กฎหมายแฟรนไชส์ไทย: ประกาศ กขค. ม.57 และสิทธิสาขา 30 วัน

1) ไม่มี พ.ร.บ.แฟรนไชส์ แต่มีกฎหมาย 5 ชั้นที่ใช้กับสัญญาแฟรนไชส์จริง

คำว่า “จดทะเบียนแฟรนไชส์” ที่พบในโฆษณาหลายแห่งไม่ใช่ขั้นตอนตามกฎหมาย ไม่มีหน่วยงานใดออกใบอนุญาตขายแฟรนไชส์ และไม่มีแบบเอกสารเปิดเผยข้อมูลที่ต้องยื่นต่อรัฐก่อนขาย แต่ไม่ได้แปลว่าคู่สัญญาตกลงอะไรก็ได้ เพราะความสัมพันธ์แฟรนไชส์ถูกกำกับโดยกฎหมายหลายฉบับที่ซ้อนกัน

ประกาศ กขค. ฉบับแรกลงวันที่ 30 ตุลาคม 2562 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาวันที่ 6 ธันวาคม 2562 และมีผลเมื่อพ้น 60 วันนับแต่วันประกาศ คือต้นเดือนกุมภาพันธ์ 2563 ต่อมาข้อ 4 เรื่องการขยายสาขาถูกแก้สองครั้ง ฉบับที่ 2 ลงวันที่ 11 สิงหาคม 2563 (ราชกิจจาฯ 22 กันยายน 2563) และฉบับที่ 3 ลงวันที่ 13 กรกฎาคม 2564 (ราชกิจจาฯ 19 สิงหาคม 2564) ซึ่งมีผลวันถัดจากวันประกาศ ข้อความข้อ 4 ที่ใช้อยู่ปัจจุบันจึงมาจากฉบับที่ 3

ประกาศใช้กับธุรกิจที่เข้านิยามครบ คือ มีสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษร ผู้รับสิทธิใช้รูปแบบ ระบบ ขั้นตอน และทรัพย์สินทางปัญญาของผู้ให้สิทธิ ภายในระยะเวลาหรือพื้นที่ที่กำหนด อยู่ภายใต้แผนการส่งเสริมและควบคุมของผู้ให้สิทธิ และต้องจ่ายค่าตอบแทน สัญญาตัวแทนจำหน่ายหรือการอนุญาตใช้แบรนด์อย่างเดียวที่ไม่มีระบบควบคุมการดำเนินงานอาจไม่เข้านิยามนี้ แต่ยังถูกพิจารณาตามมาตรา 57 ทั่วไปได้

• •ชั้นที่ 1 — พ.ร.บ.การแข่งขันทางการค้า 2560 มาตรา 57 ห้ามกีดกันอย่างไม่เป็นธรรม ใช้อำนาจต่อรองที่เหนือกว่าอย่างไม่เป็นธรรม หรือกำหนดเงื่อนไขที่จำกัดหรือขัดขวางการประกอบธุรกิจของผู้อื่นอย่างไม่เป็นธรรม
• •ชั้นที่ 2 — ประกาศ กขค. เรื่องการค้าไม่เป็นธรรมในธุรกิจแฟรนไชส์ ฉบับปี 2562 และฉบับแก้ไขอีกสองฉบับ (ออกตามมาตรา 17(3)) เป็นเกณฑ์ที่ กขค. ใช้ตัดสินว่าพฤติกรรมใดเข้ามาตรา 57
• •ชั้นที่ 3 — ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์และ กฎหมายข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรมซึ่งใช้มาตั้งแต่ปี 2541 ควบคุมการตีความ ข้อห้ามแข่งขัน เบี้ยปรับ และมัดจำ
• •ชั้นที่ 4 — พ.ร.บ.เครื่องหมายการค้า 2534 มาตรา 68 กำหนดแบบของสัญญาอนุญาตให้ใช้เครื่องหมาย
• •ชั้นที่ 5 — ประมวลรัษฎากรและ พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว 2542 กำหนดภาระภาษีของค่าตอบแทนและข้อจำกัดของผู้เล่นต่างชาติ

