บัญชี–ภาษีคริปโตและสินทรัพย์ดิจิทัล

เราเริ่มจากทำบัญชีรายการทั้งหมดเป็นไฟล์เดียว โดยดึงประวัติจากศูนย์ซื้อขายทุกแห่งที่ใช้ ประวัติการโอนเข้าออกกระเป๋าเงินส่วนตัว และรายการฝากถอนเงินบาทกับบัญชีธนาคาร ทุกบรรทัดต้องมีวันเวลา ประเภทเหตุการณ์ ปริมาณ ราคาที่ใช้อ้างอิง และค่าธรรมเนียม จุดที่คนทำเองมักพลาดคือการโอนระหว่างกระเป๋าเงินของตัวเอง ซึ่งไม่ใช่การขายแต่ถ้าไม่จับคู่ให้ตรงจะถูกนับซ้ำเป็นรายการขายและทำให้ยอดเกินความจริงหลายเท่า

เมื่อข้อมูลครบแล้วเราตรวจความสมบูรณ์ด้วยการกระทบยอดปริมาณคงเหลือของแต่ละสกุลกับยอดที่เห็นในกระเป๋าเงินและในศูนย์ซื้อขาย ณ วันสิ้นปี ถ้าปริมาณไม่ตรงย่อมหมายความว่ามีรายการหายไป และการคำนวณภาษีที่ทำจากข้อมูลไม่ครบจะต้องแก้ทั้งชุดในภายหลัง ขั้นตอนนี้ใช้เวลามากที่สุดในงานทั้งหมด แต่เป็นขั้นตอนที่ทำให้ตัวเลขสุดท้ายชี้แจงได้เมื่อมีคำถาม

ต้นทุนของสินทรัพย์ดิจิทัลคำนวณได้หลายวิธี ที่ใช้กันมากคือวิธีเข้าก่อนออกก่อนและวิธีต้นทุนถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ หลักสำคัญคือเลือกวิธีใดต้องใช้อย่างต่อเนื่องตลอดปีและตลอดสกุลนั้น ไม่สลับไปมาเพื่อให้ผลลัพธ์ต่ำที่สุดในแต่ละรายการ เพราะการสลับวิธีทำให้ตัวเลขทั้งชุดขาดความน่าเชื่อถือ เราจัดทำกระดาษทำการที่แสดงต้นทุนคงเหลือหลังทุกรายการ เพื่อให้เห็นเส้นทางการคำนวณตั้งแต่ต้นปีถึงสิ้นปี

การแยกประเภทเงินได้สำคัญไม่น้อยกว่าตัวเลข ผลต่างจากการขายเพื่อเก็งกำไรกับผลตอบแทนที่ได้รับเป็นงวดจากการฝากหรือวางค้ำประกันมีลักษณะไม่เหมือนกัน และเหรียญที่ได้รับเป็นค่าตอบแทนจากการทำงานหรือให้บริการต้องพิจารณาในฐานะค่าตอบแทนตามมูลค่าวันที่ได้รับ ไม่ใช่วันที่ขาย เราจึงจัดกลุ่มรายการตามลักษณะเหตุการณ์ก่อน แล้วจึงคำนวณ เพราะการรวมทุกอย่างเป็นก้อนเดียวมักทำให้ทั้งจำนวนเงินและวิธีเสียภาษีคลาดเคลื่อน

ผู้ที่ซื้อขายด้วยปริมาณและความถี่สูง ให้บริการที่ปรึกษาเกี่ยวกับสินทรัพย์ดิจิทัล หรือรับชำระค่าสินค้าและบริการเป็นสินทรัพย์ดิจิทัล มีลักษณะเป็นการประกอบธุรกิจ ซึ่งจะมีเรื่องที่ต้องดูเพิ่มทั้งการจัดทำบัญชี การรับรู้รายการเป็นเงินบาทตามวันเกิดรายการ และการพิจารณาว่ากิจกรรมใดอยู่ในขอบเขตที่ต้องมีใบอนุญาตตามกฎหมายที่กำกับดูแลสินทรัพย์ดิจิทัล เราจึงตรวจลักษณะกิจกรรมก่อนเสมอ ไม่ใช่เริ่มจากคำถามเรื่องอัตราภาษี

การย้ายกิจกรรมเข้าไปทำในนามนิติบุคคลไม่ใช่คำตอบเสมอไป ข้อดีคือหักค่าใช้จ่ายตามจริงได้และวางแผนได้เป็นระบบ ข้อเสียคือมีภาระจัดทำบัญชีและสอบบัญชีทุกปี และการโอนสินทรัพย์เข้าบริษัทเป็นเหตุการณ์ที่ต้องพิจารณาภาระภาษีในตัวของมันเอง เราจึงเปรียบเทียบภาระรวมทั้งสองทางบนสมมติฐานปริมาณการซื้อขายจริงของผู้ใช้บริการ แล้วให้ตัวเลขเป็นตัวตัดสิน ไม่ใช่ความรู้สึกว่ารูปแบบใดดูเป็นทางการกว่า