ร้านหน้าร้าน+ออนไลน์: คุมสต็อก VAT และเอกสารภาษี

1) ทะเบียนสินค้าชุดเดียว แยกจำนวนตามที่เก็บ

สินค้าหนึ่งรหัสควรมีจำนวนคงเหลือแยกตามตำแหน่ง เช่น หน้าร้านแต่ละสาขา คลังหลัก คลังที่ฝากไว้กับผู้ให้บริการภายนอก สินค้าระหว่างโอนย้าย และพื้นที่กักสินค้าชำรุด ผลรวมทุกตำแหน่งต้องเท่ากับยอดสินค้าคงเหลือในบัญชีแยกประเภท ถ้าโปรแกรมหน้าร้านกับโปรแกรมออนไลน์เป็นคนละระบบ ให้เลือกระบบเดียวเป็นต้นฉบับของจำนวน แล้วให้ระบบอื่นรับตัวเลขจากต้นฉบับ ไม่ใช่ต่างคนต่างตัดสต็อก

ประมวลรัษฎากรมาตรา 77/1(20) นิยามสถานประกอบการให้รวมสถานที่ที่ใช้ผลิตหรือเก็บสินค้าเป็นประจำ และมาตรา 87 กำหนดให้ผู้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มที่ขายสินค้าจัดทำรายงานภาษีขาย รายงานภาษีซื้อ และรายงานสินค้าและวัตถุดิบแยกเป็นรายสถานประกอบการ โดยลงรายการภายในสามวันทำการนับแต่วันที่ได้มาหรือจำหน่ายสินค้า ร้านที่เปิดสาขาหรือเช่าคลังเพิ่มจึงต้องตรวจหน้าที่แจ้งเพิ่มสถานประกอบการด้วย ส่วนสินค้าที่ฝากไว้ในคลังของผู้อื่น ควรสอบถามสำนักงานสรรพากรพื้นที่ว่าต้องแจ้งเป็นสถานประกอบการหรือไม่ เพราะขึ้นกับข้อเท็จจริงของการใช้สถานที่

• •สินค้าชุดที่ขายบนแพลตฟอร์มต้องตัดสต็อกตามชิ้นส่วนจริงในชุด ไม่ใช่ตัดรหัสชุดซึ่งไม่มีของอยู่บนชั้น
• •สินค้าที่ส่งแบบเก็บเงินปลายทางยังเป็นของร้านจนกว่าจะส่งมอบ ควรอยู่ในตำแหน่งระหว่างขนส่ง ไม่ใช่ถูกตัดออกตั้งแต่วันแพ็กของ
• •สินค้าชำรุดหรือรอตรวจสภาพให้ย้ายเข้าตำแหน่งกักแยก เพื่อไม่ให้ระบบเปิดขายของที่ส่งให้ลูกค้าไม่ได้

• ประมวลรัษฎากร มาตรา 77–79 (นิยามสถานประกอบการ มาตรา 77/1(20))
• ประมวลรัษฎากร มาตรา 87–90 (รายงานภาษีและรายงานสินค้าและวัตถุดิบ)

2) ภาษีขายเกิดเมื่อใดในแต่ละช่องทาง

มาตรา 78(1) กำหนดว่าความรับผิดภาษีมูลค่าเพิ่มจากการขายสินค้าเกิดเมื่อส่งมอบสินค้า เว้นแต่ก่อนส่งมอบได้โอนกรรมสิทธิ์ ได้รับชำระราคา หรือได้ออกใบกำกับภาษี ความรับผิดจะเกิดเมื่อมีการกระทำนั้นตามส่วนที่เกิดขึ้น หน้าร้านที่ลูกค้าจ่ายเงินและรับของพร้อมกัน ภาษีขายจึงเกิดทันที คำสั่งซื้อออนไลน์ที่ลูกค้าโอนเงินให้ร้านก่อนแพ็กของ ภาษีขายเกิดตั้งแต่วันรับเงิน ส่วนการเก็บเงินปลายทางมักเกิดเมื่อส่งมอบ

