จ่ายเงินไปต่างประเทศ: หัก ณ ที่จ่ายมาตรา 70 อนุสัญญา ภ.พ.36

1) มาตรา 70 ใช้กับใคร เงินได้ประเภทใด และยื่นเมื่อไร

มาตรา 70 ใช้เมื่อครบสามเงื่อนไข ผู้รับเป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายต่างประเทศ ผู้รับมิได้ประกอบกิจการในประเทศไทย และเงินได้เป็นประเภทตามมาตรา 40(2) (3) (4) (5) หรือ (6) ที่จ่ายจากหรือในประเทศไทย ผู้จ่ายต้องหักภาษีตามอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับกรณีนี้ แล้วยื่นแบบพร้อมนำส่งภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดจากเดือนที่จ่าย ผ่านแบบ ภ.ง.ด.54 การยื่นทางอินเทอร์เน็ตได้รับขยายเวลาตามประกาศกระทรวงการคลังที่ออกเป็นช่วง ๆ จึงควรตรวจประกาศที่ใช้กับปีนั้น

บัญชีอัตราภาษีเงินได้ท้ายหมวด 3 กำหนดอัตราภาษีตามมาตรา 70 ไว้ร้อยละ 15 และเฉพาะเงินปันผลตามมาตรา 40(4)(ข) ร้อยละ 10 อัตรานี้เป็นอัตราตามกฎหมายไทยก่อนพิจารณาอนุสัญญา มาตรา 70 ยังนำมาตรา 54 มาใช้ ผู้จ่ายที่ไม่หักหรือหักไม่ครบจึงต้องร่วมรับผิดชำระภาษีส่วนที่ขาด

สิ่งที่ไม่อยู่ในมาตรา 70: ค่าซื้อสินค้าซึ่งเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(8) เงินที่จ่ายให้สาขาหรือสถานประกอบการในไทยของบริษัทต่างประเทศซึ่งต้องยื่นภาษีเอง และการจำหน่ายกำไรของสาขาออกไปต่างประเทศซึ่งเป็นภาษีตามมาตรา 70 ทวิ ในอัตราร้อยละ 10 ซึ่งผู้จำหน่ายกำไรเป็นผู้ยื่นแบบ

• ตัวบทมาตรา 70 ภาษีจากเงินได้ที่จ่ายให้บริษัทต่างประเทศ (หน้ามาตรา 65–76 ทวิ)
• บัญชีอัตราภาษีเงินได้ (2)(ข)(ค) อัตราตามมาตรา 70
• Revenue Code section 70, English translation

2) จำแนกเงินได้จากเนื้อหาสัญญา ไม่ใช่ชื่อในใบแจ้งหนี้

อัตราและข้อบทอนุสัญญาที่ใช้ขึ้นกับประเภทเงินได้ ใบแจ้งหนี้ที่เขียนว่า service fee อาจเป็นค่าสิทธิหากผู้จ่ายได้สิทธิใช้ซอฟต์แวร์ สูตร หรือเครื่องหมายการค้า และค่า license อาจเป็นค่าบริการหากผู้ขายเพียงทำงานให้ ควรอ่านสัญญาว่าผู้จ่ายได้อะไรตอบแทน ใครเป็นเจ้าของผลงาน และมีการให้ใช้ทรัพย์สินหรือไม่

ค่าบริการที่ไม่ได้ให้สิทธิใช้ทรัพย์สินมักจัดเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(2) ในทางปฏิบัติ ส่วนค่าบริการซอฟต์แวร์แบบสมัครใช้งานผ่านอินเทอร์เน็ตจัดได้หลายแบบตามเงื่อนไขสัญญา ไม่ควรสรุปจากชื่อสินค้า หากมูลค่าสูงหรือจ่ายต่อเนื่อง ควรขอความเห็นเป็นหนังสือจากกรมสรรพากรหรือที่ปรึกษาก่อนกำหนดอัตรา

