e-Tax Invoice และ e-Receipt 2570: เลือกระบบให้ถูก ใช้สิทธิ 2 เท่า

1) สถานะปี 2570: สมัครใจ แต่มีแรงจูงใจทางภาษี

ใบกำกับภาษีกระดาษที่มีรายการครบตามมาตรา 86/4 แห่งประมวลรัษฎากรยังใช้ได้ การออกเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ต้องได้รับอนุมัติจากอธิบดีตามช่องทางที่เลือก ผู้ที่ยังไม่ได้รับอนุมัติจึงไม่ควรส่งไฟล์ PDF ธรรมดาทางอีเมลแล้วถือว่าเป็นใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ เพราะเอกสารนั้นไม่มีลายมือชื่อดิจิทัลหรือการประทับรับรองเวลาตามระบบของกรม

มติคณะรัฐมนตรี 16 มิถุนายน 2569 นำไปสู่กฎหมายสองฉบับ ได้แก่ พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการยกเว้นรัษฎากร (ฉบับที่ 808) พ.ศ. 2569 ประกาศ 12 ตุลาคม 2569 ซึ่งให้สิทธิหักรายจ่ายระบบอิเล็กทรอนิกส์ 2 เท่า และกฎกระทรวง ฉบับที่ 402 ประกาศ 9 ตุลาคม 2569 ซึ่งลดอัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายเหลือร้อยละ 1 เมื่อจ่ายผ่าน e-Withholding Tax ทั้งสองมาตรการครอบคลุมช่วง 1 มกราคม 2569 ถึง 31 ธันวาคม 2570 จึงเป็นแรงจูงใจที่มีวันหมดอายุ ไม่ใช่คำสั่งบังคับ

• ข่าวกรมสรรพากรเลขที่ 14/2569 (16 มิ.ย. 2569): ต่ออายุสิทธิภาษีระบบอิเล็กทรอนิกส์
• สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี: พระราชกฤษฎีกา (ฉบับที่ 808) พ.ศ. 2569
• กรมสรรพากร: กฎกระทรวง ฉบับที่ 402 (พ.ศ. 2569)

2) สองระบบหลักต่างกันที่วิธียืนยันเอกสาร

กรมสรรพากรมีสองระบบ ระบบแรกคือ e-Tax Invoice & e-Receipt ซึ่งผู้ออกเอกสารลงลายมือชื่อดิจิทัลด้วยใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์ แล้วส่งข้อมูลให้กรมตามมาตรฐานที่กำหนด ใช้ได้ทั้งใบกำกับภาษีของผู้จด VAT และใบรับของผู้มีหน้าที่ออกใบรับ ระบบที่สองคือ e-Tax Invoice by Time Stamp (ชื่อเดิม by Email) ซึ่ง สพธอ. เป็นผู้ประทับรับรองเวลาแทนลายมือชื่อดิจิทัลของผู้ขาย

คู่มือกรมสรรพากรเขียนกลุ่มเป้าหมายของระบบ Time Stamp ไว้ว่าเป็นผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มรายย่อยที่มีรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาทต่อปีและออกใบกำกับภาษีไม่มาก ตัวเลขนี้จึงเป็นเงื่อนไขของผู้ใช้ระบบขนาดเล็ก ไม่ใช่เกณฑ์ที่ทำให้กิจการเกิน 30 ล้านบาทต้องเปลี่ยนระบบ กิจการที่ไม่ได้จด VAT แต่ต้องการออกใบรับอิเล็กทรอนิกส์ต้องใช้ระบบลงลายมือชื่อดิจิทัล เพราะ Time Stamp รองรับเอกสารฝั่งใบกำกับภาษี

• •Time Stamp: ไม่ต้องมีใบรับรองของตนเอง ไม่ต้องลงทุนซอฟต์แวร์ แต่ส่งได้ทีละเอกสาร เหมาะกับปริมาณน้อย
• •ลงลายมือชื่อเอง: ต้องมีใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์และระบบที่สร้างไฟล์ตามมาตรฐาน ควบคุมเองทั้งหมด
• •ผ่านผู้ให้บริการ (Service Provider) ที่กรมอนุมัติ: ผู้ให้บริการจัดทำหรือนำส่งข้อมูลแทน เหมาะกับปริมาณมากหรือเชื่อม ERP ข่าวรัฐบาลเดือนมิถุนายน 2569 ระบุว่ามีผู้ให้บริการ e-Tax Invoice & e-Receipt 23 ราย

• คู่มือผู้ประกอบการระบบประทับรับรองเวลา Time Stamp (กรมสรรพากร มิ.ย. 2566)
• กรมสรรพากร: ข่าว ปชส. 13/2568 เปรียบเทียบสองระบบ