กรณีขายผ่านแพลตฟอร์มที่รับเงินจากลูกค้าแล้วพักไว้ก่อนโอนให้ร้าน ให้ตรวจสัญญาผู้ขายว่าแพลตฟอร์มรับเงินในฐานะตัวแทนรับชำระแทนร้านหรือไม่ หากใช่ จุดเกิดภาษีอาจเป็นวันที่ลูกค้าชำระ ไม่ใช่วันที่เงินเข้าบัญชีร้าน เมื่อยอดขายสูงควรยืนยันแนวทางกับผู้สอบบัญชีหรือขอหารือกรมสรรพากร แล้วใช้หลักเดียวกันทุกเดือน

จุดเกิดภาษีกับจุดรับรู้รายได้ทางบัญชีไม่จำเป็นต้องเป็นวันเดียวกัน คำสั่งซื้อที่รับเงินแล้วแต่ยังไม่ส่งของ ณ สิ้นเดือน อาจต้องรวมในภาษีขายของเดือนนั้น ขณะที่ในงบการเงินยังเป็นเงินรับล่วงหน้าจนกว่าการควบคุมหรือความเสี่ยงในสินค้าจะโอนไปยังลูกค้าตามมาตรฐานการรายงานทางการเงินที่กิจการใช้

• ประมวลรัษฎากร มาตรา 77–79 (มาตรา 78 ความรับผิดภาษีมูลค่าเพิ่ม)

3) ใบกำกับภาษี ส่วนลด และโปรโมชันที่ใช้ร่วมกันหลายช่องทาง

มาตรา 86/6 ให้ผู้จดทะเบียนที่ประกอบกิจการค้าปลีกออกใบกำกับภาษีอย่างย่อได้ แต่ตัวแทนของผู้จดทะเบียนออกใบอย่างย่อไม่ได้ ใบอย่างย่อต้องระบุอย่างน้อยคำว่าใบกำกับภาษี ชื่อหรือชื่อย่อและเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของร้าน เลขลำดับ รายการสินค้า และราคาที่ระบุชัดว่ารวมภาษีแล้ว หากต้องการใช้เครื่องบันทึกการเก็บเงินหรือระบบ POS ออกใบอย่างย่อ ต้องยื่นคำขออนุมัติต่ออธิบดีกรมสรรพากรก่อนใช้งาน ลูกค้าที่จดทะเบียนภาษีและต้องการใช้ภาษีซื้อควรได้รับใบกำกับภาษีเต็มรูปที่มีรายการตามมาตรา 86/4

มาตรา 79 วรรคสาม (1) ไม่ให้นำส่วนลดที่ผู้จดทะเบียนลดให้ขณะขาย และแสดงการหักไว้ชัดแจ้งในใบกำกับภาษี มารวมเป็นฐานภาษี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4878/2548 ยืนยันหลักนี้กับส่วนลดตามปกติทางการค้า แต่ฐานภาษีตามมาตรา 79 วรรคแรกคือมูลค่าทั้งหมดที่ผู้ประกอบการได้รับหรือพึงได้รับ ส่วนลดที่แพลตฟอร์มหรือคู่ค้าออกเงินชดเชยให้ร้านภายหลังจึงไม่ทำให้ฐานภาษีลดลงเท่ากับส่วนลดที่ลูกค้าเห็น ร้านต้องเก็บข้อมูลว่าส่วนลดแต่ละรายการใครเป็นผู้ออกเงิน

โปรโมชันเดียวที่ใช้ได้ทั้งหน้าร้านและออนไลน์ควรมีรหัสเดียวกันในทุกระบบ เพื่อให้รายงานภาษีขายแยกได้ว่าส่วนลดใดเป็นของร้านและส่วนใดได้รับเงินชดเชยจากผู้อื่น

• ประมวลรัษฎากร มาตรา 77–79 (มาตรา 79 ฐานภาษีและส่วนลด)
• ประมวลรัษฎากร มาตรา 86–86/14 (ใบกำกับภาษีอย่างย่อ มาตรา 86/6)
• กรมสรรพากร — คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4878/2548 เรื่องส่วนลด

