การเงิน / Virtual CFO
Virtual CFO สตาร์ทอัพไทย: งานส่งมอบ ตัวชี้วัด และกำหนดกฎหมาย
คำตอบสั้น
Virtual CFO แบบไม่เต็มเวลาเหมาะกับกิจการที่ตัดสินใจทางการเงินถี่ขึ้นแต่ยังไม่พร้อมจ้าง CFO เต็มเวลา งานหลักคือประมาณการเงินสด 13 สัปดาห์ที่ปรับทุกสัปดาห์ ตัวชี้วัดที่นิยามสูตรชัด และการคุมกำหนดตามกฎหมาย เช่น ประชุมอนุมัติงบภายใน 4 เดือนหลังปิดบัญชี ยื่นงบภายใน 1 เดือนหลังอนุมัติ และยื่น ภ.ง.ด.50 ภายใน 150 วัน ผู้ที่วางระบบหรือจัดทำงบให้กิจการไม่ควรเป็นผู้สอบบัญชีของงบเดียวกัน
คำว่า Virtual CFO ถูกใช้กว้างจนบางครั้งหมายถึงงานบัญชีรายเดือนธรรมดา บทความนี้แยกให้เห็นว่างาน CFO ที่ควรได้รับคืออะไร วัดผลอย่างไร และต้องผูกกับกำหนดตามกฎหมายไทยข้อใดบ้าง ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมุติ และกำหนดเวลาที่อ้างเป็นกำหนดตามกฎหมายทั่วไป อาจมีประกาศขยายเวลาเฉพาะช่วงซึ่งควรตรวจก่อนใช้
ผู้ทำบัญชี ผู้สอบบัญชี และ CFO ทำหน้าที่ต่างกัน
ผู้ทำบัญชีบันทึกรายการและจัดทำงบตามมาตรฐาน ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจสอบและแสดงความเห็นต่องบการเงินอย่างเป็นอิสระ ส่วน CFO ใช้ข้อมูลเหล่านั้นวางแผนเงินสด ตั้งงบประมาณ วิเคราะห์ส่วนต่าง และเตรียมการตัดสินใจของกรรมการ งานทั้งสามเชื่อมกัน แต่ไม่ควรรวมบทบาทตรวจสอบเข้ากับบทบาทจัดทำ
ตามหลักความเป็นอิสระในข้อบังคับจรรยาบรรณของผู้ประกอบวิชาชีพบัญชี ผู้สอบบัญชีที่จัดทำบัญชีหรือออกแบบระบบให้กิจการเดียวกันเสี่ยงต่อการตรวจงานของตนเอง หากใช้ Virtual CFO จากสำนักงานที่มีผู้สอบบัญชีด้วย ควรให้ผู้สอบบัญชีของงบเป็นบุคคลหรือสำนักงานอื่นที่อิสระ
ประมาณการเงินสด 13 สัปดาห์: วิธีทำที่ตรวจย้อนได้
เริ่มจากยอดเงินฝากธนาคารจริงต้นสัปดาห์ ไม่ใช่กำไรในงบ แล้วประมาณรับเงินจากลูกหนี้ตามวันครบกำหนดและพฤติกรรมจ่ายจริงของลูกค้าแต่ละราย ประมาณจ่ายเจ้าหนี้ตามรอบจ่าย เงินเดือน ภาษี และเงินสมทบประกันสังคมตามวันกำหนดชำระ ทุกสัปดาห์ให้เทียบตัวเลขที่ประมาณไว้กับยอดธนาคารจริง แล้วบันทึกสาเหตุส่วนต่างที่สำคัญ
ตัวอย่างสมมุติ: มีเงินสด 4.2 ล้านบาท รับเงินเฉลี่ยสัปดาห์ละ 0.55 ล้านบาท จ่ายประจำสัปดาห์ละ 0.70 ล้านบาท และมีรายการก้อนในสัปดาห์ที่ 6 คือภาษีและเงินเดือนพิเศษ 0.9 ล้านบาท ยอดเงินสดคาดการณ์ ณ สิ้นสัปดาห์ที่ 13 คือ 4.2 + 13 × (0.55 − 0.70) − 0.9 = 1.35 ล้านบาท ตัวเลขนี้ทำให้กรรมการเห็นล่วงหน้าเกือบสามเดือนว่าต้องเร่งเก็บหนี้ เลื่อนรายจ่าย หรือเริ่มเจรจาวงเงิน
ตัวชี้วัดที่ต้องนิยามสูตรก่อนรายงาน
ตัวชี้วัดใช้เปรียบเทียบข้ามเดือนได้เมื่อสูตรคงที่ ควรเขียนนิยามไว้ในรายงานฉบับแรกและไม่เปลี่ยนโดยไม่แจ้ง
- •Runway (เดือน) = เงินสดที่ใช้ได้ ÷ net burn เฉลี่ยต่อเดือนย้อนหลัง 3 เดือน
