Chancenkarte เยอรมนีสำหรับคนไทย: คะแนน วุฒิ เงิน และเอกสารแปล

Chancenkarte ให้สิทธิอะไร และไม่ให้สิทธิอะไร

§ 20a (1) นิยามว่า Chancenkarte เป็นใบอนุญาตพำนักเพื่อหางาน หรือหามาตรการรับรองคุณวุฒิวิชาชีพต่างประเทศ ข้อ (2) จำกัดสิทธิทำงานไว้เพียงสองแบบ คือทำงานเฉลี่ยรวมไม่เกิน 20 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ และทดลองงาน (Probebeschäftigung) ครั้งละไม่เกินสองสัปดาห์ ซึ่งต้องเป็นงานที่ใช้คุณวุฒิ มุ่งสู่การฝึกอาชีพ หรือเหมาะกับมาตรการรับรองคุณวุฒิตาม § 16d

ข้อ (5) ให้ออก Such-Chancenkarte ครั้งแรกไม่เกินหนึ่งปี เมื่อได้สัญญาจ้างหรือข้อเสนองานที่ผูกพันสำหรับงานที่ใช้คุณวุฒิและสำนักงานแรงงานกลาง (Bundesagentur für Arbeit) เห็นชอบ จึงขอขยายเป็น Folge-Chancenkarte ได้อีกไม่เกินสองปี แต่เฉพาะกรณีที่ยังไม่เข้าเงื่อนไขใบอนุญาตทำงานประเภทอื่น การขยายเกินกว่านั้นทำไม่ได้ และจะขอ Such-Chancenkarte ใหม่ได้ต่อเมื่ออยู่นอกเยอรมนีหรืออยู่โดยชอบด้วยฐานอื่นนานเท่ากับช่วงที่เคยถือบัตรมาก่อน

ข้อ (7) ยังให้อำนาจรัฐบาลกำหนดโควตาจำนวนบัตรสำหรับผู้ที่ยังไม่อยู่ในเยอรมนีด้วยกฎหมายลำดับรอง จึงควรตรวจประกาศล่าสุดก่อนยื่น

• § 20a AufenthG (lxgesetze, consolidated text)

เส้นทางที่ 1: Fachkraft ไม่ต้องนับคะแนน

สถานทูตกรุงเทพฯ อธิบายว่าผู้ที่มีวุฒิวิชาชีพหรือปริญญาจากเยอรมนี หรือวุฒิต่างประเทศที่เยอรมนีรับรองว่าเทียบเท่าแล้ว ถือเป็น Fachkraft ตาม § 18 (3) AufenthG และได้ Chancenkarte เมื่อพิสูจน์ค่าครองชีพได้ โดยไม่ต้องสะสมคะแนน

สำหรับปริญญาจากไทย หลักฐานที่สถานทูตรับคือเอกสารพิมพ์จากฐานข้อมูล anabin ที่แสดงว่าปริญญาได้รับการประเมินว่า "entspricht" หรือ "gleichwertig" และสถาบันมีสถานะ "H+" หากรายการใน anabin ไม่ครบตามนี้ ต้องใช้ใบประเมินวุฒิ (Zeugnisbewertung) จาก ZAB สำหรับวุฒิวิชาชีพที่ไม่ใช่ปริญญา ต้องใช้คำวินิจฉัยความเทียบเท่าจากหน่วยงานรับรองที่มีอำนาจ ส่วนวิชาชีพควบคุม เช่น แพทย์ ต้องมีใบอนุญาตหรือคำยืนยันว่าจะออกใบอนุญาตประกอบวิชาชีพจากหน่วยงานในเยอรมนี

ในทางปฏิบัติ สถาบันมีสถานะ H+ ไม่ได้แปลว่าทุกหลักสูตรของสถาบันนั้นเทียบเท่าโดยอัตโนมัติ ต้องดูทั้งระดับสถาบันและรายการของปริญญาที่ตรงกับเอกสารของตน

• German Embassy Bangkok: Chancenkarte checklist
• anabin database (KMK)
• Anerkennung in Deutschland (official recognition portal)

เส้นทางที่ 2: เงื่อนไขพื้นฐานก่อนนับคะแนน

§ 20a (4) ประโยคที่ 3 กำหนดเงื่อนไขพื้นฐานสองชุดที่ต้องครบก่อนคะแนนจะมีความหมาย ชุดแรกคือคุณวุฒิอย่างใดอย่างหนึ่ง ได้แก่ วุฒิวิชาชีพต่างประเทศที่รัฐผู้ออกรับรองและใช้เวลาฝึกอบรมอย่างน้อยสองปี ปริญญาต่างประเทศที่รัฐผู้ออกรับรอง หรือวุฒิวิชาชีพที่ออกโดยหอการค้าเยอรมันในต่างประเทศ (AHK) ตามมาตรฐานกฎหมายฝึกอาชีพของเยอรมนี ชุดที่สองคือภาษาเยอรมันอย่างน้อยระดับพื้นฐาน (A1) หรือภาษาอังกฤษอย่างน้อย B2

