เคสจริง: ผู้ลงทุนต่างชาติต้องการถือหุ้นข้างมาก จึงต้องเลือกโครงสร้างที่ถูกกฎหมายแทนการใช้ตัวแทนถือหุ้น

สถานการณ์ของลูกค้า

ผู้ลงทุนเคยดำเนินธุรกิจในประเทศอื่นมาก่อนและคุ้นกับการถือหุ้นเต็มจำนวน เมื่อพบว่ากิจการที่ต้องการทำอยู่ในกลุ่มที่จำกัดสัดส่วนต่างชาติ จึงได้รับคำแนะนำจากผู้ให้บริการรายหนึ่งว่าให้หาคนไทยมาถือหุ้นแทนแล้วทำสัญญากันเองไว้ภายใน

อุปสรรคที่ทำให้เคสนี้ยาก

ความยากอยู่ตรงที่ข้อเสนอแบบนั้นดูง่ายและถูกกว่าในระยะสั้น การอธิบายว่าเหตุใดจึงรับไม่ได้จึงต้องพูดถึงผลที่ตามมาอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งความรับผิดของทั้งสองฝ่าย ความเสี่ยงที่เงินลงทุนจะไม่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย และปัญหาเมื่อถึงวันจะขายกิจการ

เอกสารที่ใช้จริงในเคสนี้

• หนังสือเดินทางและหลักฐานที่อยู่ของผู้ถือหุ้นทุกรายทั้งไทยและต่างชาติ
• หลักฐานแหล่งที่มาของเงินลงทุนของผู้ถือหุ้นไทยตามที่นายทะเบียนอาจเรียก
• แบบจองชื่อนิติบุคคลที่ผ่านการตรวจสอบแล้ว
• ร่างข้อบังคับบริษัทที่กำหนดองค์ประชุม อำนาจกรรมการ และเรื่องที่ต้องมติพิเศษ
• หนังสือยินยอมให้ใช้สถานที่และหลักฐานสิทธิในที่ตั้งสำนักงาน
• แผนธุรกิจย่อที่อธิบายกิจกรรมจริง ใช้ประกอบการพิจารณาว่าต้องขอใบอนุญาตใดเพิ่ม

ขั้นตอนที่เราเดินทีละขั้น

1. 1. จำแนกกิจกรรมก่อนพูดเรื่องสัดส่วนหุ้น

   คำถามแรกไม่ใช่ต่างชาติถือได้กี่เปอร์เซ็นต์ แต่คือกิจกรรมที่จะทำจริงจัดอยู่ในกลุ่มใด เพราะบางกิจกรรมไม่ได้ถูกจำกัดเลย และบางกิจกรรมมีเส้นทางขออนุญาตเฉพาะที่เปิดให้ถือได้มากกว่าที่คิด

   ระยะเวลา: 3–5 วันทำการ

2. 2. วางทางเลือกที่ถูกกฎหมายพร้อมข้อเสียของแต่ละทาง

   ทางเลือกถูกเสนอเป็นตารางเปรียบเทียบ ทั้งการขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว การใช้สิทธิตามความตกลงระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้อง และการรับผู้ร่วมทุนไทยจริง โดยระบุต้นทุน ระยะเวลา และข้อจำกัดของแต่ละทางอย่างตรงไปตรงมา

   ระยะเวลา: 1 สัปดาห์

3. 3. ออกแบบอำนาจบริหารในข้อบังคับ ไม่ใช่ในสัญญาลับ

   สิ่งที่ผู้ลงทุนต้องการจริงมักคือความแน่นอนในการบริหารงานประจำวันและการคุ้มครองเงินลงทุน ซึ่งเขียนไว้ในข้อบังคับและข้อตกลงระหว่างผู้ถือหุ้นที่เปิดเผยได้ ทั้งอำนาจลงนาม องค์ประชุม และรายการที่ต้องได้รับความเห็นชอบ

   ระยะเวลา: 1–2 สัปดาห์

4. 4. ยื่นจดทะเบียนและตามด้วยงานหลังจดทันที

   หลังนายทะเบียนรับจดแล้วยังมีงานต่อเนื่องที่มีกำหนดเวลาของตัวเอง ทั้งการเปิดบัญชีธนาคาร การขึ้นทะเบียนภาษี การขึ้นทะเบียนนายจ้าง และใบอนุญาตเฉพาะกิจกรรม การปล่อยช่วงนี้ให้ว่างคือสาเหตุที่ทำให้บริษัทใหม่ผิดนัดตั้งแต่ปีแรก

   ระยะเวลา: 2–4 สัปดาห์

ผลลัพธ์

• บริษัทจดทะเบียนโดยผู้ถือหุ้นทุกรายลงทุนด้วยเงินของตนเองจริง
• อำนาจบริหารและการคุ้มครองผู้ลงทุนอยู่ในเอกสารที่เปิดเผยได้ทั้งหมด
• ไม่มีความเสี่ยงเรื่องการถือหุ้นแทนติดตัวกิจการไปในอนาคต
• งานหลังจดทะเบียนเสร็จครบภายในกำหนดของแต่ละหน่วยงาน

คำแนะนำเชิงที่ปรึกษาในเคสนี้

• อธิบายว่าการถือหุ้นแทนสร้างความรับผิดกับทั้งผู้ถือแทนและผู้ลงทุน
• ชี้ว่าผู้ซื้อกิจการในอนาคตจะตรวจพบโครงสร้างที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายในขั้นตรวจสอบสถานะ
• แนะนำให้กำหนดวิธีระงับข้อพิพาทระหว่างผู้ถือหุ้นไว้ตั้งแต่วันแรก
• ทบทวนว่าการจ้างพนักงานต่างชาติต้องวางแผนทุนจดทะเบียนและอัตราส่วนพนักงานล่วงหน้า

ข้อควรระวัง

• อย่ารับข้อเสนอที่ให้คนไทยถือหุ้นแทนแม้จะมีสัญญาภายในรองรับ
• อย่าใช้ผู้ถือหุ้นที่ไม่มีหลักฐานว่าลงทุนด้วยเงินของตนเอง
• อย่าเริ่มดำเนินกิจกรรมที่ต้องมีใบอนุญาตก่อนได้รับใบอนุญาตนั้นจริง

คำถามที่พบบ่อยจากเคสนี้