- •Net burn = เงินสดจ่ายจากการดำเนินงานและลงทุน − เงินสดรับจากลูกค้า ไม่รวมเงินระดมทุนหรือเงินกู้
- •Burn multiple = net burn ของงวด ÷ ARR ที่เพิ่มสุทธิในงวด
- •Gross margin = (รายได้ − ต้นทุนให้บริการหรือต้นทุนขาย) ÷ รายได้ แยกตามสายสินค้า
- •CAC payback (เดือน) = ต้นทุนหาลูกค้าใหม่ต่อราย ÷ (รายได้ต่อเดือนต่อราย × gross margin)
- •Net revenue retention = รายได้ประจำจากกลุ่มลูกค้าเดิมปลายงวด ÷ ต้นงวด รวมการขยายและหักการยกเลิก
- •ลูกหนี้ค้างเกิน 30/60/90 วัน และเจ้าหนี้ที่ครบกำหนดใน 14 วัน
ปฏิทินกำหนดตามกฎหมายที่ CFO ต้องคุม
รายงานรายเดือนของ CFO ควรมีสถานะของกำหนดต่อไปนี้ เพราะการพลาดกำหนดทำให้เกิดเงินเพิ่ม เบี้ยปรับ หรือความรับผิดของกรรมการ
- •ภาษีหัก ณ ที่จ่าย ภ.ง.ด.1, 3, 53: ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป (ยื่นแบบกระดาษ)
- •ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภ.พ.30: ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป ตามมาตรา 83
- •เงินสมทบประกันสังคม: ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดจากเดือนที่หักค่าจ้าง
- •ภ.ง.ด.51 ครึ่งปี: ภายใน 2 เดือนนับแต่วันครบ 6 เดือนของรอบบัญชี ตามมาตรา 67 ทวิ; ประมาณการกำไรขาดเกินร้อยละ 25 โดยไม่มีเหตุอันสมควรเสี่ยงเงินเพิ่มร้อยละ 20 ตามมาตรา 67 ตรี
- •ประชุมผู้ถือหุ้นอนุมัติงบ: ภายใน 4 เดือนนับแต่วันปิดบัญชี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1197
- •ส่งรายชื่อผู้ถือหุ้นแบบ บอจ.5 ตามมาตรา 1139: ไม่เกิน 14 วันหลังวันประชุมสามัญประจำปี
- •ยื่นงบการเงินต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า: ภายใน 1 เดือนนับแต่วันที่ประชุมอนุมัติ ตาม พ.ร.บ.การบัญชี มาตรา 11
- •ภ.ง.ด.50: ภายใน 150 วันนับแต่วันสุดท้ายของรอบบัญชี ตามมาตรา 68
ตรวจสิทธิอัตราภาษี SME ก่อนทำงบประมาณภาษี
พระราชกฤษฎีกา (ฉบับที่ 530) พ.ศ. 2554 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม ตามที่กรมสรรพากรสรุปไว้ในคู่มือภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับ SME ให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่มีทุนชำระแล้ว ณ วันสุดท้ายของรอบบัญชีไม่เกิน 5 ล้านบาทและรายได้จากการขายสินค้าหรือให้บริการไม่เกิน 30 ล้านบาท เสียภาษีกำไรสุทธิส่วนไม่เกิน 300,000 บาทในอัตรายกเว้น ส่วน 300,001–3,000,000 บาทร้อยละ 15 และส่วนเกินร้อยละ 20
สตาร์ทอัพที่เพิ่มทุนเกิน 5 ล้านบาทก่อนวันปิดบัญชีจะหลุดเงื่อนไขทั้งปี งบประมาณภาษีและจังหวะจดทะเบียนเพิ่มทุนจึงควรวางพร้อมกัน ไม่ใช่ให้ฝ่ายกฎหมายทำเรื่องเพิ่มทุนแยกจากฝ่ายการเงิน
ชุดเอกสารพร้อมให้นักลงทุนตรวจ
