ภาษี / CRS
CRS ในไทย: ข้อมูลบัญชีที่ถูกแลกเปลี่ยน และการเตรียมภาษีเงินได้ต่างประเทศ
คำตอบสั้น
ประเทศไทยแลกเปลี่ยนข้อมูลบัญชีทางการเงินแบบอัตโนมัติตามมาตรฐาน CRS ภายใต้ พ.ร.ก.การแลกเปลี่ยนข้อมูลเพื่อปฏิบัติตามความตกลงระหว่างประเทศเกี่ยวกับภาษีอากร พ.ศ. 2566 และกฎกระทรวงปี 2566 สถาบันการเงินไทยต้องขอเอกสารรับรองตนเองเรื่องถิ่นที่อยู่ทางภาษีเมื่อเปิดบัญชีใหม่ ตรวจบัญชีเดิม รายงานข้อมูลต่อกรมสรรพากรภายใน 30 มิถุนายนของปีถัดไป และเก็บข้อมูล 6 ปี ผู้แจ้งข้อความเท็จมีโทษปรับ 50,000–500,000 บาท ข้อมูล CRS เป็นข้อมูลบัญชี ไม่ใช่การประเมินภาษี ภาระภาษีของผู้อยู่ในไทยยังพิจารณาตามมาตรา 41 วรรคสองและคำสั่ง ป.161/2566 กับ ป.162/2566
ผู้มีบัญชีเงินฝาก บัญชีหลักทรัพย์ หรือกรมธรรม์ประกันชีวิตที่มีมูลค่าเงินสดในต่างประเทศ มักกังวลว่าเมื่อข้อมูล CRS มาถึงกรมสรรพากรแล้ว ยอดเงินทั้งหมดจะถูกนับเป็นรายได้ บทความนี้อ่านจากเอกสารของกรมสรรพากรเอง ได้แก่ สาระสำคัญของพระราชกำหนดปี 2566 กฎกระทรวงที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 15 สิงหาคม 2566 คำสั่ง ป.161/2566 และ ป.162/2566 พร้อมคำถาม–คำตอบของกรม เพื่อแยกให้เห็นว่ากฎหมายให้สถาบันการเงินทำอะไร ข้อมูลใดถูกแลกเปลี่ยน และผู้อยู่ในประเทศไทยควรเตรียมหลักฐานอย่างไรก่อนยื่น ภ.ง.ด.90
1) กฎหมายไทยที่รองรับ CRS
พระราชกำหนดการแลกเปลี่ยนข้อมูลเพื่อปฏิบัติตามความตกลงระหว่างประเทศเกี่ยวกับภาษีอากร พ.ศ. 2566 ออกเพราะไทยผูกพันตามความตกลงพหุภาคีว่าด้วยการให้ความช่วยเหลือด้านการบริหารภาษี (MAC) และความตกลงพหุภาคีระหว่างเจ้าหน้าที่ผู้มีอำนาจในการแลกเปลี่ยนข้อมูลบัญชีทางการเงินแบบอัตโนมัติ (MCAA CRS) และเป็นสมาชิก Global Forum ของ OECD โดยไทยผูกพันว่าจะเริ่มแลกเปลี่ยนข้อมูลแบบอัตโนมัติภายในเดือนกันยายน 2566
พระราชกำหนดครอบคลุมการแลกเปลี่ยนสองแบบ คือแบบร้องขอ (EOIR) ตามมาตรา 7–12 และ 25 กับแบบอัตโนมัติ (AEOI) ตามมาตรา 13–25 รายละเอียดเรื่องสถาบันการเงินที่ต้องรายงาน วิธีตรวจบัญชี และผู้ที่ไม่ต้องถูกรายงาน อยู่ในกฎกระทรวงกำหนดการแลกเปลี่ยนข้อมูลฯ พ.ศ. 2566 และประกาศกระทรวงการคลังกับประกาศอธิบดีที่ออกตามมา
