรายงานของผู้ให้บริการขนส่งทุกสัปดาห์ ร้านที่ใช้วันที่เงินเข้าแทนวันส่งมอบ จะยื่นภาษีขายช้าไปหนึ่งเดือนในช่วงปลายเดือนทุกครั้ง และต้องยื่นเพิ่มเติมพร้อมเงินเพิ่มเมื่อถูกตรวจพบ ส่วนพัสดุที่ลูกค้าปฏิเสธรับ ยังไม่มีการส่งมอบ จึงไม่เกิดภาษีขายและควรรับคืนเข้าสต๊อก

ยังเป็นสินค้าคงเหลือของร้านตราบที่กรรมสิทธิ์ยังไม่โอนไปยังผู้ซื้อ จึงต้องแสดงในงบและนับรวมในการตรวจนับสิ้นงวด โดยใช้รายงานยอดคงเหลือที่แพลตฟอร์มออกให้ ณ วันสิ้นงวดเป็นหลักฐานแทนการนับด้วยตนเอง ร้านที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มต้องทำรายงานสินค้าและวัตถุดิบตามมาตรา 87 (3) และรายงานนี้ต้องรวมสินค้าที่อยู่ในคลังของแพลตฟอร์มด้วย โดยแยกตามสถานที่เก็บ สินค้าที่แพลตฟอร์มแจ้งว่าสูญหายหรือเสียหาย ให้ตัดออกจากรายงานพร้อมเก็บหนังสือแจ้งและหลักฐานการชดเชย เงินชดเชยที่ได้รับเป็นรายได้ของร้าน ถ้าปล่อยตัวเลขค้างไว้ ยอดในรายงานจะมากกว่าของจริงและกลายเป็นสินค้าขาดหายที่ต้องอธิบายเมื่อถูกตรวจ

ขึ้นกับสถานะของร้าน ร้านที่จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล ทั้งบริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนจำกัด เมื่อชำระค่าบริการแก่แพลตฟอร์มซึ่งเป็นบริษัทไทย จะอยู่ในบังคับหักภาษี ณ ที่จ่ายร้อยละ 3 และค่าขนส่งร้อยละ 1 ตามคำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 คำนวณจากยอดก่อนภาษีมูลค่าเพิ่ม เช่น ค่าธรรมเนียมก่อน VAT 30,000 บาทกับค่าขนส่ง 5,000 บาท ต้องหักรวม 950 บาท ยื่นแบบ ภ.ง.ด.53 จากนั้นแนบหนังสือรับรองการหักภาษีไปขอเงินจำนวนนี้คืนจากแพลตฟอร์มตามขั้นตอนของแต่ละราย เพราะแพลตฟอร์มหักค่าธรรมเนียมเต็มจำนวนไปก่อนแล้ว ส่วนร้านที่เป็นบุคคลธรรมดาไม่มีหน้าที่หัก ไม่ว่าสถานะ VAT ของร้านจะเป็นอย่างไร ภาษีซื้อในใบกำกับของแพลตฟอร์มใช้ได้เฉพาะเมื่อร้านจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มแล้ว

ตั้งแต่ 1 กันยายน 2564 ผู้ให้บริการทางอิเล็กทรอนิกส์จากต่างประเทศที่มีรายรับจากผู้ใช้ในไทยเกินเกณฑ์ต้องจดทะเบียนในระบบ e-Service และเก็บ VAT ร้อยละ 7 จากผู้ใช้ที่ไม่ได้จดทะเบียน แต่ถ้าร้านจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มแล้วและแจ้งเลขประจำตัวผู้เสียภาษีไว้ในบัญชีโฆษณา ผู้ให้บริการจะไม่เรียกเก็บ VAT และหน้าที่นำส่งกลับมาอยู่ที่ร้านตามมาตรา 83/6 (2) (ก) โดยยื่นแบบ ภ.พ.36 สำหรับเดือนที่ชำระเงิน แล้วใช้ภาษีที่นำส่งเป็นภาษีซื้อได้ ผลสุทธิจึงไม่ใช่ต้นทุนเพิ่ม แต่ถ้าลืมยื่นจะมีเบี้ยปรับและเงินเพิ่มทั้งที่ภาษีสุทธิเป็นศูนย์ ร้านที่ยังไม่จด VAT จะถูกเรียกเก็บ 7% ในบิลและภาษีนั้นกลายเป็นส่วนหนึ่งของค่าโฆษณา ควรเก็บใบแจ้งหนี้รายเดือนจากระบบโฆษณาและหลักฐานการตัดบัตรไว้คู่กันทุกครั้ง

