จ้างเป็นลูกจ้างประจำกับจ้างฟรีแลนซ์ ต่างกันอย่างไรทางกฎหมาย
คำตอบสั้น
ลูกจ้างอยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของนายจ้าง ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายคุ้มครองแรงงานเรื่องวันลา ค่าล่วงเวลา และค่าชดเชย พร้อมต้องขึ้นทะเบียนประกันสังคม ส่วนฟรีแลนซ์ทำงานอิสระตามผลสำเร็จของงานภายใต้สัญญาจ้างทำของ ถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายร้อยละสามจากค่าจ้าง แต่หากข้อเท็จจริงในการทำงานจริงมีลักษณะบังคับบัญชาเหมือนลูกจ้าง ก็มีความเสี่ยงที่หน่วยงานจะตีความว่าเป็นนายจ้างลูกจ้างย้อนหลังได้
ตารางเปรียบเทียบ
| หัวข้อ | จ้างเป็นลูกจ้างภายใต้กฎหมายคุ้มครองแรงงาน | ว่าจ้างเป็นผู้รับจ้างอิสระแบบฟรีแลนซ์ |
|---|---|---|
| ลักษณะความสัมพันธ์ | อยู่ภายใต้คำสั่งและการควบคุมของนายจ้าง | ตกลงตามผลสำเร็จของงาน ไม่ขึ้นบังคับบัญชารายวัน |
| สิทธิตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน | มีสิทธิวันลา ค่าล่วงเวลา ค่าชดเชยเมื่อเลิกจ้าง | ไม่มีสิทธิเหล่านี้ เพราะไม่ใช่ลูกจ้างตามกฎหมาย |
| ประกันสังคม | นายจ้างขึ้นทะเบียนและนำส่งเงินสมทบทุกเดือน | ไม่ต้องขึ้นทะเบียนฝ่ายผู้ว่าจ้าง เว้นแต่ผู้รับจ้างสมัครมาตรา 40 เอง |
| การหักภาษี ณ ที่จ่าย | หักตามอัตราก้าวหน้าตามตารางเงินเดือน | หักในอัตราร้อยละสามจากค่าจ้างทำของ |
| ต้นทุนแรงงานโดยรวม | รวมเงินสมทบ สวัสดิการ และค่าชดเชยที่อาจเกิดขึ้น | จำกัดเฉพาะค่าจ้างที่ตกลงกันตามงาน |
| ความเสี่ยงถูกตีความใหม่ | ไม่มี เพราะสถานะลูกจ้างชัดเจนอยู่แล้ว | มี หากพฤติกรรมจริงแสดงการบังคับบัญชาเหมือนลูกจ้าง |
เลือกทางนี้เมื่อ — จ้างเป็นลูกจ้างภายใต้กฎหมายคุ้มครองแรงงาน
- งานต้องมีการควบคุมเวลาเข้าออกและสั่งงานรายวัน
- ต้องการความต่อเนื่องของทีมงานในระยะยาว
- ยินดีรับภาระเงินสมทบและสวัสดิการเพื่อแลกกับความมั่นคงของทีม
เลือกทางนี้เมื่อ — ว่าจ้างเป็นผู้รับจ้างอิสระแบบฟรีแลนซ์
- งานเป็นโปรเจกต์ที่มีขอบเขตและผลส่งมอบชัดเจนเป็นครั้งคราว
- ต้องการความยืดหยุ่นด้านต้นทุนโดยจ่ายเฉพาะเมื่อมีงานจริง
- ผู้รับจ้างทำงานให้ลูกค้าหลายรายและกำหนดวิธีทำงานเอง
เอกสารที่ต้องเตรียม
- สัญญาจ้างแรงงานหรือสัญญาจ้างทำของที่ระบุขอบเขตงานให้ชัดเจน
- แบบแจ้งขึ้นทะเบียนผู้ประกันตนและแบบขึ้นทะเบียนนายจ้าง ยื่นต่อประกันสังคมเมื่อมีลูกจ้าง
- หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายทุกครั้งที่จ่ายค่าจ้างฟรีแลนซ์
- ระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานสำหรับสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้าง
- ใบแจ้งหนี้และหลักฐานส่งมอบงานจากผู้รับจ้างอิสระในแต่ละงวด
ขั้นตอนการดำเนินการ
1. กำหนดลักษณะงานจริงก่อนเลือกรูปแบบการจ้าง
พิจารณาว่าต้องควบคุมเวลาและวิธีทำงานหรือรับเฉพาะผลงานสำเร็จ
ระยะเวลา: 1 วันทำการ
2. ร่างสัญญาให้สอดคล้องกับรูปแบบที่เลือกจริง