ข้อมูลที่ได้รับแลกเปลี่ยนกับคู่สัญญาแต่ละรายต้องเป็นข้อมูลของผู้ที่มีถิ่นที่อยู่ในดินแดนของคู่สัญญานั้นเท่านั้น และเจ้าหน้าที่ผู้มีอำนาจของไทยเปิดเผยข้อมูลให้เจ้าพนักงานประเมินตามประมวลรัษฎากรได้ภายในกรอบของความตกลง
2) ใครเป็นผู้มีหน้าที่รายงานในไทย
ผู้มีหน้าที่รายงานข้อมูลบัญชีทางการเงิน ได้แก่ สถาบันการเงินตามกฎหมายธุรกิจสถาบันการเงิน บริษัทหลักทรัพย์ สถาบันการเงินของรัฐ ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบธุรกิจประกันชีวิต ผู้ประกอบธุรกิจสัญญาซื้อขายล่วงหน้า ผู้ดูแลผลประโยชน์ของคู่สัญญา ผู้ประกอบธุรกิจบัตรเครดิต ทรัสตีตามกฎหมายทรัสต์เพื่อธุรกรรมในตลาดทุน และบุคคลอื่นที่รัฐมนตรีประกาศ ซึ่งมีลักษณะการให้บริการตามกฎกระทรวง
กฎกระทรวงนิยามสินทรัพย์ทางการเงินให้รวมหลักทรัพย์ ส่วนได้เสียในห้างหุ้นส่วน สินค้าโภคภัณฑ์ สัญญาสวอป สัญญาประกันภัยหรือสัญญาเงินรายปี และสัญญาฟิวเจอร์ ฟอร์เวิร์ด หรือออปชันบนสินทรัพย์เหล่านั้น แต่ไม่รวมผลประโยชน์โดยตรงในอสังหาริมทรัพย์ที่ไม่มีลักษณะเป็นหนี้ ที่ดินหรือคอนโดที่ถือชื่อตนเองจึงไม่ใช่บัญชีทางการเงินตาม CRS
3) หน้าที่ของสถาบันการเงิน และกำหนด 30 มิถุนายน
เมื่อเปิดบัญชีใหม่ สถาบันการเงินต้องขอเอกสารรับรองตนเอง (self-certification) เรื่องถิ่นที่อยู่ทางภาษีของลูกค้า และต้องยืนยันความน่าเชื่อถือของเอกสารนั้นกับข้อมูลที่ได้จากการเปิดบัญชี สำหรับบัญชีนิติบุคคลที่เป็นแพสซิฟเอ็นเอฟอี ต้องระบุผู้มีอำนาจควบคุมด้วย ซึ่งกฎกระทรวงให้ตีความตามแนวทางระบุผู้ได้รับผลประโยชน์ที่แท้จริงตามกฎหมายป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน บัญชีที่มีอยู่ก่อนกฎกระทรวงใช้บังคับก็ต้องผ่านกระบวนการตรวจตามบทเฉพาะกาล
สถาบันการเงินพิจารณายอดคงเหลือหรือมูลค่าบัญชี ณ วันสุดท้ายของปีปฏิทิน และบัญชีที่ถูกบ่งชี้แล้วยังเป็นบัญชีที่ต้องรายงานในปีต่อ ๆ ไปจนกว่าผู้ถือบัญชีจะสิ้นสุดการเป็นผู้ที่ต้องถูกรายงาน ข้อมูลต้องรายงานต่อเจ้าหน้าที่ผู้มีอำนาจภายในวันที่ 30 มิถุนายนของปีถัดไป และต้องเก็บรักษาไว้ 6 ปีนับแต่วันสิ้นปีปฏิทินที่การตรวจบัญชีเสร็จสิ้น
4) ข้อมูลใดถูกแลกเปลี่ยน
