ทะเบียนพาณิชย์บุคคลธรรมดา กับ บริษัทจำกัด เลือกแบบไหน
คำตอบสั้น
บุคคลธรรมดาเริ่มง่าย ค่าดูแลรายปีต่ำ แต่เจ้าของรับผิดในหนี้สินไม่จำกัด และเสียภาษีตามอัตราก้าวหน้าเงินได้บุคคลธรรมดาซึ่งไต่ขึ้นเร็วเมื่อกำไรโต ส่วนบริษัทจำกัดแยกทรัพย์สินออกจากตัวเจ้าของ เปิดทางให้จ้างชาวต่างชาติ ยื่นประมูลงาน และรับเงินลงทุนได้ แต่ต้องทำบัญชี ตรวจสอบงบ และยื่นแบบตามกำหนดทุกปี จุดตัดสินคือระดับกำไรที่คาดไว้และความจำเป็นต้องมีสถานะนิติบุคคล
ตารางเปรียบเทียบ
| หัวข้อ | ทะเบียนพาณิชย์ในนามบุคคลธรรมดา | บริษัทจำกัด (นิติบุคคล) |
|---|---|---|
| ความรับผิดในหนี้ | เจ้าของรับผิดด้วยทรัพย์สินส่วนตัวทั้งหมด | จำกัดเพียงมูลค่าหุ้นที่ยังส่งใช้ไม่ครบ |
| ฐานภาษี | อัตราก้าวหน้าเงินได้บุคคลธรรมดา หักค่าใช้จ่ายเหมาหรือตามจริง | ภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำไรสุทธิ มีอัตราลดหย่อนสำหรับ SME ตามเงื่อนไข |
| งบการเงินและผู้สอบบัญชี | ไม่ต้องส่งงบการเงิน แต่ต้องเก็บหลักฐานรายรับรายจ่าย | ต้องจัดทำบัญชี ให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจสอบ และนำส่งงบทุกปี |
| จ้างชาวต่างชาติ / ขอใบอนุญาตทำงาน | ทำได้ยากเพราะไม่มีทุนจดทะเบียนนิติบุคคลรองรับ | รองรับได้ตามอัตราทุนจดทะเบียนและจำนวนพนักงานไทย |
| ความน่าเชื่อถือต่อคู่ค้า | เหมาะกับงานขายปลีกและลูกค้ารายย่อย | จำเป็นเมื่อคู่ค้าเป็นบริษัทหรือหน่วยงานรัฐที่ต้องมีเอกสารนิติบุคคล |
| การเลิกกิจการ | แจ้งเลิกที่นายทะเบียนพาณิชย์ ขั้นตอนสั้น | ต้องจดเลิก ชำระบัญชี และปิดภาษีตามลำดับ ใช้เวลาหลายเดือน |
เลือกทางนี้เมื่อ — ทะเบียนพาณิชย์ในนามบุคคลธรรมดา
- รายได้ยังไม่สูงและกำไรต่อปีอยู่ในช่วงอัตราภาษีต้น ๆ
- ทำคนเดียว ไม่มีหุ้นส่วน และไม่มีแผนรับเงินลงทุน
- ธุรกิจไม่ก่อหนี้สินหรือความเสี่ยงต่อบุคคลที่สาม
เลือกทางนี้เมื่อ — บริษัทจำกัด (นิติบุคคล)
- ต้องยื่นราคาให้บริษัทหรือหน่วยงานรัฐที่ขอเอกสารนิติบุคคล
- มีแผนจ้างชาวต่างชาติหรือขอใบอนุญาตทำงาน
- มีหุ้นส่วนหรือผู้ร่วมลงทุนที่ต้องกำหนดสัดส่วนให้ชัด
- กำไรโตพอที่อัตรานิติบุคคลจะได้เปรียบอัตราก้าวหน้า
เอกสารที่ต้องเตรียม
- สำเนาบัตรประชาชนและทะเบียนบ้านของผู้ประกอบการหรือผู้ถือหุ้นทุกราย
- แผนที่และหลักฐานสิทธิใช้สถานประกอบการ เช่น สัญญาเช่าและหนังสือยินยอมให้ใช้สถานที่
- รายละเอียดวัตถุที่ประสงค์ของกิจการและชื่อที่ต้องการใช้ (เตรียมสำรองไว้หลายชื่อ)
- บัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นและข้อบังคับ (เฉพาะเส้นทาง B)
- หนังสือมอบอำนาจ หากมอบให้ทีมที่ปรึกษาดำเนินการแทน
ขั้นตอนการดำเนินการ
1. ประเมินตัวเลขก่อนเลือกรูปแบบ
ทำประมาณการรายได้ ต้นทุน และกำไรสองปีข้างหน้า แล้วเทียบภาระภาษีสองเส้นทางบนตัวเลขชุดเดียวกัน
ระยะเวลา: 2–3 วันทำการ
2. จองชื่อและตรวจข้อจำกัดของกิจการ
ตรวจว่าชื่อไม่ซ้ำหรือใกล้เคียงรายอื่น และตรวจว่าธุรกิจนั้นติดบัญชีต้องขออนุญาตเพิ่มหรือไม่
ระยะเวลา: 1–3 วันทำการ
3. ยื่นจดทะเบียน