3) ระบบ Time Stamp ทำงานอย่างไรและพลาดตรงไหนบ่อย

หลังได้รับอนุมัติและแจ้งอีเมลที่จะใช้ ผู้ขายส่งอีเมลจากที่อยู่ที่ลงทะเบียนถึงผู้ซื้อหนึ่งราย และสำเนาถึงระบบของ สพธอ. ไฟล์ต้องเป็น PDF/A-3 หนึ่งไฟล์ต่อหนึ่งอีเมล ขนาดไม่เกิน 3 MB และห้ามใช้ภาพถ่ายหรือไฟล์สแกนจากเอกสารกระดาษ หัวข้ออีเมลต้องเรียงวันที่ ประเภทเอกสาร (INV, DBN, CRN) และเลขที่ตามรูปแบบที่ระบบกำหนด ใบเพิ่มหนี้และใบลดหนี้ต้องอ้างเลขใบกำกับภาษีเดิมในหัวข้อด้วย

จุดผิดที่พบบ่อยคือส่งจากอีเมลส่วนตัวที่ไม่ได้ลงทะเบียน แนบหลายไฟล์ในอีเมลเดียว หรือส่งออกจากโปรแกรมเป็น PDF ธรรมดา เมื่อระบบไม่ประทับเวลา เอกสารนั้นไม่ใช่ใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ ผู้ขายควรตรวจอีเมลตอบกลับทุกฉบับก่อนลงรายงานภาษีขาย และผู้ซื้อควรเก็บอีเมลที่ประทับเวลาแล้วคู่กับไฟล์ ไม่ใช่เฉพาะไฟล์ที่พิมพ์ออกมา

• สพธอ.: ขั้นตอนระบบ e-Tax Invoice by Email/Time Stamp

4) ระบบลงลายมือชื่อดิจิทัล: สมัคร ส่งข้อมูล และมาตรฐานไฟล์

ผู้สมัครเตรียมใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์จากผู้ให้บริการออกใบรับรองที่อยู่ภายใต้ NRCA แล้วยื่นคำขอผ่านโปรแกรมลงทะเบียนและลงลายมือชื่อดิจิทัลของกรม การเลือกใบรับรองนิติบุคคลช่วยไม่ให้ระบบหยุดเมื่อกรรมการที่ถือใบรับรองบุคคลลาออก ระบบต้องควบคุมการเข้าถึง แสดงร่องรอยการแก้ไขโดยไม่ลบรายการเดิม และกำหนดสิทธิผู้ใช้แต่ละระดับ ตามหลักวิธีการที่เชื่อถือได้ซึ่งกรมสรรพากรอธิบายในเอกสารสัมมนา

ข้อมูลที่ส่งให้กรมต้องจัดโครงสร้างตามข้อเสนอแนะมาตรฐาน สพธอ. ขมธอ. 3-2560 และมาตรฐาน RD FP. 01-2566 ส่วนกำหนดส่งตามแหล่งที่ตรวจคือภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดจากเดือนที่ออกเอกสาร บทความฉบับเดิมระบุชื่อเวอร์ชัน schema และระดับลายมือชื่อแบบเฉพาะเจาะจงที่ไม่ปรากฏในเอกสารที่ตรวจ ข้อความนั้นจึงถูกลบออก ให้ยึดมาตรฐานฉบับปัจจุบันบนเว็บไซต์กรมแทน

• กรมสรรพากร: มาตรฐาน RD FP. 01-2566 e-Tax Invoice & e-Receipt
• กรมสรรพากร: ประกาศการจัดทำ ส่ง หรือเก็บรักษาใบกำกับภาษีโดยใช้ใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์
• กรมสรรพากร: เอกสารสัมมนา e-Tax Invoice & e-Receipt (กองกฎหมาย)

5) สิทธิหักรายจ่าย 2 เท่าตามพระราชกฤษฎีกา 808

สิทธินี้ให้เฉพาะบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล ครอบคลุมเงินที่ลงทุนหรือจ่ายเป็นค่าบริการสำหรับระบบใบกำกับภาษี/ใบรับอิเล็กทรอนิกส์และระบบหักภาษี ณ ที่จ่ายอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งจ่ายในปีภาษี 2569 หรือ 2570 ข่าวกรมสรรพากรระบุขอบเขตรวมซอฟต์แวร์ อุปกรณ์คอมพิวเตอร์ ระบบจัดเก็บข้อมูล ค่าบริการผู้ให้บริการ และค่าตรวจประเมินระบบที่ผู้ให้บริการจ่ายให้ สพธอ. นิยามในพระราชกฤษฎีกาผูกใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์กับผู้ประกอบการที่อธิบดีประกาศรายชื่อ บริษัทจึงควรได้รับอนุมัติจริงก่อนนับรายจ่ายเพื่อสิทธินี้