• •ค่าธรรมเนียม ค่าบริการ ค่าที่ปรึกษาที่ไม่ให้สิทธิใช้ทรัพย์สิน: มาตรา 40(2) อัตราตามกฎหมายไทยร้อยละ 15
• •ค่าสิทธิ ค่าใช้ลิขสิทธิ์ เครื่องหมายการค้า สิทธิบัตร และความรู้ทางเทคนิค: มาตรา 40(3) ร้อยละ 15
• •ดอกเบี้ยเงินกู้ เงินฝาก หรือตั๋วเงิน: มาตรา 40(4)(ก) ร้อยละ 15
• •เงินปันผลและส่วนแบ่งกำไร: มาตรา 40(4)(ข) ร้อยละ 10
• •ค่าเช่าทรัพย์สิน รวมค่าเช่าเครื่องจักรอุปกรณ์: มาตรา 40(5) ร้อยละ 15
• •ค่าซื้อสินค้า: มาตรา 40(8) ไม่อยู่ในมาตรา 70 แต่การนำเข้ามีภาษีมูลค่าเพิ่มที่ศุลกากร

• ประมวลรัษฎากร มาตรา 38–64 รวมนิยามเงินได้มาตรา 40

3) อนุสัญญาภาษีซ้อน: กำไรจากธุรกิจ ค่าสิทธิ และดอกเบี้ย

อนุสัญญาไม่ได้ยกเว้นทุกการจ่าย แต่แบ่งตามข้อบท ค่าบริการทั่วไปมักอยู่ในข้อบทกำไรจากธุรกิจ เช่น ข้อ 7 ของอนุสัญญาไทย–สิงคโปร์ ซึ่งให้กำไรของวิสาหกิจเก็บภาษีได้เฉพาะในประเทศของตน เว้นแต่ประกอบธุรกิจในอีกประเทศผ่านสถานประกอบการถาวร ส่วนค่าสิทธิและดอกเบี้ยมีข้อบทเฉพาะที่ให้ประเทศผู้จ่ายเก็บได้ไม่เกินเพดาน และเงื่อนไขสำคัญคือผู้รับต้องเป็นเจ้าของผลประโยชน์ที่แท้จริงของเงินได้นั้น

ตารางเพดานค่าสิทธิของกรมสรรพากรแสดงว่าอัตราแต่ละประเทศต่างกันมาก สิงคโปร์: ร้อยละ 5 สำหรับลิขสิทธิ์ในงานวรรณกรรม ศิลปะ หรือวิทยาศาสตร์ ร้อยละ 8 สำหรับสิทธิบัตร เครื่องหมายการค้า สูตรลับ และการใช้อุปกรณ์ทางอุตสาหกรรมหรือพาณิชย์ และร้อยละ 10 กรณีอื่น สหรัฐอเมริกา: ร้อยละ 5 สำหรับงานวรรณกรรม ศิลปะ หรือวิทยาศาสตร์ ซึ่งระบุรวมซอฟต์แวร์ ร้อยละ 8 สำหรับอุปกรณ์ และร้อยละ 15 กรณีอื่น ญี่ปุ่น จีน และออสเตรเลีย: ร้อยละ 15 ทุกกรณี ตารางนี้ปรับปรุงล่าสุดในปี 2564 จึงต้องตรวจข้อบทและพิธีสารที่มีผลขณะจ่ายด้วย สำหรับดอกเบี้ย ข้อ 11 ของอนุสัญญาไทย–สิงคโปร์จำกัดไว้ร้อยละ 10 เมื่อผู้รับเป็นสถาบันการเงินหรือบริษัทประกันภัย และร้อยละ 15 กรณีทั่วไป

ตัวอย่าง A: บริษัทไทยจ่ายค่าใช้เครื่องหมายการค้า 1,000,000 บาท ให้บริษัทในสิงคโปร์ที่ส่งหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่มาแล้วและไม่มีสถานประกอบการถาวรในไทย หักภาษีร้อยละ 8 เท่ากับ 80,000 บาท แทน 150,000 บาท ถ้าผู้รับเป็นบริษัทในญี่ปุ่น เพดานคือร้อยละ 15 จึงหัก 150,000 บาทเท่าเดิม ถ้าเป็นค่าใช้ซอฟต์แวร์ที่จ่ายให้บริษัทในสหรัฐฯ และเข้านิยามงานวรรณกรรม ศิลปะ หรือวิทยาศาสตร์ตามอนุสัญญา เพดานคือร้อยละ 5 หรือ 50,000 บาท