4) รับคืนและเปลี่ยนสินค้าข้ามช่องทาง

เมื่อลูกค้าซื้อออนไลน์แล้วนำสินค้ามาคืนที่หน้าร้าน ภาษีขายที่เคยรวมคำนวณไปแล้วลดลงตามมาตรา 82/10 มาตรา 86/10 ให้ออกใบลดหนี้ในเดือนภาษีที่มีการรับคืน หรือเดือนถัดไปหากมีเหตุจำเป็น และใบลดหนี้ต้องอ้างถึงใบกำกับภาษีเดิมพร้อมเหตุผลที่ลดมูลค่า ร้านจึงควรค้นใบกำกับภาษีเดิมได้จากเลขคำสั่งซื้อ ไม่ว่าลูกค้าจะคืนที่ช่องทางใด

ด้านสต็อก สินค้าที่รับคืนต้องตรวจสภาพก่อนเข้าตำแหน่งขาย ถ้าสภาพดีให้รับเข้าที่ต้นทุนเดิม ถ้าชำรุดให้เข้าตำแหน่งกักและรอดำเนินการตามหัวข้อที่ 5 การรับของคืนต้องบันทึกในรายงานสินค้าของสถานประกอบการที่รับของเข้าจริง หากรับคืนที่สาขาแต่ระบบบันทึกเข้าคลังหลัก รายงานของทั้งสองแห่งจะผิดพร้อมกัน

• •คืนผ่านแพลตฟอร์ม: เงินคืนมักหักจากยอดค้างรับของแพลตฟอร์ม ไม่ใช่จ่ายจากเงินสดหน้าร้าน
• •เปลี่ยนสินค้าชนิดเดียวกัน: บันทึกรับคืนและจ่ายออกเป็นสองรายการ เพื่อให้รหัสสินค้าและสภาพสินค้าตรงกับของจริง
• •เปลี่ยนเป็นสินค้าราคาต่างกัน: ส่วนต่างที่ลูกค้าจ่ายเพิ่มหรือได้คืนต้องมีใบเพิ่มหนี้หรือใบลดหนี้รองรับ

• ประมวลรัษฎากร มาตรา 80–82 (มาตรา 82/10 การลดภาษีขาย)
• ประมวลรัษฎากร มาตรา 86–86/14 (มาตรา 86/10 ใบลดหนี้)

5) สินค้าขาด สินค้าชำรุด และการทำลายที่ตัดเป็นรายจ่ายได้

มาตรา 77/1(8)(จ) ให้ถือว่าการมีสินค้าขาดจากรายงานสินค้าและวัตถุดิบตามมาตรา 87(3) เป็นการขาย และมาตรา 79/3(3) ให้ใช้ราคาตลาดในวันที่ความรับผิดเกิดขึ้นเป็นฐานภาษี ก่อนสรุปว่าขาดจริง ให้ไล่หาสาเหตุที่พบบ่อยก่อน เช่น โอนย้ายระหว่างสาขาที่ยังไม่รับเข้า สินค้าคืนที่ยังไม่บันทึก หรือรหัสสินค้าชุดที่ตัดผิด ส่วนที่หาสาเหตุไม่ได้ต้องนำไปคำนวณภาษีขาย

สินค้าเสื่อมคุณภาพ มีตำหนิ หมดสมัยนิยม หรือหมดอายุ ตัดต้นทุนเป็นรายจ่ายได้เมื่อทำลายตามคำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.79/2541 ซึ่งแก้ไขโดย ป.84/2542 สินค้าที่เก็บรอทำลายพร้อมกันได้ ต้องแจ้งสรรพากรพื้นที่หรือสรรพากรจังหวัดล่วงหน้า 30 วันก่อนวันทำลาย และเจ้าหน้าที่อาจไปดูการทำลายด้วย ส่วนสินค้าที่โดยสภาพเก็บไว้ไม่ได้ หนังสือตอบข้อหารือ กค 0706/308 อธิบายว่าเมื่อผู้มีอำนาจอนุมัติแล้ว ให้ฝ่ายคลังสินค้า ฝ่ายบัญชี ฝ่ายขายหรือฝ่ายตรวจสอบร่วมเป็นพยาน และเชิญผู้สอบบัญชีมาเป็นพยาน การทำลายตามหลักเกณฑ์ไม่ถือเป็นการขาย และตัดต้นทุนที่เหลือเป็นรายจ่ายได้