• ประกาศ กขค. ฉบับแรกเรื่องธุรกิจแฟรนไชส์ (ราชกิจจาฯ 6 ธ.ค. 2562)
• ประกาศ กขค. ฉบับที่ 2 (ราชกิจจาฯ 22 ก.ย. 2563)
• ประกาศ กขค. ฉบับที่ 3 (ราชกิจจาฯ 19 ส.ค. 2564)
• สำนักงาน กขค. — รวมกฎหมายการแข่งขันทางการค้า (ตัวบท พ.ร.บ. 2560)

2) ข้อมูล 4 หมวดที่แฟรนไชส์ซอร์ต้องเปิดเผยก่อนเซ็นสัญญา

ข้อ 3 ของประกาศกำหนดให้เปิดเผยข้อมูล “ก่อนการเข้าทำสัญญา” โดยไม่ได้กำหนดจำนวนวันล่วงหน้าหรือแบบฟอร์มตายตัว ตัวเลขอย่าง 14 วันหรือ 30 วันที่บางแหล่งอ้างจึงมาจากกฎหมายต่างประเทศหรือแนวปฏิบัติภาคเอกชน ไม่ใช่ข้อบังคับของไทย สิ่งที่ตรวจได้จริงคือข้อมูลถูกส่งก่อนลงนาม ครบทั้งสี่หมวด และมีรายละเอียดพอให้ผู้ซื้อคำนวณต้นทุนเองได้

ในทางปฏิบัติ แฟรนไชส์ซอร์ควรส่งเอกสารเป็นลายลักษณ์อักษร ระบุเลขฉบับและวันที่ แล้วให้ผู้ซื้อลงชื่อรับทราบ เพราะเมื่อเกิดข้อพิพาท ภาระพิสูจน์ว่าเปิดเผยครบแล้วจะตกกับผู้ที่อ้าง ส่วนผู้ซื้อควรขอข้อมูลที่หายไปก่อนจ่ายเงินแรกเข้า เพราะเงินที่จ่ายไปแล้วมักเรียกคืนยากกว่าการปฏิเสธก่อนเซ็น

• •หมวด 3.1 ค่าตอบแทนและค่าใช้จ่าย: ค่าแรกเข้า ค่าสิทธิรายงวด ค่าการตลาด ค่าอบรม ค่าอุปกรณ์ที่จำเป็น วิธีคำนวณ วิธีชำระ และเงื่อนไขการคืนเงิน
• •หมวด 3.2 แผนการดำเนินธุรกิจ: ความช่วยเหลือด้านบริหาร การอบรม คำแนะนำ จำนวนและที่ตั้งของแฟรนไชส์ซีในพื้นที่ใกล้เคียงทั้งปัจจุบันและอนาคต และแผนส่งเสริมการขาย
• •หมวด 3.3 ทรัพย์สินทางปัญญา: เครื่องหมายการค้า สิทธิบัตร และลิขสิทธิ์ที่เกี่ยวข้อง ช่วงเวลาคุ้มครอง ขอบเขตการอนุญาต และข้อจำกัด
• •หมวด 3.4 อายุสัญญา: การต่อสัญญา การแก้ไข การยกเลิก และการเพิกถอน
• •สิ่งที่ผู้ซื้อควรขอเพิ่มแม้ประกาศไม่ได้ระบุ: เลขคำขอหรือเลขทะเบียนเครื่องหมายในไทย รายการสินค้าที่ต้องซื้อจากผู้ขายที่กำหนดพร้อมราคาอ้างอิง และสถิติสาขาที่ปิดตัวในช่วงที่ผ่านมา

3) สิทธิเปิดสาขาใหม่ก่อน: ให้เวลาตอบไม่น้อยกว่า 30 วัน และข้อยกเว้น 2 กรณี

ข้อ 4 ตามฉบับที่ 3 ใช้ทั้งกรณีแฟรนไชส์ซอร์เปิดสาขาเองและกรณีให้สิทธิแก่แฟรนไชส์ซีรายอื่นหรือบุคคลอื่น แฟรนไชส์ซอร์ต้องแจ้งแฟรนไชส์ซีรายที่อยู่ในพื้นที่ใกล้เคียงที่สุดและให้สิทธิเปิดสาขาใหม่แก่รายนั้นก่อน โดยให้เวลาพิจารณาตอบกลับไม่น้อยกว่า 30 วัน ฉบับแรกเขียนเพียงว่า “ระยะเวลาอย่างเหมาะสม” และใช้เฉพาะสาขาที่แฟรนไชส์ซอร์บริหารเอง