ผู้สมัครต้องให้หน่วยงานผู้เชี่ยวชาญในเยอรมนียืนยันคุณวุฒิตามชุดแรก checklist ของสถานทูตจึงขอ anabin สำหรับปริญญา (หรือ ZAB เมื่อ anabin ไม่ครบ) ใบรับรองจาก ZAB สำหรับวุฒิวิชาชีพที่รัฐรับรองและเรียนอย่างน้อยสองปี หรือหนังสือแจ้งผลรับรองบางส่วน (Teilanerkennungsbescheid) และสำหรับวุฒิ AHK ต้องมีคำยืนยันจาก BIBB

ใบรับรองภาษาอังกฤษต้องออกโดยผู้จัดสอบที่เป็นสมาชิก ALTE หรือเป็นผล TOEFL ตามที่สถานทูตระบุ ส่วน § 20b (1) ประโยคท้ายกำหนดว่า ผู้ที่ได้คะแนนจากการรับรองบางส่วนไม่ต้องพิสูจน์เงื่อนไขคุณวุฒิชุดแรกอีก

ตารางคะแนนตามภาคผนวกของ AufenthG (ขั้นต่ำ 6 คะแนน)

ภาคผนวก (Anlage) ของ AufenthG ให้คะแนนตามลักษณะใน § 20b (1) ดังนี้ ข้อภาษาเยอรมันนับได้ระดับเดียว และข้อประสบการณ์กับข้ออายุก็นับได้เพียงข้อเดียวในแต่ละกลุ่ม

• •หน่วยงานรับรองในเยอรมนีวินิจฉัยว่าคุณวุฒิต้องมีมาตรการปรับหรือชดเชยเพิ่มเพื่อให้เทียบเท่า หรือเพื่อรับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพควบคุม (รับรองบางส่วน): 4 คะแนน
• •ภาษาเยอรมันระดับดี (B2): 3 คะแนน; ระดับเพียงพอ (B1): 2 คะแนน; ระดับพอใช้ (A2): 1 คะแนน
• •ภาษาอังกฤษระดับ C1: 1 คะแนน
• •ประสบการณ์ทำงานที่เกี่ยวกับคุณวุฒิอย่างน้อยห้าปีในเจ็ดปีหลัง หลังได้รับวุฒิ: 3 คะแนน; หรืออย่างน้อยสองปีในห้าปีหลัง: 2 คะแนน
• •คุณวุฒิอยู่ในกลุ่มอาชีพขาดแคลนตาม § 18g (1) ประโยคที่ 2 ข้อ 1: 1 คะแนน
• •อายุไม่เกิน 35 ปี ณ วันยื่น: 2 คะแนน; อายุเกิน 35 แต่ไม่เกิน 40 ปี: 1 คะแนน
• •เคยพำนักในเยอรมนีโดยชอบและต่อเนื่องอย่างน้อยหกเดือนในห้าปีหลัง: 1 คะแนน (สถานทูตระบุว่าการเดินทางระยะสั้นด้วยวีซ่าเชงเก้นไม่นับ)
• •คู่สมรสหรือคู่ชีวิตจดทะเบียนมีคุณสมบัติและยื่นขอ Chancenkarte ที่หน่วยงานเดียวกัน และจะเดินทางเข้าเยอรมนีพร้อมกัน: 1 คะแนน (นับให้ผู้สมัครคนใดคนหนึ่ง)

• § 20b AufenthG — points criteria
• Anlage zu § 20a Abs. 3 Nr. 2, § 20b AufenthG — points table

ตัวอย่างคิดคะแนนผู้สมัครไทย

ตัวอย่างที่ 1: ผู้สมัครอายุ 33 ปี จบปริญญาตรีจากมหาวิทยาลัยไทยที่รัฐรับรอง แต่รายการใน anabin ไม่ได้ประเมินปริญญาของตนว่าเทียบเท่า จึงใช้เส้นทางคะแนน มีผลสอบภาษาอังกฤษระดับ C1 ซึ่งผ่านเงื่อนไข B2 และได้ 1 คะแนน ทำงานตรงสายหกปีหลังจบได้ 3 คะแนน อายุไม่เกิน 35 ปีได้ 2 คะแนน รวม 6 คะแนน ถึงเกณฑ์พอดี หากหนังสือรับรองการทำงานบางฉบับไม่ระบุช่วงเวลา ประสบการณ์อาจเหลือข้อสองปี (2 คะแนน) และคะแนนรวมจะเหลือ 5