การนำสินค้าชำรุดไปบริจาคหรือแจกไม่ใช่การทำลาย และโดยทั่วไปเข้าความหมายของการขายตามมาตรา 77/1(8) เว้นแต่เข้าข้อยกเว้นเฉพาะ ส่วนการตีราคาสินค้าคงเหลือสิ้นรอบบัญชี มาตรา 65 ทวิ(6) ให้ใช้ราคาทุนหรือราคาตลาดแล้วแต่อย่างใดจะต่ำกว่า และเมื่อเลือกวิธีคำนวณราคาทุน เช่น เข้าก่อนออกก่อน หรือถัวเฉลี่ย แล้วต้องใช้ต่อไป เว้นแต่ได้รับอนุมัติจากอธิบดีให้เปลี่ยน

• กรมสรรพากร — คำสั่ง ป.79/2541 การทำลายสินค้า
• กรมสรรพากร — คำสั่ง ป.84/2542 (แจ้งล่วงหน้า 30 วัน)
• กรมสรรพากร — ข้อหารือ กค 0706/308 การทำลายสินค้า
• กรมสรรพากร — มาตรา 65 ทวิ การตีราคาสินค้าคงเหลือ

6) สินค้านำเข้า: ต้นทุนถึงคลังหลังปี 2569

ประกาศกรมศุลกากรที่ 219/2568 ยกเลิกประกาศที่ 191/2561 และกำหนดให้ของนำเข้าที่ได้รับยกเว้นอากรเหลือเฉพาะของที่แต่ละรายมีราคาศุลกากรไม่เกิน 1 บาท มีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 ร้านที่สั่งสินค้ามูลค่าต่ำจากต่างประเทศมาขายต่อจึงต้องคำนวณอากรตามพิกัดของสินค้าแต่ละประเภท และควรตรวจพิกัดก่อนตั้งราคาขาย

มาตรา 79/2(1) ให้ฐานภาษีมูลค่าเพิ่มของการนำเข้าเท่ากับราคา CIF บวกอากรขาเข้า ภาษีสรรพสามิต และค่าธรรมเนียมอื่นที่กฎหมายกำหนด มาตรา 77/1(22) ให้ใบเสร็จรับเงินของกรมศุลกากรเป็นใบกำกับภาษีเฉพาะส่วนที่เป็นภาษีมูลค่าเพิ่ม ผู้จดทะเบียนที่นำเข้าในนามบริษัทจึงใช้ภาษีที่จ่ายตอนนำเข้าเป็นภาษีซื้อได้ ภาษีนั้นจึงไม่ใช่ต้นทุนสินค้า ส่วนการสั่งผ่านบัญชีส่วนตัวของเจ้าของร้านทำให้บริษัทไม่มีหลักฐานต้นทุนและภาษีซื้อในชื่อตนเอง

ตัวอย่าง: นำเข้า 1,000 ชิ้น ราคา CIF 100,000 บาท สมมติอัตราอากร 20% (อัตราจริงขึ้นกับพิกัด) อากรขาเข้า 20,000 บาท ฐานภาษีนำเข้า 120,000 บาท ภาษีมูลค่าเพิ่มนำเข้า 8,400 บาท ค่าขนส่งจากด่านถึงคลังก่อนภาษี 3,000 บาท ต้นทุนสินค้าจึงเท่ากับ 123,000 บาท หรือชิ้นละ 123 บาท โดยภาษี 8,400 บาทบันทึกเป็นภาษีซื้อ

• กรมศุลกากร — ประกาศที่ 219/2568 ของนำเข้าที่ได้รับยกเว้นอากร
• ประมวลรัษฎากร มาตรา 77–79 (มาตรา 77/1(22) และ 79/2 ฐานภาษีนำเข้า)