หลักฐานที่ควรมีก่อนใช้อัตราตามอนุสัญญา คือหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ทางภาษีของผู้รับซึ่งครอบคลุมปีที่จ่าย สัญญาที่แสดงประเภทเงินได้ และข้อมูลว่าผู้รับเป็นเจ้าของผลประโยชน์ที่แท้จริง ไทยให้สัตยาบันอนุสัญญาพหุภาคี (MLI) เมื่อ 31 มี.ค. 2565 อนุสัญญาที่ถูกแก้ไขผลโดย MLI เช่น ฉบับไทย–สิงคโปร์ มีหลักทดสอบวัตถุประสงค์หลัก หากการจัดโครงสร้างมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อได้สิทธิ อาจถูกปฏิเสธสิทธิได้

• กรมสรรพากร — ตารางการจำกัดเพดานอัตราภาษีในประเทศผู้จ่ายค่าสิทธิ
• IRAS — Singapore–Thailand DTA ข้อ 5, 7, 11, 12 พร้อมหมายเหตุ MLI (PDF ภาษาอังกฤษ)

4) สถานประกอบการถาวร: เมื่อสิทธิตามอนุสัญญาใช้ไม่ได้

ถ้าผู้รับมีสถานประกอบการถาวรในไทย กำไรส่วนที่เกี่ยวกับสถานประกอบการนั้นเก็บภาษีในไทยได้ และค่าสิทธิหรือดอกเบี้ยที่เกี่ยวข้องอย่างแท้จริงกับสถานประกอบการจะไม่ได้เพดานพิเศษ เช่น ข้อ 12 วรรค 4 ของอนุสัญญาไทย–สิงคโปร์ให้กลับไปใช้ข้อ 7 นอกจากสถานที่ประกอบธุรกิจประจำ เช่น สำนักงานหรือสาขา อนุสัญญาฉบับนี้ยังนับงานก่อสร้าง ติดตั้ง หรือประกอบที่นานเกิน 12 เดือน และการให้บริการรวมถึงงานที่ปรึกษาผ่านพนักงานในไทยรวมกันเกิน 183 วันในช่วง 12 เดือนใด ๆ สำหรับโครงการเดียวกันหรือที่เกี่ยวเนื่องกัน เกณฑ์จำนวนวันและระยะเวลาต่างกันในแต่ละอนุสัญญา

ตัวแทนในไทยที่มีอำนาจและใช้อำนาจทำสัญญาในนามบริษัทต่างประเทศเป็นประจำ ตามข้อ 5 วรรค 5 ของอนุสัญญาไทย–สิงคโปร์อาจทำให้เกิดสถานประกอบการถาวรได้แม้ไม่มีสำนักงาน ผลที่ตามมาไม่ใช่แค่ภาษีหัก ณ ที่จ่ายเพิ่ม แต่บริษัทต่างประเทศอาจต้องเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำไรส่วนที่เกี่ยวข้องในอัตราร้อยละ 20 และมีหน้าที่ยื่นแบบในไทย

ตัวอย่าง B: บริษัทที่ปรึกษาในสิงคโปร์ส่งทีมมาทำโครงการวางระบบให้ลูกค้าไทย ทีมอยู่ในไทยรวม 200 วันภายใน 12 เดือนสำหรับโครงการเดียว เกิน 183 วันตามข้อ 5 วรรค 3(ข) จึงเกิดสถานประกอบการถาวร ค่าบริการส่วนที่เกี่ยวกับงานในไทยไม่ได้รับยกเว้นตามข้อ 7 อีกต่อไป ถ้าทีมอยู่ 150 วันและไม่มีปัจจัยอื่น ค่าบริการอาจได้รับยกเว้นตามข้อ 7 เมื่อมีหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่

• IRAS — Singapore–Thailand DTA ข้อ 5 สถานประกอบการถาวร (PDF ภาษาอังกฤษ)
• กรมสรรพากร — ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับอนุสัญญาภาษีซ้อน (ภาษาอังกฤษ)

5) ภาษีมูลค่าเพิ่มของค่าบริการจากต่างประเทศ (ภ.พ.36)