ตัวอย่างที่ 2: ผู้สมัครอายุ 38 ปี มีวุฒิวิชาชีพสามปีที่รัฐไทยรับรอง และได้ใบรับรองจาก ZAB มีภาษาเยอรมัน B1 ได้ 2 คะแนน ทำงานสามปีในห้าปีหลังได้ 2 คะแนน อายุ 38 ปีได้ 1 คะแนน และอาชีพอยู่ในกลุ่มขาดแคลนได้ 1 คะแนน รวม 6 คะแนน

ถ้าผลประเมินใน anabin เป็น "entspricht" และสถาบันเป็น H+ ผู้สมัครในตัวอย่างที่ 1 จะเป็น Fachkraft และไม่ต้องใช้คะแนน ตัวอย่างนี้คำนวณตามตารางในกฎหมายเท่านั้น การวินิจฉัยจริงเป็นอำนาจของสถานทูตและหน่วยงานเยอรมัน

เงินค่าครองชีพ ประกันสุขภาพ และค่าธรรมเนียมวีซ่า

§ 20a (4) กำหนดว่าต้องพิสูจน์ได้ว่ามีค่าครองชีพเพียงพอ checklist ของสถานทูตกรุงเทพฯ ระบุขั้นต่ำ 1,091 ยูโรต่อเดือนต่อผู้สมัคร หรือ 13,092 ยูโรสำหรับ 12 เดือน และหน้าข้อมูลของสำนักงานแรงงานกลางปี 2026 ยืนยันตัวเลขเดียวกัน หลักฐานใช้รายการเดินบัญชีย้อนหลังสามเดือน บัญชีปิดกั้น (Sperrkonto) หรือหนังสือรับภาระค่าใช้จ่าย (Verpflichtungserklärung) ตาม §§ 66, 68 AufenthG และนำรายได้จากงานนอกเวลาที่มีข้อเสนอชัดเจนมาคิดรวมได้

หากใช้ Sperrkonto ต้องเปิดก่อนยื่นคำขอ สถานทูตรับเฉพาะหนังสือยืนยันการเปิดบัญชีจากธนาคารที่ระบุยอดฝากรวมและยอดที่ถอนได้ต่อเดือน สลิปโอนเงินอย่างเดียวไม่พอ

ต้องมีประกันสุขภาพเอกชนที่คุ้มครองทั่วเขตเชงเก้น วงเงินอย่างน้อย 30,000 ยูโร ตลอดอายุ Chancenkarte โดยส่งหลักฐานได้ช้าสุดในวันรับวีซ่า ค่าธรรมเนียมวีซ่า 75 ยูโร ชำระเป็นเงินบาทสด สถานทูตแจ้งว่าใช้เวลาพิจารณาราวสามสัปดาห์หลังยื่นครบ และไม่ต้องจองตั๋วเครื่องบินก่อนได้วีซ่า

• Bundesagentur für Arbeit: Die Chancenkarte (newsletter 02/2026)

เอกสารที่ต้องยื่นตาม checklist สถานทูต

สถานทูตให้ยื่นทุกฉบับเป็นต้นฉบับพร้อมสำเนาแยก ห้ามเย็บติดเพราะจะสแกน และย้ำว่ารายการนี้ไม่ใช่รายการปิด เจ้าหน้าที่ขอเอกสารเพิ่มได้ เอกสารที่ไม่ครบทำให้ล่าช้าและอาจถูกปฏิเสธ

• •แบบคำขอพร้อมคำชี้แจงตาม § 54 AufenthG แบบฟอร์มอิเล็กทรอนิกส์ VIDEX และหนังสือมอบอำนาจรับการติดต่อถ้ามี
• •รูปถ่ายไบโอเมตริก หนังสือเดินทางที่ลงนามแล้ว มีหน้าว่างอย่างน้อยสองหน้าและอายุครอบคลุมช่วงพำนัก พร้อมสำเนาหน้าข้อมูล
• •จดหมายแสดงเจตนา (Motivationsschreiben) ระบุสายงานและตำแหน่งที่จะสมัคร เมืองที่จะพัก ที่พัก และค่าครองชีพ หรือมาตรการรับรองคุณวุฒิที่วางแผนไว้
• •ประวัติย่อแบบตาราง หลักฐานคุณวุฒิตามเส้นทาง หลักฐานภาษา หนังสือรับรองการทำงาน และหลักฐานที่พักในเยอรมนี
• •ถ้าขอคะแนนจากคู่สมรส ต้องแนบหลักฐานคำขอของคู่สมรสและทะเบียนสมรส ซึ่งสถานทูตแนะนำให้รับรองในประเทศที่ออก และต้องมีคำแปลจากผู้แปลสาบานตน

