คำขอคุ้มครองชั่วคราวและอายัดทรัพย์ก่อนพิพากษา ใช้เมื่อไรและต้องเตรียมอะไร

ขอได้หลายรูปแบบ เช่น ห้ามจำหน่ายจ่ายโอนหรือก่อภาระในทรัพย์ที่พิพาท อายัดเงินหรือสิทธิเรียกร้องที่บุคคลภายนอกต้องชำระให้จำเลย ให้ระงับการกระทำที่ก่อความเสียหายต่อเนื่อง หรือให้จัดการทรัพย์ไว้ในความดูแลระหว่างพิจารณา สาระสำคัญคือรักษาสภาพเดิมไว้ให้คำพิพากษามีผลจริงเมื่อถึงเวลา

ศาลพิจารณาว่าคำฟ้องมีมูลพอฟังได้ มีเหตุที่จะเชื่อว่าอีกฝ่ายจะยักย้ายถ่ายเททรัพย์หรือทำให้การบังคับคดีในภายหลังไร้ผล และความเสียหายที่จะเกิดหากไม่สั่งคุ้มครองนั้นร้ายแรงกว่าภาระที่อีกฝ่ายต้องรับ ข้ออ้างลอย ๆ ว่ากลัวจะเก็บเงินไม่ได้ไม่พอ ต้องมีพฤติการณ์รองรับ

หลักฐานที่ใช้ได้จริงมักเป็นสารบบจดทะเบียนที่แสดงการโอนกรรมสิทธิ์ให้เครือญาติในราคาต่ำผิดปกติ ประกาศขายกิจการหรือเครื่องจักรอย่างเร่งด่วน การปิดบัญชีธนาคารหลังได้รับหนังสือทวงถาม หรือการย้ายที่ตั้งสำนักงานโดยไม่แจ้งนายทะเบียน ยิ่งเรียงเป็นลำดับเวลาให้เห็นความสัมพันธ์กับการเรียกร้องของเรา ยิ่งมีน้ำหนัก

ขอได้เมื่อแสดงว่าหากรอนัดตามปกติจะสายเกินแก้ เช่น มีนัดโอนทรัพย์ในไม่กี่วัน ศาลอาจไต่สวนโดยเร็วและสั่งได้แม้อีกฝ่ายยังไม่มีโอกาสคัดค้านเต็มที่ แต่คำสั่งลักษณะนี้อีกฝ่ายมีสิทธิร้องขอให้เพิกถอนได้ จึงต้องเตรียมพยานหลักฐานให้แน่นตั้งแต่วันแรก

ศาลมักกำหนดให้ผู้ขอวางเงินหรือหลักประกันเพื่อชดใช้ความเสียหายที่อีกฝ่ายอาจได้รับหากภายหลังปรากฏว่าคำขอไม่ควรได้รับอนุญาต จำนวนที่กำหนดสัมพันธ์กับมูลค่าทรัพย์และผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจของอีกฝ่าย ผู้ขอจึงควรเตรียมสภาพคล่องหรือหนังสือค้ำประกันจากสถาบันการเงินไว้ล่วงหน้า

ผู้ขออาจต้องชดใช้ความเสียหายที่เกิดจากคำสั่งนั้น เช่น ดอกผลที่อีกฝ่ายขาดไปจากการถูกอายัดเงินทุนหมุนเวียน หรือความเสียหายจากการหยุดขายสินค้า ความรับผิดนี้เป็นเหตุผลที่เราประเมินความหนักแน่นของคดีก่อนแนะนำให้ยื่น ไม่ใช่ยื่นไว้เป็นแรงกดดันในการเจรจา

ทำได้เมื่อระบุได้ชัดว่าสิทธิเรียกร้องนั้นคืออะไร ใครเป็นผู้ต้องชำระ และถึงกำหนดเมื่อไร เช่น เงินค่าจ้างตามสัญญาก่อสร้างที่ผู้ว่าจ้างยังค้าง คำสั่งอายัดจะส่งถึงผู้ต้องชำระให้ระงับการจ่ายและนำส่งต่อศาลตามที่สั่ง ผู้ที่ยังจ่ายให้ลูกหนี้หลังได้รับคำสั่งอาจต้องรับผิดเอง

ยื่นคำร้องขอให้เพิกถอนหรือแก้ไขคำสั่งได้ โดยแสดงว่าไม่มีพฤติการณ์ยักย้ายทรัพย์ ทรัพย์ที่ถูกอายัดจำเป็นต่อการประกอบกิจการ หรือเสนอหลักประกันอื่นแทนเพื่อให้ธุรกิจเดินต่อได้ การนิ่งเฉยเพราะเชื่อว่าจะชนะในเนื้อหาคดีเป็นทางที่ทำให้กระแสเงินสดหยุดยาวโดยไม่จำเป็น

โดยหลักอยู่ต่อเนื่องระหว่างการพิจารณาจนศาลมีคำสั่งเปลี่ยนแปลงหรือคดีถึงที่สุด และเมื่อมีคำพิพากษาให้ชนะ ทรัพย์ที่ถูกคุ้มครองไว้จะต่อเนื่องเข้าสู่ชั้นบังคับคดีได้ ในทางกลับกันหากคดีถูกยกฟ้อง คำสั่งย่อมสิ้นผลและอีกฝ่ายอาจเรียกค่าเสียหายจากผู้ขอได้

วันเดียวกันเราจะตรวจสารบบทะเบียนทรัพย์และข้อมูลนิติบุคคลเพื่อยืนยันว่ายังมีทรัพย์อยู่จริง จัดทำคำฟ้องพร้อมคำขอคุ้มครองและคำแถลงเหตุเร่งด่วน เตรียมหลักประกันตามที่ประเมินไว้ แล้วยื่นพร้อมกันทั้งชุดเพื่อขอนัดไต่สวนโดยเร็ว การยื่นฟ้องก่อนแล้วค่อยตามด้วยคำขอในสัปดาห์ถัดไปมักช้ากว่าการโอนทรัพย์ของอีกฝ่าย