พื้นที่ใกล้เคียงที่สุดไม่ได้วัดด้วยระยะทางอย่างเดียว ประกาศให้พิจารณาปริมาณความต้องการสินค้าหรือบริการ พื้นที่ทางภูมิศาสตร์ที่เกี่ยวข้อง และสภาพการแข่งขันประกอบกัน สาขาในห้างกับสาขาริมถนนที่ห่างกันไม่กี่ร้อยเมตรจึงอาจอยู่ในหรือนอกพื้นที่เดียวกันก็ได้ ขึ้นกับว่าลูกค้ากลุ่มเดียวกันหรือไม่ สัญญาที่ดีควรเขียนวิธีวัดพื้นที่ไว้ล่วงหน้า

ตัวอย่าง A (นับวัน): แฟรนไชส์ซอร์ส่งหนังสือแจ้งถึงแฟรนไชส์ซีรายใกล้ที่สุดวันที่ 1 มีนาคม 2570 ตามหลักนับระยะเวลาในมาตรา 193/3 ของ ป.พ.พ. ไม่นับวันแรก ระยะ 30 วันจึงเริ่ม 2 มีนาคมและครบวันที่ 31 มีนาคม 2570 แฟรนไชส์ซีตอบได้ถึงวันนั้น และแฟรนไชส์ซอร์ควรเสนอสิทธิให้รายอื่นได้ตั้งแต่ 1 เมษายน 2570 หากไม่ได้รับคำตอบรับ การเขียนในหนังสือว่าตอบภายใน 30 วันนับจากวันที่ส่งจึงควรระบุวันครบกำหนดเป็นวันที่ชัดเจนด้วย

• •ข้อยกเว้นที่ 1: แฟรนไชส์ซีรายเดิมมีผลประกอบการไม่ผ่านเกณฑ์ที่แฟรนไชส์ซอร์กำหนดอย่างชัดเจนและได้แจ้งให้ทราบล่วงหน้าแล้ว — เกณฑ์ที่เพิ่งเขียนขึ้นหลังเกิดเรื่องไม่เข้าข้อยกเว้นนี้
• •ข้อยกเว้นที่ 2: แฟรนไชส์แบบเขตพัฒนาพื้นที่ (Area Development) ที่สัญญามีข้อตกลงการขยายสาขาจนให้สิทธิรายใกล้ที่สุดก่อนไม่ได้ แฟรนไชส์ซอร์เลือกรายอื่นที่เหมาะสมได้ แต่ต้องมีเหตุผลทางธุรกิจ การตลาด หรือเศรษฐศาสตร์ที่รับฟังได้
• •สิ่งที่ควรเก็บเป็นหลักฐาน: หนังสือแจ้ง ข้อมูลทำเลที่จะเปิด วันที่ส่งและวันที่รับ คำตอบของแฟรนไชส์ซี และเกณฑ์ผลประกอบการฉบับที่แจ้งไว้ก่อน

• ประกาศ กขค. ฉบับที่ 3 — ข้อ 4 การขยายสาขาและ Area Development

4) เงื่อนไข 6 กลุ่มที่ กขค. ถือว่าอาจไม่เป็นธรรมตามข้อ 5

ข้อ 5 ไม่ได้ห้ามการควบคุมคุณภาพ แฟรนไชส์ซอร์ยังกำหนดสูตร วัตถุดิบหลัก มาตรฐานร้าน และผู้ขายที่ผ่านการรับรองได้ ประเด็นคือเงื่อนไขนั้นมีเหตุผลอันสมควรหรือไม่ และมีวัตถุประสงค์เพื่อรักษาชื่อเสียง คุณภาพ และมาตรฐานของระบบจริงหรือไม่ คำถามที่ใช้ตรวจทุกข้อจึงเหมือนกัน คือถ้าตัดเงื่อนไขนี้ออก มาตรฐานที่ลูกค้าเห็นจะเสียหายจริงหรือไม่

