Audit / Benchmark
ขอใบเสนอราคาสอบบัญชี SME: ขอบเขตงาน ปัจจัยความเสี่ยง และข้อมูลที่ควรเตรียม
คำตอบสั้น
งานสอบบัญชีของบริษัทจำกัดต้องทำโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตามมาตรฐานการสอบบัญชี (TSA ซึ่งสอดคล้องกับ ISA) ผู้สอบต้องประเมินความเสี่ยงที่งบจะแสดงข้อมูลขัดต่อข้อเท็จจริงอันเป็นสาระสำคัญ แล้วกำหนดวิธีตรวจให้ตอบความเสี่ยงนั้น ขอบเขตงานจึงขึ้นกับความซับซ้อนของรายการ สินค้าคงเหลือ รายการกับบุคคลที่เกี่ยวข้อง และความพร้อมของเอกสาร การส่งงบทดลอง รายละเอียดบัญชีสำคัญ และข้อมูลกิจการให้ครบตั้งแต่ขอใบเสนอราคา ช่วยให้ประเมินงานได้ตรงขึ้น
เจ้าของ SME มักเทียบใบเสนอราคาสอบบัญชีจากตัวเลขอย่างเดียว ทั้งที่แต่ละใบอาจตั้งสมมติฐานขอบเขตงานต่างกัน บทความนี้อธิบายว่าผู้สอบบัญชีใช้อะไรประเมินงาน มาตรฐานใดกำกับ และเอกสารใดที่ควรเตรียมก่อนขอใบเสนอราคา เพื่อให้เปรียบเทียบได้อย่างเป็นธรรม
1) กรอบกฎหมายและมาตรฐาน
บริษัทจำกัดต้องให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจและแสดงความเห็นต่องบการเงิน และที่ประชุมผู้ถือหุ้นสามัญประจำปีเป็นผู้แต่งตั้งผู้สอบบัญชีและกำหนดค่าตอบแทน (ป.พ.พ. มาตรา 1209) งบของกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะส่วนใหญ่จัดทำตาม TFRS for NPAEs ส่วนงานตรวจต้องเป็นไปตามมาตรฐานการสอบบัญชีที่สภาวิชาชีพบัญชีประกาศ
มาตรฐานการสอบบัญชีกำหนดให้ผู้สอบทำความเข้าใจกิจการ ประเมินความเสี่ยง และได้หลักฐานที่เหมาะสมเพียงพอ งานจึงไม่ใช่การตรวจทุกเอกสาร แต่เป็นการตรวจที่ออกแบบตามความเสี่ยงของแต่ละกิจการ
2) ปัจจัยที่ทำให้งานตรวจมากขึ้น
ปัจจัยเหล่านี้เพิ่มจำนวนวิธีตรวจหรือระดับผู้รับผิดชอบที่ต้องใช้
- •สินค้าคงเหลือที่มีสาระสำคัญ ซึ่งผู้สอบต้องสังเกตการณ์การตรวจนับ
- •รายการกับบุคคลหรือบริษัทที่เกี่ยวข้อง เช่น เงินกู้ยืมกรรมการหรือค่าบริการระหว่างกัน
- •รายได้หลายแหล่งหรือการรับรู้รายได้ตามสัญญาระยะยาว
- •ปีแรกที่ตรวจ หรือเปลี่ยนผู้สอบ ซึ่งต้องตรวจยอดยกมา
- •บัญชีที่ยังไม่ได้กระทบยอด หรือเอกสารประกอบไม่ครบ
- •สิทธิ BOI ที่ต้องแยกกิจการในและนอกบัตร
3) ข้อมูลที่ควรส่งตอนขอใบเสนอราคา
ยิ่งข้อมูลครบ ใบเสนอราคายิ่งสะท้อนงานจริง และลดโอกาสค่างานเพิ่มภายหลัง
- •งบทดลองปีปัจจุบันและงบการเงินที่ตรวจแล้วปีก่อน
- •ลักษณะธุรกิจ จำนวนสาขา และจำนวนรายการขาย/ซื้อโดยประมาณต่อเดือน
- •ยอดสินค้าคงเหลือและวิธีตีราคา
- •รายการกับบุคคลที่เกี่ยวข้องและยอดคงค้าง