เส้นทาง A ยื่นทะเบียนพาณิชย์ที่สำนักงานเขตหรือเทศบาล เส้นทาง B ยื่นหนังสือบริคณห์สนธิและจดตั้งบริษัทที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้า
ระยะเวลา: ผันแปรตามคิวของนายทะเบียน
4. ขึ้นทะเบียนภาษีและระบบเงินเดือน
ขอเลขผู้เสียภาษี พิจารณาจด VAT ตามเกณฑ์รายรับ และขึ้นทะเบียนนายจ้างกับประกันสังคมเมื่อมีลูกจ้าง
ระยะเวลา: 3–7 วันทำการ
5. วางรอบปฏิบัติงานรายเดือนและรายปี
กำหนดวันปิดเอกสาร วันยื่นแบบ และผู้รับผิดชอบแต่ละรายการ เพื่อไม่ให้ค่าปรับเกิดจากการลืมกำหนด
ระยะเวลา: 1 วันทำการ
ข้อควรระวัง
- ใช้บัญชีธนาคารส่วนตัวรับเงินของกิจการจนแยกรายการไม่ออกเมื่อถูกตรวจ
- จดทุนจดทะเบียนต่ำเกินกว่าที่งานใบอนุญาตทำงานต้องใช้ แล้วต้องเพิ่มทุนภายหลัง
- เขียนวัตถุที่ประสงค์แคบเกินไป ทำให้รับงานใหม่ไม่ได้โดยไม่แก้ทะเบียน
- ลืมว่านิติบุคคลต้องยื่นแบบแม้ปีนั้นไม่มีรายได้
- เลือกรูปแบบตามค่าจดทะเบียนวันแรก โดยไม่คิดต้นทุนดูแลตลอดปี
คำถามที่พบบ่อย
กำไรเท่าไรจึงควรเปลี่ยนเป็นบริษัท
ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกราย เพราะขึ้นกับสัดส่วนค่าใช้จ่ายที่พิสูจน์ได้ เงินเดือนที่จะจ่ายตัวเอง และสิทธิลดอัตราสำหรับกิจการขนาดเล็ก วิธีที่ตรงที่สุดคือคำนวณสองเส้นทางบนประมาณการชุดเดียวกันแล้วเทียบเงินสดที่เหลือปลายปี
บุคคลธรรมดาจด VAT ได้ไหม
ได้ การจด VAT ผูกกับเกณฑ์รายรับและประเภทกิจการ ไม่ได้ผูกกับการเป็นนิติบุคคล เมื่อรายรับถึงเกณฑ์ต้องจดภายในกำหนด และหลังจดต้องออกใบกำกับภาษีกับยื่นแบบรายเดือนเช่นเดียวกับบริษัท
โอนกิจการบุคคลธรรมดาเข้าบริษัทได้ไหม
ทำได้โดยตั้งบริษัทใหม่แล้วโอนทรัพย์สิน สัญญา และพนักงานเข้าไป จุดที่ต้องระวังคือภาระภาษีจากการโอนทรัพย์สิน การขอความยินยอมจากคู่สัญญา และการนับอายุงานพนักงานต่อเนื่อง
บริษัทต้องมีผู้ถือหุ้นกี่คน
จำนวนผู้ก่อการและผู้ถือหุ้นขั้นต่ำเป็นไปตามกฎหมายที่ใช้บังคับในขณะยื่น ซึ่งมีการแก้ไขมาแล้ว จึงควรยืนยันกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าหรือให้ทีมเราตรวจก่อนร่างเอกสารชุดจดตั้ง
ถ้าไม่อยากยุ่งกับเอกสารรายเดือนเลย
เรารับตั้งแต่เลือกรูปแบบ จดทะเบียน วางผังบัญชี ยื่นแบบรายเดือน ปิดงบรายปี จนถึงประสานผู้สอบบัญชี คุณส่งเอกสารเดือนละครั้ง ที่เหลือทีมเราเดินให้ครบกำหนด
ไม่ใช่แค่รับทำ — เราเป็นที่ปรึกษาให้ด้วย
คำถามที่ลูกค้าถามคือ 'จดแบบไหนถูกกว่า' แต่คำถามที่ควรตอบคือ 'อีกสองปีธุรกิจนี้จะต้องใช้สถานะอะไร' ทีมทนายและผู้สอบบัญชีของเราเคยเห็นกิจการที่ต้องรีบตั้งบริษัทกลางปีเพราะลูกค้ารายใหญ่ขอเอกสารนิติบุคคล และเห็นบริษัทที่ตั้งเร็วเกินจนแบกค่าดูแลโดยไม่ได้ใช้สิทธิอะไร เราจึงเริ่มจากแผนธุรกิจของคุณก่อนกรอกแบบฟอร์มใด ๆ
แหล่งอ้างอิง
ทีมทนายความและผู้สอบบัญชี Thai Law & Accounting Services · ตรวจทานโดยทนายความผู้ทำคำรับรองลายมือชื่อและเอกสาร (Notarial Services Attorney) ขึ้นทะเบียนกับสภาทนายความในพระบรมราชูปถัมภ์ · ปรับปรุง 2026-08
ข้อมูล ณ สิงหาคม 2569 ค่าธรรมเนียมและระยะเวลาของหน่วยงานราชการเปลี่ยนแปลงได้ โปรดตรวจสอบกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนดำเนินการ หรือให้ทีมเราตรวจสอบให้