ตัวอย่าง B (โควตาซื้อ): สัญญากำหนดให้ซื้อแป้งเดือนละ 1,000 กิโลกรัมจากแฟรนไชส์ซอร์ ร้านใช้จริงเฉลี่ย 600 กิโลกรัม และห้ามคืนของเหลือ ร้านจะมีของเกินเดือนละ 400 กิโลกรัม หรือ 4,800 กิโลกรัมต่อปี นี่คือลักษณะที่ข้อ 5.1.2 ระบุไว้ตรง ๆ ทางแก้ที่ตรวจสอบได้คือผูกโควตากับยอดขายจริงหรือเปิดให้คืนส่วนเกินตามสูตรที่เขียนไว้

• •5.1 จำกัดสิทธิแฟรนไชส์ซีโดยไม่มีเหตุผลอันสมควร เช่น ให้ซื้อของนอกขอบเขตแฟรนไชส์จากผู้ขายที่กำหนดเท่านั้น หรือบังคับโควตาเกินความต้องการจริงและห้ามคืนส่วนเกิน
• •5.2 เพิ่มเงื่อนไขหลังลงนามแล้ว เช่น บังคับซื้อสินค้าหรือบริการใหม่ที่สัญญาไม่ได้กำหนด เว้นแต่มีเหตุผลทางธุรกิจหรือจำเป็นต่อมาตรฐาน และต้องทำเป็นลายลักษณ์อักษร
• •5.3 ห้ามซื้อจากผู้ขายรายอื่นที่คุณภาพเท่ากันแต่ราคาถูกกว่า โดยไม่มีเหตุผลอันสมควร
• •5.4 ห้ามลดราคาสินค้าที่เน่าเสียง่ายหรือใกล้หมดอายุ โดยไม่มีเหตุผลอันสมควร
• •5.5 กำหนดเงื่อนไขต่างกันระหว่างแฟรนไชส์ซีโดยไม่มีเหตุผล จนเป็นการเลือกปฏิบัติ
• •5.6 เงื่อนไขอื่นที่มีวัตถุประสงค์นอกเหนือการรักษาชื่อเสียง คุณภาพ และมาตรฐานตามสัญญา

5) กฎหมายสัญญา: ข้อห้ามแข่งขัน มัดจำ และสัญญาอนุญาตเครื่องหมายที่ต้องจดทะเบียน

ข้อห้ามแข่งขันหลังเลิกสัญญาไม่ได้โมฆะเสมอไป มาตรา 5 ของ พ.ร.บ.ว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรมให้ข้อตกลงจำกัดเสรีภาพในการประกอบอาชีพที่ทำให้ผู้ถูกจำกัดรับภาระเกินกว่าที่คาดหมายได้ มีผลเพียงเท่าที่เป็นธรรมและพอสมควร ศาลจะดูขอบเขตพื้นที่ ระยะเวลา โอกาสประกอบอาชีพอื่นของผู้ถูกจำกัด และประโยชน์อันชอบธรรมของทั้งสองฝ่าย ข้อห้ามเปิดร้านประเภทเดียวกันในอำเภอเดิม 1 ปีเพื่อปกป้องสูตรและฐานลูกค้า จึงมีโอกาสถูกบังคับได้มากกว่าข้อห้ามทั่วประเทศ 5 ปี

เงินที่จ่ายเป็นมัดจำและสัญญากำหนดให้ริบได้ทั้งหมดเมื่อเลิกสัญญาก็ไม่จำเป็นต้องถูกริบเต็มจำนวน มาตรา 7 ของกฎหมายเดียวกันให้ศาลลดการริบมัดจำที่สูงเกินส่วนลงเหลือเท่าความเสียหายที่แท้จริง ส่วนเบี้ยปรับที่สูงเกินส่วนศาลลดได้ตามมาตรา 383 ของ ป.พ.พ. ตัวอย่าง C: แฟรนไชส์ซีวางมัดจำ 500,000 บาท แล้วเลิกสัญญาก่อนเปิดร้าน แฟรนไชส์ซอร์พิสูจน์ความเสียหายจริงจากการสำรวจทำเลและอบรมได้ 120,000 บาท ศาลอาจลดการริบเหลือ 120,000 บาท และให้คืน 380,000 บาท จำนวนสุดท้ายขึ้นกับหลักฐานความเสียหาย ไม่ใช่สูตรตายตัว