7) ตัวอย่างปิดสต็อกสิ้นเดือน และภาษีหัก ณ ที่จ่ายค่าบริการ

สินค้ารหัสเดียว ยกมาต้นเดือน 200 ชิ้น ต้นทุนชิ้นละ 118 บาท (23,600 บาท) รับเข้าล็อตนำเข้าจากหัวข้อที่ 6 อีก 1,000 ชิ้น ชิ้นละ 123 บาท (123,000 บาท) ขายหน้าร้าน 380 ชิ้น Shopee 300 ชิ้น Lazada 150 ชิ้น TikTok Shop 70 ชิ้น รวม 900 ชิ้น รับคืนสภาพดี 15 ชิ้น ยอดตามรายงานสินค้าจึงเหลือ 315 ชิ้น นับจริงได้ชิ้นที่ขายได้ 308 ชิ้น และอยู่ในพื้นที่กักชำรุด 5 ชิ้น รวม 313 ชิ้น ขาด 2 ชิ้น

ใช้วิธีเข้าก่อนออกก่อน ชิ้นที่เหลือทั้ง 313 ชิ้นมาจากล็อตนำเข้า มูลค่าสินค้าคงเหลือ 38,499 บาท ต้นทุนที่ออกจากบัญชีรวม 108,101 บาท ประกอบด้วยต้นทุนขายสุทธิ 885 ชิ้น 107,855 บาท และต้นทุนสินค้าขาด 2 ชิ้น 246 บาท ถ้าหาสาเหตุไม่ได้และราคาตลาดก่อนภาษีชิ้นละ 280 บาท ต้องรวมฐานภาษี 560 บาทและภาษีขาย 39.20 บาทในเดือนนั้น สินค้าชำรุด 5 ชิ้นต้นทุน 615 บาทยังอยู่ในสินค้าคงเหลือจนกว่าจะทำลายตามหัวข้อที่ 5

เมื่อร้านเป็นนิติบุคคลและจ่ายค่าบริการให้บริษัทแพลตฟอร์มในไทย คำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 ข้อ 12/1 กำหนดให้หักภาษี 3% และค่าขนส่งตามข้อ 12/4 หัก 1% สำหรับยอดตามสัญญาตั้งแต่ 1,000 บาทตามข้อ 12/7 เช่น เดือนนั้นแพลตฟอร์มเรียกเก็บตามใบกำกับภาษี 20,000 บาท ต้องหัก 600 บาท และเรียกเก็บค่าขนส่ง 5,000 บาท ต้องหัก 50 บาท แล้วนำส่งด้วย ภ.ง.ด.53 ภายใน 7 วันนับแต่สิ้นเดือนที่จ่าย หรือตามกำหนดยื่นทางอินเทอร์เน็ตที่ขยายไว้ เนื่องจากแพลตฟอร์มหักค่าบริการจากยอดโอนไปแล้ว ร้านต้องทำตามขั้นตอนส่งหนังสือรับรองและขอรับเงินส่วนที่หักคืนตามที่แพลตฟอร์มกำหนด ร้านที่เป็นบุคคลธรรมดาไม่มีหน้าที่หักตามข้อนี้

ค่าตอบแทนนักรีวิวหรือผู้แนะนำสินค้าต้องแยกตามลักษณะงานจริงก่อนเลือกอัตรา ค่านายหน้าที่จ่ายบุคคลธรรมดาเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(2) ซึ่งผู้จ่ายต้องคำนวณหักตามมาตรา 50(1) แบบอัตราก้าวหน้า ไม่ใช่อัตรา 3% ตายตัว ส่วนค่าโฆษณาที่นิติบุคคลจ่ายหัก 2% ตามข้อ 10 ของคำสั่งเดียวกัน

• กรมสรรพากร — คำสั่ง ท.ป.4/2528 การหักภาษี ณ ที่จ่าย
• Shopee Seller Center — ภาษีหัก ณ ที่จ่ายสำหรับผู้ขาย