ก่อนเปิดรอบระดมทุน CFO ควรจัดห้องข้อมูลที่เอกสารแต่ละชิ้นตรงกับทะเบียนราชการ เพราะคำถามแรกของผู้ตรวจมักเป็นความต่างระหว่าง cap table ที่บริษัทส่งกับ บอจ.5 ที่ยื่นไว้
- •หนังสือรับรองบริษัท ข้อบังคับ บอจ.5 ล่าสุด และ cap table ที่กระทบกับ บอจ.5
- •งบการเงินที่ผู้สอบบัญชีรับรองย้อนหลังและงบรายเดือนปีปัจจุบัน พร้อมคำอธิบายรายการปรับปรุง
- •แบบภาษีและหลักฐานชำระ ภ.ง.ด.50/51 ภ.พ.30 และแบบภาษีหัก ณ ที่จ่าย
- •สัญญาลูกค้ารายใหญ่ สัญญาเงินกู้และเงื่อนไขทางการเงิน สัญญาจ้างผู้บริหาร และแผนหุ้นพนักงาน
- •ประมาณการทางการเงินที่ระบุสมมติฐานและเชื่อมกับประมาณการเงินสด 13 สัปดาห์
รายงานต่อคณะกรรมการ
ชุดรายงานรายเดือนที่ใช้ได้จริงมักมีหน้าเดียวสรุปเงินสด runway และส่วนต่างสามรายการใหญ่เทียบงบประมาณ ตามด้วยงบกำไรขาดทุนและงบกระแสเงินสดแบบย่อ สถานะปฏิทินกฎหมาย และรายการตัดสินใจที่ขอจากกรรมการพร้อมทางเลือกและผลกระทบต่อเงินสด
รายงานควรส่งภายในเวลาที่ตกลงหลังสิ้นเดือน และอ้างอิงงบทดลองที่ปิดแล้ว หากต้องใช้ตัวเลขประมาณก่อนปิดบัญชี ให้ระบุชัดว่าเป็นตัวเลขเบื้องต้น
สิ่งที่ควรเขียนในหนังสือว่าจ้าง
ระบุงานส่งมอบ ความถี่ ผู้รับรายงาน สิทธิเข้าถึงบัญชีธนาคารและระบบบัญชีแบบอ่านอย่างเดียวหรือมีอำนาจอนุมัติ การรักษาความลับ การประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลของพนักงานตาม PDPA และขอบเขตที่ไม่รวม เช่น การลงนามแทนกรรมการหรือการรับรองงบ
ควรกำหนดว่า CFO ไม่มีอำนาจโอนเงินเพียงลำพัง และการอนุมัติจ่ายยังเป็นของผู้มีอำนาจตามหนังสือรับรองบริษัท เพื่อรักษาการควบคุมภายในแม้ใช้บุคคลภายนอก
แหล่งอ้างอิงทางการ
ตรวจบทบัญญัติต้นฉบับและประกาศขยายเวลาที่ใช้อยู่ก่อนกำหนดปฏิทินของกิจการ
สรุป
Virtual CFO ที่ได้ผลส่งมอบประมาณการเงินสดที่ตรวจย้อนได้ ตัวชี้วัดที่นิยามคงที่ และปฏิทินกฎหมายที่ไม่มีกำหนดหลุด ขอบเขตงานและใบเสนอราคากำหนดหลังพูดคุยความต้องการและตรวจสภาพข้อมูลบัญชี ติดต่อเจ้าหน้าที่เพื่อสอบถาม — ดู /accounting/services/virtual-cfo
ติดต่อขอคำปรึกษาคำถามที่พบบ่อย
ต้องมีนักบัญชีประจำอยู่แล้วไหม?+
ไม่จำเป็นเสมอไป งานทำบัญชีและงาน CFO อาจอยู่ในขอบเขตเดียวกันได้ แต่ผู้สอบบัญชีของงบควรเป็นผู้ที่อิสระจากผู้จัดทำ
Virtual CFO เข้าประชุมกรรมการได้ไหม?+
ทำได้หากกำหนดไว้ในหนังสือว่าจ้าง โดยเข้าร่วมในฐานะผู้รายงาน ไม่ใช่ผู้มีอำนาจลงมติแทนกรรมการ
ทุนจดทะเบียนเกี่ยวกับอัตราภาษี SME อย่างไร?+
เงื่อนไขดูทุนชำระแล้ว ณ วันสุดท้ายของรอบบัญชีไม่เกิน 5 ล้านบาท และรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาท จึงควรวางจังหวะเพิ่มทุนคู่กับงบประมาณภาษี
ยกเลิกสัญญาก่อนกำหนดได้ไหม?+
เป็นไปตามเงื่อนไขในหนังสือว่าจ้าง ควรตกลงระยะเวลาบอกกล่าวและการส่งมอบไฟล์คืนก่อนลงนาม
บทความที่เกี่ยวข้อง
ดูทั้งหมด →