นับจากรายรับจากการขายสินค้าหรือให้บริการ ซึ่งคือมูลค่าที่ลูกค้าซื้อรวมทุกช่องทาง ทั้งมาร์เก็ตเพลส โซเชียล หน้าร้าน และการขายส่ง ไม่ใช่ยอดสุทธิที่แพลตฟอร์มโอนหลังหักค่าธรรมเนียม ตามมาตรา 85/1 ประกอบหลักเกณฑ์ของกรมสรรพากร เมื่อรายรับในปีนั้นข้ามเส้น 1.8 ล้านบาท ร้านมีเวลา 30 วันนับจากวันที่ยอดข้ามเกณฑ์เพื่อยื่นคำขอจดทะเบียน โดยไม่ต้องรอสิ้นปี ร้านที่ดูเฉพาะยอดโอนมักเข้าใจว่ายังไม่ถึงเกณฑ์ เพราะยอดโอนต่ำกว่ายอดขายเสมอ ควรทำตารางสะสมยอดขายรวมทุกช่องทางทุกเดือน และเริ่มเตรียมระบบใบกำกับภาษีตั้งแต่ยอดสะสมแตะราวสามในสี่ของเกณฑ์ เพื่อให้พร้อมในวันที่ต้องจด

มีสองช่องทางหลักตามกฎหมาย ช่องแรกคือกฎหมายแก้ไขประมวลรัษฎากรฉบับที่ 48 ซึ่งประกาศใช้ปี 2562 กำหนดให้สถาบันการเงินและผู้ให้บริการ e-Moneyรายงานผู้ที่มีเงินฝากหรือเงินรับโอนรวมทุกบัญชีปีละ 3,000 ครั้งขึ้นไป หรือมีจำนวนครั้งถึง 400 ครั้งพร้อมยอดเงินรวมแตะ 2 ล้านบาทขึ้นไป โดยแต่ละสถาบันนับเฉพาะบัญชีในระบบของตน ช่องที่สองมาจากประกาศอธิบดีกรมสรรพากรฉบับลงวันที่ 27 ธันวาคม 2566 ซึ่งบังคับแพลตฟอร์มซื้อขายออนไลน์ที่ตั้งเป็นนิติบุคคลไทยและมีรายรับต่อรอบปีบัญชีสูงกว่าหนึ่งพันล้านบาท ให้จัดทำบัญชีพิเศษแยกรายร้านค้า แสดงยอดฐานคำนวณค่านายหน้า ค่านายหน้าที่เก็บ ค่าธรรมเนียมรับชำระ และเลขบัญชีที่ร้านใช้รับเงิน แล้วนำส่งไม่เกิน 150 วันหลังปิดรอบปีบัญชี โดยเริ่มใช้กับรอบปีบัญชีที่ตั้งต้นตั้งแต่ปี 2567 การถูกรายงานไม่ได้แปลว่ามีภาษีค้าง แต่ตัวเลขที่ยื่นควรอธิบายส่วนต่างกับข้อมูลเหล่านี้ได้

รายได้จากการซื้อมาขายไปเป็นเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 (8) หักค่าใช้จ่ายได้สองวิธี คือหักตามจริงตามความจำเป็นและสมควรโดยมีหลักฐาน หรือใช้อัตราเหมาร้อยละ 60 ซึ่งพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยค่าใช้จ่ายที่ยอมให้หัก (ฉบับที่ 11) กำหนดไว้ในมาตรา 8 (25) สำหรับการขายของที่ผู้ขายไม่ได้ผลิตเอง ซึ่งแก้ไขโดยพระราชกฤษฎีกา (ฉบับที่ 629) ยอดขาย 1,200,000 บาทที่หักเหมาจึงเหลือเงินได้หลังหักค่าใช้จ่าย 480,000 บาทก่อนค่าลดหย่อน เงินได้ประเภทนี้ที่ได้รับระหว่างมกราคมถึงมิถุนายนต้องยื่นแบบ ภ.ง.ด.94 ครึ่งปี แล้วนำภาษีที่ชำระไปหักในแบบ ภ.ง.ด.90 ปลายปี ร้านที่ผลิตสินค้าเอง เช่น เย็บเสื้อผ้าหรือทำเครื่องสำอาง อยู่ในรายการอื่นของมาตรา 8 จึงควรเลือกรายการที่ตรงกับกิจการจริง ร้านที่ต้นทุนสินค้าสูงกว่าร้อยละ 60 ของยอดขายมักได้ประโยชน์จากการหักตามจริง แต่ต้องเก็บใบเสร็จค่าสินค้าครบทุกรายการ