เรื่องที่มักพลาดที่สุดคือเครื่องหมายการค้า มาตรา 68 วรรคสองของ พ.ร.บ.เครื่องหมายการค้า กำหนดให้สัญญาอนุญาตให้ใช้เครื่องหมายการค้าที่จดทะเบียนแล้วต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อนายทะเบียน และคำขอต้องแสดงอย่างน้อยเงื่อนไขที่ทำให้เจ้าของควบคุมคุณภาพสินค้าของผู้รับอนุญาตได้จริง กับรายการสินค้าที่อนุญาต คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6190/2550 วินิจฉัยว่าสัญญาอนุญาตที่ยังไม่จดทะเบียนตกเป็นโมฆะตามมาตรา 152 ของ ป.พ.พ. ผู้รับอนุญาตจึงไม่มีอำนาจฟ้องผู้ละเมิดเครื่องหมายนั้น ส่วนข้ออื่นในสัญญาแฟรนไชส์จะยังมีผลเพียงใดต้องพิจารณาตามมาตรา 173 ว่าคู่สัญญาเจตนาแยกส่วนได้หรือไม่

• •การยื่นจดทะเบียนสัญญาอนุญาตใช้คำขอแบบ ก.05 ต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญา สัญญาภาษาต่างประเทศต้องแนบคำแปลภาษาไทยที่ผู้แปลรับรอง และคู่สัญญาส่งสำเนาเฉพาะส่วนที่เกี่ยวกับการอนุญาตได้หากไม่ต้องการเปิดเผยทั้งฉบับ
• •ถ้าเครื่องหมายยังเป็นเพียงคำขอที่ยังไม่ได้รับจดทะเบียน มาตรา 68 ยังใช้ไม่ได้ สัญญาควรกำหนดหน้าที่ยื่นจดทะเบียนสัญญาอนุญาตทันทีที่เครื่องหมายได้รับจดทะเบียน
• •ข้อตกลงในสัญญาสำเร็จรูปที่ทำให้ฝ่ายผู้กำหนดได้เปรียบเกินสมควร ศาลให้มีผลเพียงเท่าที่เป็นธรรมได้ตามมาตรา 4 ของ พ.ร.บ.ว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม

• พ.ร.บ.เครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (กรมทรัพย์สินทางปัญญา)
• ประกาศกรมทรัพย์สินทางปัญญา — การขอจดทะเบียนสัญญาอนุญาตให้ใช้เครื่องหมายการค้าและเครื่องหมายบริการ
• สคบ. — กฎหมายว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม (มาตรา 7 การลดมัดจำ)

6) ภาษีและธุรกิจคนต่างด้าว: แยกค่าเครื่องหมาย ค่าความรู้ และค่าบริการก่อนเลือกอัตรา

ฉบับเดิมเขียนว่าค่าอบรมหรือค่าที่ปรึกษาที่จ่ายให้แฟรนไชส์ซอร์ต่างประเทศหักภาษีร้อยละ 3 ซึ่งไม่ถูกต้อง อัตราร้อยละ 3 ตามคำสั่ง ท.ป.4/2528 ใช้เมื่อผู้รับเป็นบริษัทที่ประกอบกิจการในไทย กรณีค่าสิทธิ (เงินได้ตามมาตรา 40(3)) ที่จ่ายให้บริษัทในไทยคือข้อ 3/2 ของคำสั่งนั้น ร้อยละ 3 เช่นกัน แต่เมื่อผู้รับเป็นบริษัทต่างประเทศที่ไม่ได้ประกอบกิจการในไทย ทั้งค่าสิทธิและค่าบริการต้องหักตามมาตรา 70 ร้อยละ 15 แล้วยื่น ภ.ง.ด.54 จากนั้นค่อยดูว่าอนุสัญญาภาษีซ้อนลดอัตราให้หรือไม่