ภาษีมูลค่าเพิ่มแยกจากภาษีเงินได้ทั้งหมด การได้ยกเว้นภาษีหัก ณ ที่จ่ายตามอนุสัญญาไม่ได้ทำให้ไม่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม มาตรา 83/6(2) ให้ผู้จ่ายนำส่งภาษีแทนผู้ประกอบการที่ให้บริการจากต่างประเทศและมีการใช้บริการในราชอาณาจักร ใน 2 กรณี (ก) บริการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ให้แก่ผู้ประกอบการจดทะเบียน และ (ข) บริการอื่นนอกจากบริการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ให้แก่ผู้ใช้ทุกราย ข้อ (ข) หมายความว่าแม้กิจการไม่ได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ก็ยังต้องยื่น ภ.พ.36 สำหรับค่าบริการทั่วไปจากต่างประเทศ

กำหนดยื่น ภ.พ.36 คือวันที่ 7 ของเดือนหลังเดือนที่ชำระค่าบริการ และยื่นทางอินเทอร์เน็ตได้รับขยายเวลาตามประกาศที่ใช้อยู่ ฐานภาษีคือค่าบริการที่จ่ายก่อนหักภาษีเงินได้ ถ้าผู้จ่ายออกภาษีเงินได้แทนต้องรวมภาษีที่ออกแทนในฐานด้วย ผู้ประกอบการจดทะเบียนนำภาษีที่ชำระตาม ภ.พ.36 ไปเป็นภาษีซื้อได้หากใช้บริการนั้นในกิจการที่ต้องเสียภาษี ส่วนกิจการที่ไม่ได้จดทะเบียนจะรับภาระภาษีนี้เป็นต้นทุน อัตราร้อยละ 7 ใช้ถึง 30 ก.ย. 2570 ตามพระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 807

ตัวอย่าง C: บริษัทไทยที่จด VAT จ้างบริษัทในประเทศที่ไม่มีอนุสัญญากับไทยออกแบบระบบให้ โดยตกลงค่าจ้างงานออกแบบไว้ 100,000 บาท หักภาษีเงินได้ร้อยละ 15 เป็น 15,000 บาท โอนให้ผู้รับ 85,000 บาท ยื่น ภ.ง.ด.54 นำส่ง 15,000 บาท และยื่น ภ.พ.36 นำส่ง VAT 7,000 บาท จากฐาน 100,000 บาท ต้นทุนภาษีมูลค่าเพิ่มสุทธิเป็นศูนย์เมื่อนำ 7,000 บาทไปเป็นภาษีซื้อได้ ถ้าบริษัทยังไม่จด VAT ก็ยังต้องนำส่ง 7,000 บาท แต่ขอเครดิตไม่ได้

• ประมวลรัษฎากร มาตรา 83–84 รวมมาตรา 83/6
• ประมวลรัษฎากร มาตรา 80–82 รวมบริการทางอิเล็กทรอนิกส์

6) สัญญาจ่ายสุทธิ: คำนวณภาษีที่ผู้จ่ายออกแทน

สัญญาหลายฉบับกำหนดว่าผู้รับต้องได้เงินเต็มจำนวนโดยผู้จ่ายรับภาระภาษีไทย ภาษีที่ผู้จ่ายออกแทนถือเป็นเงินได้ของผู้รับด้วย หากตกลงออกแทนตลอดไป ต้องหาฐานเงินได้ก่อนภาษีจากยอดสุทธิ โดยฐานเท่ากับยอดสุทธิหารด้วยหนึ่งลบอัตราภาษี และภาษีเท่ากับฐานคูณอัตรา ถ้าคิดภาษีจากยอดสุทธิโดยตรง ภาษีที่นำส่งจะขาดและผู้จ่ายต้องรับผิดส่วนที่ขาด