ตามมาตรฐาน CRS ของ OECD ข้อมูลที่รายงานสำหรับบัญชีบุคคลธรรมดาประกอบด้วย ชื่อ ที่อยู่ ประเทศที่มีถิ่นที่อยู่ทางภาษี เลขประจำตัวผู้เสียภาษี วันเกิด เลขที่บัญชี ชื่อและเลขประจำตัวของสถาบันการเงิน ยอดคงเหลือหรือมูลค่าบัญชี ณ สิ้นปีหรือวันปิดบัญชี และสำหรับบัญชีดูแลสินทรัพย์ ยอดรวมดอกเบี้ย เงินปันผล รายได้อื่น และเงินรับจากการขายหรือไถ่ถอนสินทรัพย์ บัญชีเงินฝากรายงานยอดดอกเบี้ยรวม
ข้อมูลเหล่านี้ไม่ได้บอกว่าเงินส่วนใดเป็นเงินต้น ส่วนใดเป็นกำไร ส่วนใดเกิดก่อนหรือหลังปี 2567 หรือส่วนใดถูกโอนเข้าประเทศไทยแล้ว "เงินรับจากการขาย" ก็เป็นยอดรวมก่อนหักต้นทุน ไม่ใช่กำไรจากการขาย ผู้มีเงินได้จึงต้องเป็นฝ่ายแยกข้อมูลเหล่านี้ด้วยหลักฐานของตนเอง
5) โทษตามพระราชกำหนด
บุคคลที่ครอบครองข้อมูลแล้วไม่มาให้ถ้อยคำ ไม่ส่งคำชี้แจง หรือไม่ส่งข้อมูลตามคำสั่งอธิบดีโดยไม่มีเหตุอันสมควร และผู้มีหน้าที่รายงานที่ไม่ปฏิบัติตามคำสั่งอธิบดี อาจถูกปรับทางปกครองไม่เกิน 200,000 บาท ผู้ใดเจตนาแจ้งข้อความเท็จหรือปกปิดความจริงในการดำเนินการหรือให้ข้อมูลตามพระราชกำหนด มีโทษปรับตั้งแต่ 50,000 ถึง 500,000 บาท ผู้มีหน้าที่รายงานที่ไม่เก็บรักษาข้อมูลมีโทษปรับไม่เกิน 300,000 บาท และผู้เปิดเผยข้อมูลแก่ผู้อื่นโดยไม่ใช่ตามหน้าที่มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
สำหรับลูกค้าธนาคาร ประเด็นสำคัญคือการกรอกเอกสารรับรองตนเองให้ตรงความจริง เช่น ผู้ที่อยู่ไทยเกิน 180 วันแต่แจ้งว่ามีถิ่นที่อยู่ทางภาษีที่อื่นเพียงแห่งเดียวโดยไม่มีหลักฐาน เสี่ยงต่อโทษให้ข้อมูลเท็จ ความผิดฐานให้ข้อมูลเท็จและไม่เก็บข้อมูล อธิบดีมีอำนาจเปรียบเทียบได้
6) ภาษีไทยของเงินได้ต่างประเทศ: ป.161/2566 และ ป.162/2566
คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.161/2566 ลงวันที่ 15 กันยายน 2566 วางแนวว่า ผู้อยู่ในประเทศไทยตามมาตรา 41 วรรคสาม คืออยู่ในไทยรวม 180 วันขึ้นไปในปีภาษี ที่มีเงินได้พึงประเมินเนื่องจากหน้าที่งานหรือกิจการที่ทำในต่างประเทศ หรือจากทรัพย์สินในต่างประเทศ ตามมาตรา 41 วรรคสอง และนำเงินได้นั้นเข้ามาในไทยในปีภาษีใดก็ตาม ต้องนำมารวมคำนวณภาษีในปีที่นำเข้า คำสั่งนี้ใช้กับเงินได้ที่นำเข้ามาตั้งแต่ 1 มกราคม 2567
คำสั่งที่ ป.162/2566 ลงวันที่ 20 พฤศจิกายน 2566 เพิ่มความว่าหลักนี้ไม่ใช้กับเงินได้ที่เกิดขึ้นก่อนวันที่ 1 มกราคม 2567 คำถาม–คำตอบของกรมสรรพากรสรุปองค์ประกอบไว้สองข้อ คือ มีเงินได้จากต่างประเทศตั้งแต่ 1 มกราคม 2567 ในปีที่อยู่ไทยตั้งแต่ 180 วัน และนำเงินได้นั้นเข้ามาในปีนั้นหรือปีต่อ ๆ มา