ตารางเพดานอัตราค่าสิทธิของกรมสรรพากรแยกตามชนิดสิทธิ ไม่ใช่ตามชื่อสัญญา ตัวอย่างเช่นอนุสัญญาไทย–เกาหลี ค่าสิทธิในเครื่องหมายการค้าหรือสูตรลับไม่เกินร้อยละ 10 แต่ค่าข้อสนเทศเกี่ยวกับประสบการณ์ทางพาณิชยกรรมหรืออุตสาหกรรม (know-how) ไม่เกินร้อยละ 15 ไทย–สิงคโปร์ เครื่องหมายการค้าไม่เกินร้อยละ 8 ส่วนไทย–ญี่ปุ่นและไทย–จีน ร้อยละ 15 ทุกกรณี และไทย–สหรัฐฯ เครื่องหมายการค้าตกอยู่ในกลุ่มกรณีอื่นที่ร้อยละ 15 ตารางนี้ปรับปรุงล่าสุดปี 2564 จึงต้องเทียบตัวบทอนุสัญญาก่อนจ่ายทุกครั้ง และผู้รับต้องเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ของประเทศคู่สัญญาโดยมีหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่

ตัวอย่าง D (แยกค่าตอบแทน): แฟรนไชส์ซอร์เกาหลีเรียกเก็บค่าสิทธิรายปี 1,000,000 บาท โดยสัญญาและใบแจ้งหนี้แยกเป็นค่าใช้เครื่องหมาย 600,000 บาท และค่าคู่มือสูตรและวิธีดำเนินงาน 400,000 บาท ภาษีตามอนุสัญญาคือ 600,000 × 10% = 60,000 บาท บวก 400,000 × 15% = 60,000 บาท รวม 120,000 บาท ถ้าเอกสารไม่แยก ผู้จ่ายที่ระวังความเสี่ยงมักหักร้อยละ 15 ทั้งก้อน คือ 150,000 บาท การแยกต้องสะท้อนสิ่งที่ได้รับจริง การกำหนดสัดส่วนขึ้นเองเพื่อให้ภาษีต่ำ เจ้าหน้าที่ประเมินใหม่ได้

ค่าสิทธิและค่าบริการจากต่างประเทศที่ใช้ในไทยต้องนำส่ง VAT ร้อยละ 7 ด้วยแบบ ภ.พ.36 แยกจากภาษีหัก ณ ที่จ่าย ส่วนค่าแรกเข้าที่ได้สิทธิหลายปีเป็นต้นทุนของสิทธิที่ตัดจำหน่ายตามพระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 145 รายละเอียดการบันทึกบัญชีและตัวอย่างคำนวณ ภ.ง.ด.54 กับ ภ.พ.36 อยู่ในบทความบัญชีแฟรนไชส์ที่ลิงก์ไว้ด้านล่าง

ด้านธุรกิจคนต่างด้าว แฟรนไชส์ซอร์ต่างประเทศที่เพียงให้สิทธิจากต่างประเทศโดยไม่ได้ประกอบธุรกิจในไทยยังไม่ใช่ผู้ประกอบธุรกิจในไทยในตัวเอง แต่ถ้าตั้งบริษัทลูกในไทยที่ถือหุ้นต่างชาติข้างมากเพื่อให้บริการอบรม ตรวจร้าน หรือบริการสนับสนุนแก่แฟรนไชส์ซี บริการเหล่านั้นอาจเข้าบัญชีสามของ พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว และต้องขอใบอนุญาตหรือใช้ช่องทางยกเว้นอย่างการส่งเสริมการลงทุนก่อนเริ่มให้บริการ

• คำสั่งกรมสรรพากร ท.ป.4/2528 (ข้อ 3/2 ค่าสิทธิ 40(3) จ่ายให้บริษัทในไทย)
• ประมวลรัษฎากร มาตรา 70 (หน้ามาตรา 65–76 ทวิ)
• กรมสรรพากร — เพดานภาษีค่าสิทธิตามอนุสัญญาภาษีซ้อนรายประเทศ
• บทความ: บัญชีแฟรนไชส์ ค่าแรกเข้า ค่าสิทธิ และภาษีที่ต้องหัก
• BOI OSOS — ขั้นตอนขอใบอนุญาตหรือหนังสือรับรองให้คนต่างด้าวประกอบธุรกิจ