การขายที่ไม่ผ่านมาร์เก็ตเพลสไม่มีรายงานจากแพลตฟอร์มมาช่วยยืนยัน ร้านจึงต้องสร้างหลักฐานเองทุกคำสั่งซื้อ อย่างน้อยคือเลขคำสั่งซื้อ วันที่ ชื่อผู้ซื้อหรือชื่อบัญชีที่โอน รายการสินค้า จำนวนเงิน และเลขพัสดุ แล้วผูกกับรายการเงินเข้าในบัญชีธนาคารทีละรายการ ร้านที่เป็นบุคคลธรรมดาต้องจัดทำรายงานเงินสดรับจ่ายประจำวันตามแบบที่กรมสรรพากรกำหนดและเก็บหลักฐานรายรับรายจ่ายไว้ ควรแยกบัญชีรับเงินค่าสินค้าออกจากบัญชีส่วนตัว เพราะเมื่อเงินค่าสินค้าปนกับเงินโอนระหว่างญาติหรือเงินยืม ภาระพิสูจน์ว่ารายการใดไม่ใช่รายได้จะตกอยู่กับร้าน ภาพหน้าจอแชตอย่างเดียวไม่พอ ต้องสรุปเป็นทะเบียนขายที่ตรวจทานได้

เตรียมชุดกระทบยอดที่เดินจากยอดขายไปหายอดเงินเข้าได้ทีละเดือน ประกอบด้วย รายงานคำสั่งซื้อรายเดือนของทุกช่องทาง รายงานการชำระเงินของแพลตฟอร์มในรอบเดียวกัน ตารางที่แสดงว่าผลต่างระหว่างยอดขายกับยอดโอนมาจากค่าธรรมเนียม คูปองของร้าน และการคืนเงิน และรายการเงินเข้าที่ไม่ใช่รายได้แยกไว้พร้อมหลักฐาน เช่น เงินโอนระหว่างบัญชีของตนเอง เงินกู้ หรือเงินทุนจากกรรมการ ถ้าพบว่ารายได้ที่ยื่นไว้ต่ำกว่าความจริง ควรยื่นแบบเพิ่มเติมเองก่อนได้รับหมายเรียก เพราะเบี้ยปรับกรณียื่นเพิ่มเติมเองต่ำกว่ากรณีถูกประเมินมาก การมีชุดเอกสารพร้อมทำให้การชี้แจงจบที่เอกสาร ไม่ต้องอธิบายด้วยคำพูดหลายรอบ

เราออกแบบผังบัญชีตามช่องทางขาย ตั้งกระดาษทำการแยกสี่ชั้นของแต่ละแพลตฟอร์มที่ใช้ซ้ำได้ทุกเดือน แยกคอลัมน์คูปองตามผู้ออกเงิน ติดตามลูกหนี้เก็บเงินปลายทางและสินค้าระหว่างส่งคืน ทำรายงานสินค้าที่รวมคลังของแพลตฟอร์ม ยื่น ภ.ง.ด.53 และ ภ.พ.36 ให้ครบตามสถานะของร้าน และส่งสรุปยอดขายสะสมทุกช่องทางให้เจ้าของทุกเดือนเพื่อเตรียมตัวก่อนแตะเกณฑ์ VAT ประสบการณ์ยาวนานกับกิจการค้าปลีกทำให้เราอ่านรายงานของแพลตฟอร์มหลักได้เร็ว ส่วนขอบเขตงานและค่าบริการขึ้นกับจำนวนช่องทางและปริมาณคำสั่งซื้อ สอบถามเจ้าหน้าที่เพื่อขอใบเสนอราคาได้