ถ้าประเทศแหล่งเงินได้มีอนุสัญญาภาษีซ้อนกับไทยและเก็บภาษีไว้แล้ว ผู้มีเงินได้นำภาษีนั้นมาเป็นเครดิตได้ตามหลักเกณฑ์ในอนุสัญญา กรมสรรพากรเผยแพร่คู่มือเครื่องมือช่วยคำนวณเครดิตภาษีเงินได้จากต่างประเทศเมื่อพฤศจิกายน 2568 ซึ่งอธิบายเพดานเครดิตตามกฎหมายไทยด้วย
7) เตรียมหลักฐานก่อนข้อมูลถูกนำมาเทียบกับ ภ.ง.ด.90
เมื่อกรมสรรพากรได้รับข้อมูลบัญชีต่างประเทศของผู้มีถิ่นที่อยู่ในไทย ข้อมูลนั้นใช้เทียบกับแบบที่ยื่นได้ ผู้มีเงินได้จึงควรทำตารางรายปีที่แยกให้ชัดว่าเงินแต่ละก้อนที่โอนเข้าไทยมาจากอะไรและเกิดเมื่อใด
- •นับวันที่อยู่ในไทยแต่ละปีภาษีจากหนังสือเดินทางหรือข้อมูลตรวจคนเข้าเมือง เพื่อยืนยันสถานะ 180 วัน
- •แยกเงินต้นหรือเงินออมเดิม ออกจากดอกเบี้ย เงินปันผล และกำไรจากการขาย โดยใช้ statement สิ้นปี 2566 เป็นจุดตั้งต้นของเงินที่เกิดก่อน 1 มกราคม 2567
- •เก็บใบยืนยันการซื้อขาย หนังสือรับรองดอกเบี้ยหรือเงินปันผล หลักฐานภาษีที่ถูกหักในต่างประเทศ และอัตราแลกเปลี่ยนวันรับเงิน
- •บันทึกการโอนเข้าไทยทุกครั้ง พร้อมระบุว่าเป็นเงินก้อนใด หลีกเลี่ยงการโอนเงินต้นและรายได้ปนกันในรายการเดียว
ตัวอย่าง: บัญชีหลักทรัพย์ในสิงคโปร์
นาย ก. อยู่ในไทยมากกว่า 180 วันทุกปี มีบัญชีหลักทรัพย์ในสิงคโปร์ ณ สิ้นปี 2566 มีเงินสดในบัญชี 100,000 ดอลลาร์สิงคโปร์ ซึ่งเป็นเงินออมจากการทำงานก่อนปี 2567 ในปี 2568 ได้เงินปันผล 4,000 ดอลลาร์สิงคโปร์ และในปี 2569 โอนเงิน 30,000 ดอลลาร์สิงคโปร์เข้าบัญชีในไทย
ข้อมูล CRS ที่ไทยได้รับจะแสดงยอดคงเหลือสิ้นปีและเงินปันผลรวม แต่ไม่แสดงว่าเงิน 30,000 ดอลลาร์ที่โอนเข้าปี 2569 เป็นก้อนใด ถ้านาย ก. แสดงได้ด้วย statement ว่าเงินที่โอนมาจากเงินออมก่อนปี 2567 เงินนั้นไม่อยู่ในหลักของ ป.161 ตามที่ ป.162 ยกเว้นไว้ แต่ถ้าโอนเงินปันผล 4,000 ดอลลาร์ที่เกิดปี 2568 เข้ามาในปี 2569 ต้องนำมารวมคำนวณใน ภ.ง.ด.90 ปีภาษี 2569 และพิจารณาเครดิตภาษีตามอนุสัญญาไทย–สิงคโปร์ถ้ามีภาษีที่ถูกเก็บ
ตัวอย่างนี้แสดงหลักการเท่านั้น การนับว่าเงินที่โอนเป็นก้อนใดต้องมีหลักฐานรองรับ และควรให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจข้อเท็จจริงของแต่ละราย
