ราคาโอน (Transfer Pricing): แบบรายงานประจำปีและเอกสารประกอบ

1) ตรวจก่อนว่า "มีความสัมพันธ์กัน" ตามกฎหมายหรือไม่

มาตรา 71 ทวิ วรรคสอง กำหนดความสัมพันธ์ไว้ 3 แบบ คือ (1) นิติบุคคลหนึ่งถือหุ้นหรือเป็นหุ้นส่วนในอีกนิติบุคคลหนึ่งไม่ว่าโดยตรงหรือโดยอ้อมไม่น้อยกว่าร้อยละห้าสิบของทุนทั้งหมด (2) ผู้ถือหุ้นที่ถือในนิติบุคคลหนึ่งตั้งแต่ร้อยละห้าสิบ ถือในอีกนิติบุคคลหนึ่งตั้งแต่ร้อยละห้าสิบด้วย เช่น บริษัทพี่น้องที่มีเจ้าของคนเดียวกัน และ (3) ความสัมพันธ์ด้านทุน การจัดการ หรือการควบคุมจนนิติบุคคลหนึ่งไม่อาจดำเนินการโดยอิสระ ตามที่กฎกระทรวงกำหนด

การนับต้องรวมการถือหุ้นทางอ้อมด้วย ตัวอย่าง: บริษัทแม่ต่างประเทศถือบริษัท ก ในไทยร้อยละ 100 และบริษัท ก ถือบริษัท ข ร้อยละ 60 บริษัทแม่จึงถือบริษัท ข ทางอ้อม บริษัท ก บริษัท ข และบริษัทแม่ล้วนมีความสัมพันธ์กัน ความสัมพันธ์มีผลไม่ว่าจะมีอยู่ตลอดรอบบัญชีหรือไม่ และไม่ว่าปีนั้นจะมีธุรกรรมระหว่างกันหรือไม่

• ประมวลรัษฎากร มาตรา 65–76 ทวิ (รวมมาตรา 71 ทวิ และ 71 ตรี) — กรมสรรพากร
• พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 47) พ.ศ. 2561

2) เกณฑ์รายได้ 200 ล้านบาท ยกเว้นอะไร และไม่ยกเว้นอะไร

มาตรา 71 ตรี วรรคสาม ให้กฎกระทรวงกำหนดรายได้ขั้นต่ำที่ได้รับยกเว้น โดยต้องไม่น้อยกว่าสองร้อยล้านบาท กฎกระทรวงฉบับที่ 370 (พ.ศ. 2563) กำหนดให้บริษัทที่มีรายได้จากกิจการหรือเนื่องจากกิจการในรอบบัญชีไม่เกิน 200 ล้านบาทไม่ต้องปฏิบัติตามมาตรา 71 ตรี จึงไม่ต้องยื่นแบบรายงานและไม่ต้องส่งเอกสารราคาโอนตามมาตรานั้น

สิ่งที่ไม่ได้รับยกเว้นคืออำนาจของเจ้าพนักงานตามมาตรา 71 ทวิ ที่จะปรับปรุงรายได้และรายจ่ายให้เท่ากับที่ควรได้รับหรือควรจ่ายหากดำเนินการโดยอิสระ บริษัทขนาดเล็กที่ให้กู้ยืมแก่บริษัทในเครือโดยไม่คิดดอกเบี้ย หรือรับค่าบริการจากบริษัทแม่ต่ำกว่าต้นทุน จึงยังควรมีเหตุผลทางธุรกิจและหลักฐานรองรับ

• •รายได้เกิน 200 ล้านบาทและมีความสัมพันธ์: ยื่นแบบรายงานพร้อม ภ.ง.ด.50 ภายในกำหนดเวลาตามมาตรา 69 คือ 150 วันนับแต่วันสิ้นรอบบัญชี (ยื่นออนไลน์อาจได้ขยายเวลาตามประกาศกระทรวงการคลังที่ใช้อยู่ในปีนั้น)
• •รายได้ไม่เกิน 200 ล้านบาท: ไม่มีหน้าที่ตามมาตรา 71 ตรี แต่ยังถูกปรับปรุงราคาตามมาตรา 71 ทวิ ได้
• •หน้าที่นี้ใช้กับรอบบัญชีที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 1 มกราคม 2562

• กฎกระทรวง ฉบับที่ 369 (พ.ศ. 2563) การปรับปรุงรายได้และรายจ่ายของบริษัทที่มีความสัมพันธ์กัน

3) กำหนดส่งเอกสารเมื่อถูกเรียก: 180 วัน 60 วัน และการขยายเวลา

ภายในห้าปีนับแต่วันยื่นแบบรายงาน เจ้าพนักงานประเมินโดยอนุมัติอธิบดีอาจมีหนังสือเรียกเอกสารหรือหลักฐานที่จำเป็นต่อการวิเคราะห์ธุรกรรมระหว่างกัน ตัวบทมาตรา 71 ตรี วรรคสอง แยกกำหนดเวลาไว้ดังนี้