หลีกเลี่ยงสัญญาฟรีแลนซ์ที่มีเงื่อนไขบังคับบัญชาเหมือนลูกจ้าง
ระยะเวลา: 2–3 วันทำการ
3. ขึ้นทะเบียนประกันสังคมหากเป็นการจ้างลูกจ้าง
ยื่นแบบขึ้นทะเบียนนายจ้างและลูกจ้างภายในกำหนดหลังเริ่มจ้าง
ระยะเวลา: ภายใน 30 วันนับแต่วันจ้าง
4. ตั้งค่าระบบหักภาษี ณ ที่จ่ายให้ถูกประเภท
เงินเดือนหักตามตารางก้าวหน้า ค่าจ้างทำของหักร้อยละสามตามประเภทเงินได้
ระยะเวลา: ต่อเนื่องทุกรอบจ่าย
5. ทบทวนความสัมพันธ์การทำงานจริงเป็นระยะ
ตรวจว่าพฤติกรรมการทำงานยังตรงกับประเภทสัญญาที่เลือกไว้หรือไม่
ระยะเวลา: ทุกครึ่งปีหรือเมื่อขอบเขตงานเปลี่ยน
ข้อควรระวัง
- ทำสัญญาฟรีแลนซ์แต่กำหนดเวลาเข้าออกและสั่งงานรายวันเหมือนลูกจ้าง
- ลืมขึ้นทะเบียนประกันสังคมภายในกำหนดหลังรับลูกจ้างใหม่
- หักภาษี ณ ที่จ่ายผิดอัตราเพราะสับสนระหว่างเงินเดือนกับค่าจ้างทำของ
- ใช้ฟรีแลนซ์รายเดียวทำงานประจำระยะยาวจนพฤติกรรมกลายเป็นลูกจ้างโดยไม่รู้ตัว
คำถามที่พบบ่อย
ฟรีแลนซ์ที่ทำงานให้เราคนเดียวนานหลายปีเสี่ยงถูกตีความเป็นลูกจ้างไหม
มีความเสี่ยง หากข้อเท็จจริงแสดงว่าเราควบคุมเวลาทำงาน วิธีทำงาน และสั่งงานรายวันเหมือนลูกจ้าง หน่วยงานอาจพิจารณาความสัมพันธ์จากพฤติกรรมจริงมากกว่าชื่อสัญญา
จ้างฟรีแลนซ์ต้องหักประกันสังคมไหม
นายจ้างไม่ต้องขึ้นทะเบียนให้ฝ่ายผู้ว่าจ้าง เพราะไม่ใช่ลูกจ้างตามกฎหมาย แต่ผู้รับจ้างอิสระสมัครเป็นผู้ประกันตนโดยสมัครใจได้เอง
อัตราหักภาษี ณ ที่จ่ายร้อยละสามใช้กับค่าจ้างประเภทไหน
ใช้กับค่าจ้างทำของและค่าบริการหลายประเภทที่จ่ายให้บุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลตามหลักเกณฑ์ของกรมสรรพากร ควรตรวจประเภทเงินได้ให้ตรงก่อนหักทุกครั้ง
เลิกจ้างฟรีแลนซ์ต้องจ่ายค่าชดเชยไหม
โดยหลักไม่ต้อง เพราะไม่ใช่ความสัมพันธ์นายจ้างลูกจ้าง แต่หากสัญญาจริงเข้าลักษณะจ้างแรงงาน ฝ่ายผู้ว่าจ้างอาจถูกเรียกให้จ่ายค่าชดเชยย้อนหลังได้
ให้ที่ปรึกษาช่วยร่างสัญญาให้ปลอดภัยจากการตีความผิดได้ไหม
ได้ เราตรวจลักษณะงานจริงก่อนร่างสัญญา เลือกรูปแบบจ้างที่ตรงกับข้อเท็จจริง และปรับเงื่อนไขให้สอดคล้องกับกฎหมายคุ้มครองแรงงานและภาษีที่เกี่ยวข้อง
ไม่ใช่แค่รับทำ — เราเป็นที่ปรึกษาให้ด้วย
ชื่อสัญญาไม่ได้ตัดสินสถานะทางกฎหมาย พฤติกรรมการทำงานจริงต่างหากที่หน่วยงานใช้พิจารณา ทีมเราตรวจรูปแบบงานจริงก่อนแนะนำว่าจะจ้างเป็นลูกจ้างหรือฟรีแลนซ์ แล้วปรับสัญญาและระบบหักภาษีให้สอดคล้องกันตั้งแต่ต้น เพื่อลดความเสี่ยงถูกตีความย้อนหลัง
แหล่งอ้างอิง
ทีมทนายความและผู้สอบบัญชี Thai Law & Accounting Services · ตรวจทานโดยทนายความผู้ทำคำรับรองลายมือชื่อและเอกสาร (Notarial Services Attorney) ขึ้นทะเบียนกับสภาทนายความในพระบรมราชูปถัมภ์ · ปรับปรุง 2026-08
ข้อมูล ณ สิงหาคม 2569 ค่าธรรมเนียมและระยะเวลาของหน่วยงานราชการเปลี่ยนแปลงได้ โปรดตรวจสอบกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนดำเนินการ หรือให้ทีมเราตรวจสอบให้