สิ่งที่ยังต้องติดตาม
ข้อเสนอให้ยกเว้นภาษีเงินได้ต่างประเทศที่นำเข้าภายในปีเดียวกันหรือปีถัดไป ยังไม่เป็นกฎหมายที่ใช้บังคับ ณ วันที่ตรวจ บทความนี้จึงยึดคำสั่ง ป.161/2566 และ ป.162/2566 และจะปรับเมื่อมีกฎหมายหรือประกาศใหม่
สรุป
CRS ทำให้กรมสรรพากรเห็นบัญชีต่างประเทศ แต่ไม่ได้ตัดสินว่ายอดใดเป็นเงินได้ที่ต้องเสียภาษี สิ่งที่ผู้มีเงินได้ควบคุมได้คือการกรอกเอกสารรับรองตนเองให้ตรงความจริง และการมีตารางแยกเงินต้น รายได้ ปีที่เกิด และวันที่นำเข้า ทีมบัญชีของเราช่วยจัดทำตารางกระทบยอดจาก statement ต่างประเทศ และเตรียม ภ.ง.ด.90 ตามข้อเท็จจริงได้ สอบถามเจ้าหน้าที่เพื่อขอใบเสนอราคา
ติดต่อขอคำปรึกษาคำถามที่พบบ่อย
ยอดเงินที่ CRS รายงานถือเป็นเงินได้ทั้งหมดหรือไม่?+
ไม่ใช่ CRS รายงานยอดคงเหลือ ดอกเบี้ย เงินปันผล และเงินรับจากการขายรวม ซึ่งไม่แยกเงินต้นกับกำไร และไม่บอกว่าเงินถูกนำเข้าไทยหรือไม่ ภาระภาษีพิจารณาตามมาตรา 41 และคำสั่ง ป.161/2566 กับ ป.162/2566
ธนาคารไทยต้องรายงานข้อมูลเมื่อใด?+
ผู้มีหน้าที่รายงานต้องรายงานข้อมูลบัญชีต่อกรมสรรพากรภายในวันที่ 30 มิถุนายนของปีถัดไป และเก็บข้อมูล 6 ปีนับแต่สิ้นปีปฏิทินที่การตรวจบัญชีเสร็จสิ้น
ถ้ากรอกเอกสารรับรองตนเองไม่ตรงความจริงมีโทษไหม?+
มี ผู้ที่เจตนาแจ้งข้อความเท็จหรือปกปิดความจริงในการให้ข้อมูลตามพระราชกำหนดมีโทษปรับ 50,000–500,000 บาท และอธิบดีมีอำนาจเปรียบเทียบได้
เงินออมในต่างประเทศก่อนปี 2567 ต้องเสียภาษีเมื่อโอนเข้าไทยหรือไม่?+
คำสั่ง ป.162/2566 กำหนดว่าหลักของ ป.161/2566 ไม่ใช้กับเงินได้ที่เกิดขึ้นก่อน 1 มกราคม 2567 แต่ผู้มีเงินได้ต้องมีหลักฐานแสดงว่าเงินที่โอนเป็นเงินได้ที่เกิดก่อนวันนั้น
อยู่ไทยไม่ถึง 180 วัน ไม่ต้องเสียภาษีไทยเลยหรือไม่?+
หลัก ป.161/2566 ใช้กับผู้อยู่ในประเทศไทยตั้งแต่ 180 วัน แต่ผู้ที่อยู่ไม่ถึงยังต้องเสียภาษีเงินได้จากแหล่งในประเทศไทยตามมาตรา 41 วรรคหนึ่ง เช่น ค่าจ้างจากงานที่ทำในไทย
ที่ดินหรือคอนโดในต่างประเทศถูกรายงานผ่าน CRS ไหม?+
กฎกระทรวงไม่รวมผลประโยชน์โดยตรงในอสังหาริมทรัพย์ที่ไม่มีลักษณะเป็นหนี้ไว้ในสินทรัพย์ทางการเงิน แต่บัญชีที่รับค่าเช่าหรือเงินขายอสังหาฯ เป็นบัญชีทางการเงินที่อาจถูกรายงาน
บทความที่เกี่ยวข้อง
ดูทั้งหมด →