7) เมื่อเกิดข้อพิพาท: คำสั่ง กขค. ค่าปรับสูงสุด และอายุความ 1 ปี

มาตรา 57 มีสภาพบังคับสามทาง ทางแรก กขค. มีอำนาจตามมาตรา 60 สั่งเป็นหนังสือให้ระงับ หยุด หรือแก้ไขการกระทำเมื่อมีหลักฐานอันควรเชื่อได้ว่าฝ่าฝืนหรือจะฝ่าฝืน ทางที่สอง มาตรา 82 ให้ปรับทางปกครองไม่เกินร้อยละ 10 ของรายได้ในปีที่กระทำผิด หรือไม่เกิน 1,000,000 บาทถ้าทำผิดในปีแรกของการประกอบธุรกิจ และผู้ไม่ทำตามคำสั่งมาตรา 60 ถูกปรับตามมาตรา 83 ไม่เกิน 6,000,000 บาท และอีกไม่เกิน 300,000 บาทต่อวันตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืน ทางที่สาม ผู้เสียหายฟ้องเรียกค่าเสียหายได้ตามมาตรา 69 แต่ต้องฟ้องภายใน 1 ปีนับแต่วันที่รู้หรือควรรู้ถึงเหตุตามมาตรา 70

ตัวอย่าง E (เพดานค่าปรับ): แฟรนไชส์ซอร์มีรายได้ 80,000,000 บาทในปีที่บังคับโควตาเกินความต้องการ เพดานค่าปรับตามมาตรา 82 คือ 80,000,000 × 10% = 8,000,000 บาท ถ้าเป็นปีแรกที่เริ่มธุรกิจ เพดานคือ 1,000,000 บาท ถ้าต่อมาไม่ทำตามคำสั่งให้แก้ไขเป็นเวลา 20 วัน เพดานตามมาตรา 83 คือ 6,000,000 + (300,000 × 20) = 12,000,000 บาท ตัวเลขเหล่านี้เป็นเพดาน จำนวนจริงกำหนดตามพฤติการณ์

ตัวอย่าง F (อายุความ): แฟรนไชส์ซีรู้ว่าแฟรนไชส์ซอร์ให้สิทธิเปิดสาขาใกล้ร้านแก่รายอื่นโดยไม่แจ้งก่อน เมื่อวันที่ 15 มกราคม 2570 ระยะ 1 ปีตามมาตรา 70 เริ่มนับวันถัดไปและครบวันที่ 15 มกราคม 2571 การร้องเรียนต่อสำนักงาน กขค. ไม่ได้ทำให้อายุความฟ้องค่าเสียหายหยุดนับโดยอัตโนมัติ จึงควรเตรียมคดีควบคู่กันตั้งแต่ต้น

• •ฝั่งแฟรนไชส์ซี: เก็บเอกสารเปิดเผยข้อมูลฉบับที่ได้รับก่อนเซ็น ใบสั่งซื้อและใบแจ้งหนี้ที่แสดงโควตา หนังสือเพิ่มเงื่อนไข และหลักฐานวันที่รู้เรื่องสาขาใหม่
• •ฝั่งแฟรนไชส์ซอร์: ทำทะเบียนเหตุผลของทุกเงื่อนไขบังคับซื้อ เกณฑ์ผลประกอบการที่แจ้งล่วงหน้า และหนังสือแจ้งสิทธิเปิดสาขาก่อน
• •ก่อนออกนโยบายใหม่ที่อาจเข้ามาตรา 57 ผู้ประกอบธุรกิจยื่นคำร้องขอให้ กขค. วินิจฉัยล่วงหน้าตามมาตรา 59 ได้ คำวินิจฉัยผูกพันเฉพาะผู้ร้องตามขอบเขตและระยะเวลาที่กำหนด

• สำนักงาน กขค. — รวมกฎหมายการแข่งขันทางการค้า (มาตรา 57, 59, 60, 69, 70, 82, 83)
• Trade Competition Commission of Thailand — Guidelines (English)