คำแปลและการรับรองเอกสารไทย

สถานทูตระบุว่าเอกสารที่ไม่ได้เขียนเป็นภาษาเยอรมันหรืออังกฤษต้องยื่นพร้อมคำแปลภาษาเยอรมันที่ได้รับการยอมรับ และมีรายชื่อสำนักงานแปลในไทยให้ดู ข้อนี้หมายความว่าปริญญาบัตร transcript และหนังสือรับรองการทำงานที่ออกเป็นภาษาอังกฤษไม่ต้องแปล การขอเอกสารฉบับภาษาอังกฤษจากมหาวิทยาลัยหรือนายจ้างจึงมักประหยัดเวลาที่สุด

สำหรับทะเบียนสมรส สถานทูตกำหนดชัดว่าต้องเป็นคำแปลของผู้แปลสาบานตน (vereidigter Übersetzer) ไม่มีข้อความใดระบุว่าคำแปลจากผู้แปล NAATI ใช้แทนได้ NAATI เป็นระบบรับรองนักแปลของออสเตรเลีย จึงไม่ใช่เกณฑ์ที่ใช้ตัดสินในกรณีนี้

หลักฐานปริญญาหรือวุฒิวิชาชีพที่ออกในไทย เยอรมนี หรือสหภาพยุโรปไม่ต้องรับรองนิติกรณ์สำหรับคำขอนี้ ส่วนวุฒิจากประเทศอื่นต้องผ่านการรับรองของสถานทูตเยอรมันในประเทศนั้นหรือ Apostille ของประเทศที่ออก อนุสัญญา Apostille จะมีผลกับไทยวันที่ 28 ก.พ. 2570 ณ วันที่ตรวจ ตารางของ HCCH ยังไม่แสดงการคัดค้านจากเยอรมนี แต่ระยะเวลาคัดค้านหกเดือนตามข้อ 12 นับจากการแจ้งภาคยานุวัติยังไม่ครบ จึงควรตรวจซ้ำก่อนใช้ Apostille กับเอกสารที่จะส่งไปเยอรมนี

• HCCH: Apostille Convention status table

หลังเดินทางถึงเยอรมนี

ผู้ที่ย้ายเข้าที่พักในเยอรมนีต้องแจ้งทะเบียนที่อยู่ต่อสำนักงานทะเบียนภายในสองสัปดาห์ตาม § 17 กฎหมายทะเบียนราษฎร์กลาง (Bundesmeldegesetz) และต้องมีหนังสือยืนยันจากผู้ให้เช่า (Wohnungsgeberbestätigung)

ระหว่างถือบัตร ให้บันทึกชั่วโมงงานนอกเวลาให้ไม่เกินค่าเฉลี่ย 20 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ และเก็บหลักฐานการทดลองงานแต่ละครั้งไม่เกินสองสัปดาห์ เมื่อได้งานที่ใช้คุณวุฒิ ให้ตรวจว่าเข้าเงื่อนไขใบอนุญาตทำงานตามหมวด 4 เช่น EU Blue Card หรือใบอนุญาตแรงงานฝีมือหรือไม่ ก่อนขอ Folge-Chancenkarte

• § 17 Bundesmeldegesetz

รายการตรวจก่อนยื่น

ทำตามลำดับนี้เพื่อลดงานแปลและป้องกันคะแนนหาย

• •ค้นสถาบันและปริญญาใน anabin ก่อน หากเทียบเท่าแล้วให้ยื่นแบบ Fachkraft
• •ถ้าไม่เทียบเท่า ตรวจเงื่อนไขพื้นฐาน: วุฒิที่รัฐรับรองหรือวุฒิวิชาชีพสองปีขึ้นไป และภาษาเยอรมัน A1 หรืออังกฤษ B2
• •คิดคะแนนจากหลักฐานที่มีจริง และตรวจว่าหนังสือรับรองการทำงานระบุตำแหน่ง ช่วงเวลา และลักษณะงาน
• •ขอเอกสารฉบับภาษาอังกฤษจากหน่วยงานไทยก่อนสั่งแปล
• •เปิด Sperrkonto หรือเตรียมหลักฐานการเงิน 13,092 ยูโรสำหรับ 12 เดือนก่อนยื่น
• •ซื้อประกันวงเงิน 30,000 ยูโรขึ้นไปให้ครอบคลุมตลอดอายุบัตรก่อนวันรับวีซ่า