อุตสาหกรรม / Industry
คลินิกความงาม vs รักษาโรค: แยก VAT-exempt ให้ถูกก่อนสรรพากรตามเก็บย้อนหลัง 5 ปี
มาตรา 81(1)(ญ) ยกเว้น VAT เฉพาะ 'การประกอบโรคศิลปะ' — แต่คำว่า 'รักษาโรค' vs 'เสริมความงาม' คือกับดักภาษีที่คลินิกส่วนใหญ่ตกหลุม เราเจอเคสตามเก็บย้อนหลังเฉลี่ย 2.8 ล้านบาท/คลินิก บทความนี้คือ playbook แยกให้ชัดตั้งแต่วันแรก
1) เส้นแบ่งที่สรรพากรใช้ตัดสิน
หลักคือ 'วัตถุประสงค์ของหัตถการ' — ถ้าเพื่อรักษาโรค/บรรเทาอาการ = exempt; ถ้าเพื่อความงาม/ป้องกันชะลอวัย = VAT 7%
ข้อหารือ กค 0702/1355 ระบุว่าโบท็อกซ์รักษาไมเกรน = exempt แต่โบท็อกซ์ลดริ้วรอย = VAT — ต่างกันแค่ diagnosis code
- •รักษาสิวอักเสบ (มี lesion) = exempt
- •IPL ผิวขาวใส = VAT 7%
- •เลเซอร์ปาน/แผลเป็น = exempt
- •ฟิลเลอร์เติมริมฝีปาก = VAT 7%
- •ตัดไฝสงสัยมะเร็ง = exempt (มี biopsy)
2) โครงสร้าง Chart of Accounts ที่แยก VAT-line ตั้งแต่ต้น
ต้อง set รายได้เป็น 2 branches: 4100 รายได้รักษาโรค (exempt) และ 4200 รายได้เสริมความงาม (VAT) — ห้ามใช้บัญชีเดียวแล้วมาแยกทีหลัง เพราะ audit trail จะพัง
- •4100 รายได้ตรวจรักษา (exempt)
- •4110 รายได้หัตถการเวชกรรม (exempt)
- •4200 รายได้ความงาม-หัตถการ (VAT)
- •4210 รายได้ขายผลิตภัณฑ์ skincare (VAT)
3) ใบเสร็จ 2 เล่ม — บังคับ
เล่มที่ 1: ใบเสร็จรับเงินปกติ สำหรับบริการ exempt (ไม่มี VAT)
เล่มที่ 2: ใบกำกับภาษี/ใบเสร็จรับเงิน สำหรับบริการ VAT — เลข running แยกเล่ม
4) ถ้าคนไข้ทำทั้ง 2 อย่างในวันเดียว?
ออก 2 ใบ — ไม่รวมเป็นใบเดียว เพราะจะทำให้ทั้งใบกลายเป็น mixed supply ที่สรรพากรตีความยาก
ในระบบ HIS ต้องมี flag 'VAT status' ต่อ item ไม่ใช่ต่อ visit
5) Input tax — apportion ยังไง?
เพราะมีทั้ง exempt และ VAT ต้อง apportion input tax ตามสัดส่วนรายได้ (มาตรา 82/6)
สูตร: input tax ที่เคลมได้ = input tax รวม × (รายได้ VAT / รายได้รวม)
คำนวณต่อเดือน + ปรับปีละครั้งใน ภ.พ.30.2
สรุป
แยก 2 เส้นตั้งแต่วันแรก ทั้ง COA, ใบเสร็จ, HIS flag, และ apportion — จะประหยัดค่าตามเก็บย้อนหลังหลักล้านและปิดช่องเบี้ยปรับ
ปรึกษาทีมเราฟรีคำถามที่พบบ่อย
โปรฯ package ผสม (รักษา+ความงาม) ราคาเดียว?+
ต้องแตกราคาต่อ item ในใบเสร็จ ไม่งั้นสรรพากรจะตี VAT ทั้ง package
หมอฟันจัดฟันคือ exempt?+
จัดฟันเพื่อสบฟัน = exempt, จัดฟันเพื่อความงาม = VAT — ต้อง diagnosis ประกอบ
ต้องจดทะเบียน VAT ไหมถ้ารายได้ความงามยังไม่ถึง 1.8M?+
นับเฉพาะรายได้ VAT — ถ้ายังไม่ถึงเกณฑ์ยังไม่ต้องจด แต่แนะนำจดเผื่ออนาคต
บทความที่เกี่ยวข้อง
ดูทั้งหมด →ปิดงบการเงินให้ทันเดดไลน์: Checklist สำหรับ SME
รายการเอกสารและกำหนดเวลาที่ต้องรู้ก่อนปิดงบทุกปี พร้อมเทคนิคลดต้นทุน CPA
คุมต้นทุนอาหาร (Food Cost) ให้ต่ำกว่า 32%: คู่มือบัญชีร้านอาหารฉบับปฏิบัติ
ระบบบัญชีร้านอาหารที่ใช้ได้จริง ตั้งแต่แยก service charge 10% ออกจากฐาน VAT บันทึก waste รายวัน จนถึงการปิดยอด POS ให้ตรงเงินสด
Reconcile Shopee/Lazada/TikTok Shop กับสรรพากร: คู่มือบัญชี E-commerce ปี 2026
แพลตฟอร์มต้องส่งข้อมูลยอดขายให้สรรพากรตั้งแต่ 400 ธุรกรรม/ปี หรือ 2 ล้านบาท — วิธี reconcile รายงาน settlement + platform fee + COD ให้เกลี้ยง