ตัวอย่าง D: สัญญาให้ผู้รับในประเทศที่ไม่มีอนุสัญญาได้รับสุทธิ 85,000 บาท ฐานเงินได้คือ 85,000 หาร 0.85 เท่ากับ 100,000 บาท ภาษีร้อยละ 15 เท่ากับ 15,000 บาท ถ้าคิดผิดเป็น 85,000 คูณร้อยละ 15 จะได้ 12,750 บาท ขาด 2,250 บาท ในกรณีค่าเครื่องหมายการค้าที่ใช้เพดานไทย–สิงคโปร์ร้อยละ 8 สุทธิ 920,000 บาท ฐานเท่ากับ 1,000,000 บาท ภาษี 80,000 บาท และฐาน ภ.พ.36 ก็ใช้ 1,000,000 บาท

เงินตราต่างประเทศให้แปลงเป็นเงินบาทตามอัตราที่ใช้จริงในวันจ่ายและเก็บหลักฐานการโอนกับใบแจ้งหนี้ไว้ประกอบแบบ เพื่อให้ฐานใน ภ.ง.ด.54 ภ.พ.36 และบัญชีค่าใช้จ่ายตรงกัน

• กรมสรรพากร — ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย

7) หักผิด หักขาด หรือหักเกิน: แก้ไขอย่างไร

ถ้าไม่ได้หักหรือหักไม่ครบ ผู้จ่ายต้องร่วมรับผิดตามมาตรา 54 และเสียเงินเพิ่มตามมาตรา 27 ร้อยละ 1.5 ต่อเดือนหรือเศษของเดือนนับจากวันพ้นกำหนดนำส่ง โดยเงินเพิ่มไม่เกินจำนวนภาษี ควรยื่นแบบเพิ่มเติมเองก่อนถูกตรวจพบ และตกลงกับผู้รับว่าจะเรียกภาษีส่วนนั้นคืนหรือผู้จ่ายรับภาระเอง ซึ่งถ้าผู้จ่ายรับภาระ ต้องคำนวณแบบออกแทนตามหัวข้อ 6

ถ้าหักเกินเพราะยังไม่ได้รับหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ในวันจ่าย ผู้รับต่างประเทศมีสิทธิยื่นคำร้องขอคืนภาษีส่วนเกินตามอนุสัญญา ได้ภายในสามปี ซึ่งมาตรา 27 ตรี เริ่มนับจากวันครบกำหนดยื่นแบบ การขอคืนต้องใช้เอกสารและเวลา บางกิจการจึงเลือกเลื่อนวันจ่ายจนได้รับเอกสารครบ

ตัวอย่าง E: บริษัทลืมหักภาษี 15,000 บาทจากค่าบริการที่จ่ายเดือน มิ.ย. 2569 ซึ่งต้องนำส่งภายใน 7 ก.ค. 2569 และมาชำระวันที่ 20 ต.ค. 2569 นับได้ 4 เดือน เงินเพิ่มเท่ากับ 15,000 คูณร้อยละ 1.5 คูณ 4 เท่ากับ 900 บาท ภาษีและเงินเพิ่มรวม 15,900 บาท

ตัวอย่าง F: ผู้จ่ายหักร้อยละ 15 เป็น 150,000 บาท จากค่าเครื่องหมายการค้า 1,000,000 บาท ที่จ่ายให้บริษัทในสิงคโปร์ เพราะหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่มาถึงหลังวันจ่าย ภาษีตามเพดานคือ 80,000 บาท ผู้รับขอคืนส่วนต่างได้ 70,000 บาท ภายในกำหนดตามมาตรา 27 ตรี

• •จำแนกเงินได้ตามมาตรา 40 และตรวจว่าผู้รับไม่ได้ประกอบกิจการในไทย
• •ขอหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ที่ครอบคลุมปีที่จ่ายก่อนวันจ่าย
• •อ่านข้อบทอนุสัญญาที่ใช้กับประเภทเงินได้นั้น และตรวจความเสี่ยงสถานประกอบการถาวร
• •ตรวจว่าสัญญาเป็นแบบจ่ายสุทธิหรือไม่ แล้วคำนวณฐานก่อนภาษี
• •ยื่น ภ.ง.ด.54 และ ภ.พ.36 แยกกัน พร้อมเก็บหลักฐานการโอน

• ประมวลรัษฎากร มาตรา 14–27 รวมมาตรา 27 เงินเพิ่ม
• ประมวลรัษฎากร มาตรา 27 ตรี การขอคืนภาษีภายในสามปี (หน้ามาตรา 14–27)