• •หนังสือเรียกครั้งแรก: ต้องส่งภายใน 180 วันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือ
• •หนังสือเรียกครั้งต่อ ๆ ไป: ต้องส่งภายใน 60 วัน หากมีเหตุจำเป็น อธิบดีอาจอนุญาตให้ขยายได้ แต่รวมแล้วไม่เกิน 120 วันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือ
• •ข้อมูลขั้นต่ำของเอกสารกำหนดโดยประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ (ฉบับที่ 407) ซึ่งครอบคลุมทั้งข้อมูลระดับกลุ่มและข้อมูลของบริษัทในไทย

• ประมวลรัษฎากร มาตรา 71 ตรี (กำหนดเวลาส่งเอกสาร) — กรมสรรพากร

4) เอกสารควรตอบคำถามอะไร และวิธีเลือกวิธีกำหนดราคา

ประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 400 ให้พิจารณาความสามารถในการเทียบเคียงจาก 5 ปัจจัย คือ ข้อตกลงตามสัญญา หน้าที่งานที่แต่ละฝ่ายรับผิดชอบโดยคำนึงถึงสินทรัพย์ที่ใช้และความเสี่ยงที่รับ ลักษณะทรัพย์สินหรือบริการ สภาวะเศรษฐกิจขณะทำธุรกรรม และกลยุทธ์ทางธุรกิจ แล้วเลือกวิธีที่เหมาะสมที่สุดกับข้อเท็จจริง วิธีที่ประกาศรับรองมี 5 วิธี คือ เปรียบเทียบราคาที่มิได้ถูกควบคุม (CUP) ราคาขายต่อ ราคาทุนบวกกำไรส่วนเพิ่ม อัตรากำไรสุทธิที่เกี่ยวเนื่องกับธุรกรรม (TNMM) และแบ่งสรรกำไร วิธีอื่นใช้ได้เมื่อวิธีเหล่านี้ใช้ไม่ได้และได้รับอนุมัติจากอธิบดี

ตัวอย่างการคิด: บริษัทไทยรับจ้างผลิตให้บริษัทแม่ตามแบบและคำสั่งซื้อที่บริษัทแม่กำหนด โดยบริษัทแม่รับความเสี่ยงด้านตลาดและสินค้าคงเหลือ บริษัทไทยจึงมีลักษณะเป็นผู้ผลิตความเสี่ยงต่ำ การเทียบอัตรากำไรสุทธิต่อต้นทุนกับผู้รับจ้างผลิตอิสระที่ทำหน้าที่คล้ายกัน (TNMM) มักอธิบายได้ดีกว่าการหาราคาสินค้าเทียบตรงตัวซึ่งหาได้ยาก ข้อสรุปจริงขึ้นกับข้อมูลเปรียบเทียบที่หาได้ในแต่ละปี

• •แผนผังกลุ่มและสัดส่วนถือหุ้นทั้งทางตรงและทางอ้อม ณ วันสิ้นรอบบัญชี
• •รายการธุรกรรมแยกประเภท: ซื้อขายสินค้า บริการ ค่าสิทธิ ดอกเบี้ยและเงินกู้ ค้ำประกัน
• •สัญญาและนโยบายราคาที่ใช้จริง พร้อมใบแจ้งหนี้ที่ตรงกับสัญญา
• •การวิเคราะห์หน้าที่งาน สินทรัพย์ และความเสี่ยงของแต่ละฝ่าย
• •เหตุผลที่เลือกวิธี ชุดข้อมูลเปรียบเทียบ และช่วงผลตอบแทนที่ได้

• ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ (ฉบับที่ 400) หลักเกณฑ์การปรับปรุงรายได้และรายจ่าย

5) โทษปรับ การถูกปรับปรุง และสิทธิขอคืนภาษี

มาตรา 35 ตรี กำหนดโทษปรับไม่เกิน 200,000 บาท สำหรับผู้ไม่ปฏิบัติตามมาตรา 71 ตรี หรือยื่นรายงาน เอกสาร หรือหลักฐานที่แสดงข้อมูลไม่ถูกต้องครบถ้วนโดยไม่มีเหตุอันสมควร กรมสรรพากรเคยตอบข้อหารือว่า แม้ความผิดพลาดเกิดจากผู้ถือหุ้นไม่แจ้งข้อมูลการถือหุ้นให้บริษัททราบ บริษัทก็อาจมีความผิดหากรายงานไม่ถูกต้องครบถ้วนโดยไม่มีเหตุอันสมควร จึงควรขอข้อมูลโครงสร้างผู้ถือหุ้นเป็นหนังสือทุกปี

ผลทางภาษีที่มักมากกว่าค่าปรับคือการปรับปรุงกำไรสุทธิตามมาตรา 71 ทวิ ซึ่งตามมาด้วยภาษีที่ต้องชำระเพิ่ม เบี้ยปรับ และเงินเพิ่มตามบทบัญญัติทั่วไป ในทางกลับกัน หากการปรับปรุงทำให้บริษัทชำระหรือถูกหักภาษีไว้เกิน บริษัทมีสิทธิยื่นคำร้องขอคืนภายในสามปีนับแต่วันสุดท้ายของกำหนดยื่นรายการ หรือภายในหกสิบวันนับแต่ได้รับแจ้งการปรับปรุงเป็นหนังสือ

• กรมสรรพากร — ข้อหารือ กค 0702/2906 (มาตรา 35 ตรี และ 71 ตรี)