- •สถานะการกระทบยอดธนาคาร ลูกหนี้ เจ้าหนี้ และภาษี
- •รายงานของผู้สอบปีก่อน รวมถึงข้อสังเกตหรือความเห็นแบบมีเงื่อนไข (ถ้ามี)
4) เทียบใบเสนอราคาอย่างเป็นธรรม
ตรวจว่าแต่ละใบรวมงานอะไรบ้าง เช่น การสังเกตการณ์ตรวจนับสินค้า การส่งหนังสือยืนยันยอด การตรวจยอดยกมา การจัดทำงบการเงินและหมายเหตุ หรือการยื่นงบต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า และระบุเงื่อนไขค่างานเพิ่มเมื่อเอกสารไม่พร้อม ผู้สอบบัญชีต้องเป็นอิสระ จึงไม่ควรทำบัญชีและสอบบัญชีให้กิจการเดียวกันโดยคนเดียวกัน
สำหรับบริษัทจำกัดทั่วไปที่ไม่ใช่บริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ไม่มีข้อกำหนดทั่วไปให้หมุนเวียนผู้สอบตามจำนวนปีแบบที่ใช้กับบริษัทจดทะเบียน แต่ควรตรวจข้อกำหนดเฉพาะหากกิจการอยู่ภายใต้หน่วยงานกำกับอื่น
แหล่งอ้างอิง
มาตรฐานและประกาศอาจปรับปรุง ควรตรวจฉบับปัจจุบัน
สรุป
ใบเสนอราคาสอบบัญชีที่ดีเริ่มจากข้อมูลที่ครบ: ลักษณะกิจการ ความเสี่ยงหลัก และสถานะเอกสาร เมื่อขอบเขตชัด การเปรียบเทียบจะเป็นธรรมและลดค่างานเพิ่ม ทีมงานจัดทำใบเสนอราคาเป็นรายกิจการหลังได้รับข้อมูล สอบถามเจ้าหน้าที่ได้
ติดต่อขอคำปรึกษาคำถามที่พบบ่อย
บริษัทจำกัดเล็ก ๆ ต้องเปลี่ยนผู้สอบบัญชีทุกกี่ปี?+
บริษัทจำกัดทั่วไปไม่มีข้อกำหนดหมุนเวียนตามจำนวนปีแบบบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ แต่ต้องแต่งตั้งผู้สอบในที่ประชุมสามัญทุกปี และควรตรวจข้อกำหนดของหน่วยงานกำกับเฉพาะ (ถ้ามี)
ทำไมใบเสนอราคาแต่ละที่ต่างกันมาก?+
เพราะสมมติฐานขอบเขตงานต่างกัน เช่น รวมการตรวจนับสินค้า การตรวจยอดยกมา หรือการจัดทำงบหรือไม่ ควรขอรายละเอียดงานที่รวมและไม่รวมก่อนเทียบ
บทความที่เกี่ยวข้อง
ดูทั้งหมด →ปิดงบการเงินบริษัทจำกัด: ลำดับงานและกำหนดเวลาตามกฎหมาย
ไล่ลำดับตั้งแต่กระทบยอดก่อนสิ้นปี ตรวจสอบโดยผู้สอบบัญชี ประชุมผู้ถือหุ้น ส่งงบต่อ DBD และยื่น ภ.ง.ด.50 พร้อมมาตราที่กำหนดแต่ละขั้น
บัญชีร้านอาหาร: VAT, POS, ต้นทุนอาหาร และภาษีที่ต้องรู้
ฐาน VAT ของ service charge และราคาเมนู การขออนุมัติเครื่อง POS ต้นทุนอาหารและของเสีย ยอดขายผ่านแพลตฟอร์ม ทิปและประกันสังคม ภาษีร้านบุคคลธรรมดา ใบอนุญาตและภาษีป้าย พร้อมตัวอย่างคำนวณ 6 กรณี
กระทบยอด Shopee/Lazada/TikTok Shop กับบัญชี VAT และภาษี
แยกยอดโอนออกเป็นยอดขาย คูปอง ค่าธรรมเนียม และค่าขนส่ง กำหนดเดือนภาษีของ COD ออกใบลดหนี้เมื่อคืนสินค้า หัก ณ ที่จ่ายค่าบริการแพลตฟอร์ม และติดตามเกณฑ์ VAT พร้อมตัวอย่างคำนวณ 7 กรณี