งานทะเบียนราษฎร สถานะบุคคล และคำร้องขอสัญชาติไทย

พระราชบัญญัติการทะเบียนราษฎร พ.ศ. 2534 กำหนดให้แจ้งการเกิดต่อนายทะเบียนภายในสิบห้าวันนับแต่วันเกิด ถ้าแจ้งเกินกำหนด ยังแจ้งได้แต่ต้องมีการสอบสวนพยานบุคคลและหลักฐาน เช่น หนังสือรับรองการเกิดจากโรงพยาบาล และอาจมีค่าปรับตามกฎหมาย

ผู้ที่มีชื่อในสูติบัตรแต่ไม่มีชื่อในทะเบียนบ้าน หรือตกหล่นจากทะเบียน ต้องยื่นคำร้องเพิ่มชื่อที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขต ซึ่งนายทะเบียนจะตรวจสอบหลักฐานการเกิดและการอยู่อาศัยจริง

พระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2508 ให้ผู้เกิดโดยบิดาหรือมารดาเป็นผู้มีสัญชาติไทยได้สัญชาติไทยโดยการเกิด ไม่ว่าจะเกิดในหรือนอกราชอาณาจักร บุตรที่เกิดต่างประเทศจึงควรแจ้งเกิดที่สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลไทย แล้วนำสูติบัตรไทยมาเพิ่มชื่อในทะเบียนบ้านเมื่อกลับประเทศไทย

ถ้าไม่ได้แจ้งเกิดที่สถานทูต ยังใช้สูติบัตรต่างประเทศที่ผ่านการรับรองและแปลเพื่อยื่นเพิ่มชื่อได้ แต่นายทะเบียนอาจขอหลักฐานความเป็นบิดามารดาเพิ่ม เช่น ทะเบียนสมรสหรือผลตรวจสารพันธุกรรมในบางกรณี

การแก้ชื่อ วันเกิด หรือรายการบิดามารดาที่ผิด ต้องมีเอกสารต้นทางที่ออกก่อนรายการผิด เช่น สูติบัตรฉบับเดิม หลักฐานการศึกษา หรือเอกสารราชการอื่น นายทะเบียนพิจารณาจากความต่อเนื่องของหลักฐาน ไม่ใช่คำยืนยันของผู้ร้องเพียงอย่างเดียว

ถ้านายทะเบียนมีคำสั่งไม่รับแจ้งหรือไม่แก้ไข ผู้ร้องอุทธรณ์ตามกฎหมายวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง และหากยังไม่ได้รับการแก้ไข อาจฟ้องต่อศาลปกครองได้ เราช่วยเรียงหลักฐานให้ครบก่อนยื่น เพื่อลดโอกาสถูกปฏิเสธ

การขอมีถิ่นที่อยู่ในราชอาณาจักร (Permanent Residence) ยื่นต่อสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ผู้ยื่นต้องถือวีซ่า Non-Immigrant และได้รับการขยายระยะเวลาอยู่ต่อติดต่อกันมาแล้วอย่างน้อย 3 ปี ณ วันยื่น และรัฐเปิดรับเฉพาะช่วงที่ประกาศในแต่ละปี โดยมีโควตาไม่เกิน 100 คนต่อสัญชาติต่อปี ประเภทที่ยื่นได้ เช่น ทำงาน ลงทุน มีครอบครัวเป็นคนไทย หรือผู้เชี่ยวชาญ

สายการทำงานโดยทั่วไปต้องมีใบอนุญาตทำงานต่อเนื่องและแสดงรายได้กับหลักฐานการเสียภาษีย้อนหลัง ผู้ยื่นจะถูกตรวจประวัติอาชญากรรม และต้องสัมภาษณ์โดยใช้ภาษาไทย เกณฑ์รายได้และเอกสารเปลี่ยนตามประกาศของแต่ละปี จึงควรตรวจรายการเอกสารฉบับล่าสุดของสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองก่อนเตรียมยื่น และใช้เวลาพิจารณานานหลายเดือนถึงหลายปี

การแปลงสัญชาติเป็นไทยอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2508 ยื่นต่อกระทรวงมหาดไทย มาตรา 10 กำหนดหลักว่าผู้ยื่นต้องบรรลุนิติภาวะ มีความประพฤติดี มีอาชีพเป็นหลักฐาน มีภูมิลำเนาในไทยต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 5 ปี และมีความรู้ภาษาไทย ส่วนใหญ่จึงต้องมีถิ่นที่อยู่ถาวรก่อน หญิงต่างชาติที่สมรสกับชายไทยมีช่องทางขอถือสัญชาติไทยตามสามีตามมาตรา 9 ซึ่งเป็นคนละขั้นตอนกับการแปลงสัญชาติ