ตัวอย่างอย่างง่าย: บริษัทจ่ายค่าบริการระบบที่เข้าเงื่อนไข 60,000 บาทในปี 2570 หักเป็นรายจ่ายปกติ 60,000 บาท และได้ยกเว้นเงินได้เพิ่มเท่ากับรายจ่ายนั้นอีก 60,000 บาท ฐานกำไรลดรวม 120,000 บาท ถ้าเสียภาษีอัตราร้อยละ 20 ภาษีลดลงประมาณ 24,000 บาท เทียบกับ 12,000 บาทหากหักได้เท่าเดียว ส่วนซอฟต์แวร์หรืออุปกรณ์ที่ต้องทยอยหักค่าเสื่อมราคา ให้ตรวจวิธีคำนวณสิทธิเพิ่มตามพระราชกฤษฎีกาและประกาศอธิบดีก่อนยื่น ภ.ง.ด.50

• กรมสรรพากร: ประกาศอธิบดี (ฉบับที่ 435) เงื่อนไขสิทธิรอบก่อน (กฎหมายออกใหม่ มิ.ย. 2566)

6) แก้เอกสารผิดและเก็บรักษาให้ตรวจได้

เอกสารอิเล็กทรอนิกส์ที่ส่งแล้วต้องไม่ลบหรือแก้ทับ ถ้ารายการสาระสำคัญผิด เช่น ชื่อหรือเลขผู้เสียภาษีของผู้ซื้อ ให้ยกเลิกและออกฉบับใหม่ที่อ้างฉบับเดิมพร้อมเหตุผลตามวิธีของระบบที่ใช้ ถ้าราคาหรือมูลค่าเปลี่ยนเพราะลดราคา คืนสินค้า หรือคิดเพิ่ม ให้ออกใบลดหนี้หรือใบเพิ่มหนี้ตามมาตรา 86/10 หรือ 86/9 การเลือกผิดประเภททำให้รายงานภาษีขายและภาษีซื้อของสองฝ่ายไม่ตรงกัน

การเก็บรักษาต้องทำให้ไฟล์เข้าถึงได้ ความหมายไม่เปลี่ยน และตรวจลายมือชื่อหรือการประทับเวลาได้ตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 384 (พ.ศ. 2565) ระยะเวลาเก็บเอกสารภาษีโดยทั่วไปไม่น้อยกว่า 5 ปี และอาจถูกสั่งให้เก็บนานขึ้น การย้ายไฟล์ไปเก็บบนบริการออนไลน์ทั่วไปทำได้เมื่อยังรักษาไฟล์ต้นฉบับและหลักฐานการส่ง ไม่ใช่เก็บเฉพาะภาพที่พิมพ์ซ้ำ

7) แผนเปลี่ยนระบบ 60 วันก่อนสิทธิหมดปลายปี 2570

เริ่มจากนับเอกสารจริงต่อเดือน แยกใบกำกับเต็มรูป อย่างย่อ ใบเพิ่มหนี้ ใบลดหนี้ และใบรับ ต่อด้วยสอบถามลูกค้าหลักว่ารับไฟล์อิเล็กทรอนิกส์ได้หรือไม่ แล้วเลือกช่องทาง ทดสอบกับเอกสารจำนวนน้อยหนึ่งรอบเดือน และกระทบรายงานภาษีขายกับข้อมูลที่ส่งให้กรมก่อนเปิดใช้ทั้งระบบ

สำหรับฝั่งผู้บริโภค มาตรการ Easy E-Receipt 2.0 เคยให้ผู้มีเงินได้บุคคลธรรมดาลดหย่อนสูงสุด 50,000 บาทเฉพาะเมื่อได้รับ e-Tax Invoice หรือ e-Receipt สำหรับการซื้อ 16 มกราคม ถึง 28 กุมภาพันธ์ 2568 มาตรการลักษณะนี้ประกาศเป็นรายครั้ง ร้านค้าจึงไม่ควรโฆษณาว่าลูกค้าลดหย่อนได้จนกว่าจะมีประกาศของปีนั้น

• กรมประชาสัมพันธ์: Easy E-Receipt 2.0 (16 ม.ค.–28 ก.พ. 2568)
• TLA — e-Withholding Tax ถึงสิ้นปี 2570
• TLA — บริการวางระบบ e-Tax Invoice